639
دوشنبه، ۰۱ بهمن ۱۳۹۷
3
رقم اموال خارج شده خاندان پهلوی از ایران بیش از 35میلیارد دلار است

غارت در وقت اضافه

در روزهایی که رضا پهلوی فرزند محمدرضا، با حضور در رسانه‌های وابسته به محافل سعودی و بهایی، داد آزادی‌خواهی و عدالت‌طلبی سر می‌دهد و متوهمانه خود را در قاموس گزینه بدیل حاکمیت ایران تصور می‌کند، نظر افکندن به پرونده غارت اموال مردم در دوران حکومت پدرش، می‌تواند آگاهی‌بخش و درس‌آموز باشد. آنچه در نوشتار پیش رو، قصد پرداختن بیشتر به آن را داریم، خروج اموال نجومی خاندان پهلوی از ایران، در آستانه فرار محمدرضاپهلوی است.

تطهیر قاچاق خودروهای لوکس

یادداشت دکتر سید‌محمد‌مهدی غمامی استاد دانشگاه امام صادق ؟ع؟

صبح نو

رقم اموال خارج شده خاندان پهلوی از ایران بیش از 35میلیارد دلار است

غارت در وقت اضافه

در روزهایی که رضا پهلوی فرزند محمدرضا، با حضور در رسانه‌های وابسته به محافل سعودی و بهایی، داد آزادی‌خواهی و عدالت‌طلبی سر می‌دهد و متوهمانه خود را در قاموس گزینه بدیل حاکمیت ایران تصور می‌کند، نظر افکندن به پرونده غارت اموال مردم در دوران حکومت پدرش، می‌تواند آگاهی‌بخش و درس‌آموز باشد. آنچه در نوشتار پیش رو، قصد پرداختن بیشتر به آن را داریم، خروج اموال نجومی خاندان پهلوی از ایران، در آستانه فرار محمدرضاپهلوی است.

 پسر شبیه پدر
پیش از پرداختن به دارایی‌های خارج شده از ایران در زمان فرار محمدرضا از ایران به تاریخ 26‌دی‌ماه سال‌1357، باید به اموال خارج شده از کشور در زمان فرار رضاخان در شهریور سال‌1320 گریزی بزنیم. 
به استناد بایگانی وزارت خارجه آمریکا، در هنگام فرار رضاخان از ایران، قریب 200‌میلیون دلار از ایران خارج شد. در کتاب «از قاجار به پهلوی» نوشته «محمدقلی مجد» که به فارسی هم ترجمه شده است، منطبق بر اسناد وزارت خارجه آمریکا، آمده‌است: «رضاشاه هنگام کناره‌گیری از سلطنت، یکی از ثروتمندترین مردم جهان بود.» البته سرمایه یادشده جدا از موارد متعدد تصاحب زمین توسط رضاخان بود.
 
غارت در پوشش «بنیاد پهلوی»
محمدرضا پهلوی در سال‌1337 «بنیاد پهلوی» را تأسیس کرد و بخشی از مایملک خود اعم 
از مهمان‌خانه‌ها، سهام کارخانه‌ها، شرکت‌ها و بانک‌ها را در اختیار این بنیاد قرار داد. این بنیاد جایگزین «سازمان املاک و مستغلات پهلوی» شد و در مهر‌1340، شاه برای سرپوش گذاشتن بر اموال نامشروع خود فرمان وقف دارایی بنیاد پهلوی به امور خیریه را صادر کرد. علاوه‌بر این‌ها، مبالغ هنگفتی از درآمد نفت ایران، به‌صورت اعتبارات بانکی در اختیار بنیاد پهلوی قرار می‌گرفت.
اگرچه اهداف این بنیاد به‌ظاهر خیرخواهانه و در جهت توسعه آموزش‌و‌پرورش، اعطای بورس تحصیلی و از این قبیل مطرح می‌شد؛ اما خانواده پهلوی علاوه‌بر چپاول هدایا و وام‌های بین‌المللی که برای این بنیاد گرفته می‌شد، با داشتن 207‌موسسه اقتصادی از قبیل شرکت‌های ساختمانی، معدنی، کشاورزی، بیمه، بانک و هتل‌ها و کازینوها (قمارخانه‌ها) و کاباره‌ها و 
مراکز فساد، عملاً مخل سلامت سیستم اقتصادی کشور شدند. بانک‌ها، شرکت‌های سرمایه‌گذاری، بیمه‌ها، هتل‌ها و تعدادی از مجموعه‌های توریستی- تفریحی، کارخانجات و شرکت‌های تولیدی در اقصی‌نقاط کشور و خارج از مرزهای ایران از جمله این دارایی‌ها بود. 
تنها در یک مورد می‌توان اشاره به سهام شاه در پروژه‌های بین‌المللی کرد. این بخش از درآمدها آن‌قدر زیاد بود که برخی منابع خبر از دقیقه‌ای ۶‌هزار دلار و سالانه بالغ بر سه‌میلیارد دلار سود خالص از محل سرمایه‌گذاری‌های شاه در نقاط مختلف دنیا می‌دادند.
با وقوع انقلاب اسلامی در بهمن‌ماه سال‌1357، بخش مهمی از این اموال و مستغلات از دست افراد مربوط به پهلوی و دربار خارج شد؛ اما تکلیف اموال و املاک 
خارج از ایران به علت حجم زیاد آن، چنان مبهم است که کمتر کسی امکان پژوهش درباره آن‌ها را دارد.
 
غارت‌ها توسط نزدیکان شاه
در بحبوحه انقلاب اسلامی، کارکنان بانک مرکزی 
در روز 15‌آذرماه‌1357 صورت کسانی را که طی دو ماه شهریور و مهر آن سال، ارز از مملکت خارج کرده بودند، منتشر کردند. در این لیست بیان شده بود که کدام‌یک از مقامات دولتی و حکومتی حدود 13‌میلیارد دلار از ثروت‌های خود را به‌صورت ارز از کشور خارج کرده بودند. جمع مبلغ حواله‌شده بالغ بر 13‌میلیارد دلار اعلام شد. این افراد، چون وضعیت انقلاب و امکان سقوط نظام شاهنشاهی را دیدند، اقدام به خارج‌کردن اموال خود از کشور کردند.
 
گزارش روزنامه «فایننشال‌تایمز»
روزنامه «فایننشال‌تایمز» چند سال قبل، در گزارشی به مناسبت قیام‌های برخی کشورهای عربی علیه دیکتاتورهای حاکم، میزان دارایی‌های خارج کرده از سوی دیکتاتورهای فراری از کشورهای مختلف را بررسی و اعلام کرد که «محمدرضا پهلوی، شاه مخلوع ایران 35‌میلیارد دلار دارایی از ایران خارج کرده است.» نگاهی به برخی فعالیت‌های افراد نزدیک به شاه مخلوع بعد از سرنگونی رژیم طاغوت نشان می‌دهد رقم‌ها بیش از این است. به نظر می‌رسد این رقم متعلق به خروج مستقیم دارایی به شکل ارز از کشور باشد و املاک و سهام خاندان پهلوی در خارج از کشور در آن محاسبه نشده است. اسناد و مدارک موجود در ایران نشان می‌دهد بخشی از املاک محمدرضا پهلوی در ایران شامل 220‌هکتار زمین قبل از خروج او از کشور در سال‌57 به فروش رفته و به‌صورت ارز از کشور خارج شده بود. با این حال، ثروت شاه بر اساس آمارهایی که روزنامه‌ها و نشریات آمریکایی منتشر کردند، شبکه پیچیده‌ای از شرکت‌ها، بنیادها، حساب‌های بانکی و زمین‌های مختلف در اقصی‌نقاط دنیا بوده است.
با وجود گزارش مستند این روزنامه، «رابرت اف آرمائو » مشاور آمریکایی محمدرضا پهلوی، پیش و پس از خروج وی از ایران، با انتشار جوابیه‌ای، خارج‌کردن 35‌میلیارد دلار پول از سیستم اقتصادی ایران را امکان‌ناپذیر توصیف کرد! با این وجود، «فرح دیبا» همسر محمدرضا پهلوی در گفت‌وگویی با رسانه سلطنت‌طلب 
«من و تو» اعلام کرد که اموال شاه، هنگام فرار از ایران تنها ۶۲‌میلیون دلار بوده است! ادعای فرح دیبا البته بعدها به شکل مضحک‌تری از سوی رضا پهلوی تکرار شد. رضا پهلوی درباره ثروت پدرش در هنگام فرار از ایران گفت: «پدرم در هنگام مرگ 62‌میلیون دلار داشت و همان 62‌میلیون دلار را از کشور خارج کرده و اسنادش نیز موجود است که چقدرش به من رسیده است!»
بررسی نحوه خروج ثروت خاندان پهلوی در روزهای پایانی حضور محمدرضا در ایران جالب است. بر اساس تحقیقات روزنامه‌های بریتانیایی و آمریکایی، رییس کل تشریفات دربار در آغاز عملیات خروج شاه و همراهان را در ۲۴‌دی‌ماه‌۵۷ اعلام کرد. او دستور داد برچسب‌های شناسایی چمدان‌ها، بسته‌ها و صندوق‌های شاه که منقش به آرم دربار و سلطنتی بود به درون کاخ نیاوران آورده شود تا تشریفات لازم و آخرین شناسایی درباره آن‌ها صورت بگیرد.
برچسب‌های اختصاصی دربار اینک آماده شده بود تا به چمدان‌ها و صندوق‌ها الصاق شود. دستور پرکردن و بستن چمدان‌ها و صندوق‌ها در روز 23‌دی‌ماه‌1357 با تأیید شاه و به دستور فرح صادر شد. فرح دستور داد 384‌عدد چمدان و صندوق بسته شود. یک تیم از افراد مورد تأیید فرح جمع‌آوری و بسته‌بندی همه‌گونه عتیقه، جواهرات و الماس‌های گران‌بها، ساعت‌های تمام‌طلا، تاج و نیم‌تاج‌های تمام‌زمرد را بر‌عهده داشتند.
این گنجینه از جواهرات و عتیقه‌جات در مکان‌های امن کاخ نیاوران نگهداری می‌شد. فرح پهلوی 
بر همه بسته‌بندی‌ها نظارت کامل داشت. بسته‌بندی و جمع‌آوری دلارهای آمریکایی که از ماه‌ها قبل نقداً جمع شده بودند، توسط بخش مالی دربار انجام شد. تاج شاهنشاهی با 3380‌قطعه الماس و 50‌قطعه زمرد، 368‌حبه مروارید و با وزن دو کیلو و 80‌گرم و از نظر قیمت غیرقابل تخمین و تاج ملکه با 1646‌قطعه الماس و تعداد معتنابهی از جواهرات دیگر و طلا به ارزش ده‌ها میلیون دلار به‌عنوان بخش اندکی از جواهرات ربوده‌شده سلطنتی هستند.
 
استرداد اموال
23 آبان‌ماه سال‌1358 یعنی تنها 10‌روز پس از تسخیر سفارت آمریکا در تهران توسط دانشجویان خط 
امام ؟ره؟، جیمی کارتر، رییس‌جمهوری وقت آمریکا با اعلام وضع فوق‌العاده در روابط ایران و آمریکا، طی دستوری دارایی‌ها و اموال دولت، سازمان‌ها و شرکت‌های وابسته به جمهوری اسلامی ایران در ایالات متحده و نزد بانک‌های آمریکایی خارج از این کشور را مسدود کرد. از 23‌آبان‌1358 به این سو، هر ساله حکم انسداد دارایی‌های ایران روی میز رؤسای‌ جمهوری آمریکا گذاشته می‌شود و آنان حکم توقیف اموال ایران را امضا می‌کنند. سرانجام ایران و آمریکا، در دی‌ماه‌1359 در قالب توافقی که به بیانیه «الجزایر» معروف شد، تعهداتی را پذیرفتند که به‌موجب آن واشنگتن ملزم شد اموال بلوکه‌شده ایران را رفع توقیف کند؛ اما آمریکا تنها به بخشی از تعهد خود عمل کرد.
 همان‌طور که عرض شد آمریکایی‌ها پس از انعقاد قرارداد الجزایر با ایران، به کمترین حد از تعهدات خود مبنی‌بر رفع توقیف دارایی‌های ایران در آمریکا -که بخش عمده‌ای از آن‌ها توسط خاندان پهلوی به این کشور منتقل شده- وفادار بوده‌اند. در همین ارتباط، 
«بهزاد نبوی» رییس تیم مذاکره‌کننده ایران در قرارداد الجزایر اخیراً در گفت‌وگویی اعلام کرد که ایران همین امروز نیز می‌تواند اموال شاه را استرداد کند. نبوی گفته است: «تعهدات آمریکا در بیانیه‌های الجزایر همیشگی است. اگر همین امروز اموالی از شاه و بستگانش به آمریکا 
معرفی کنیم، طبق بیانیه‌های الجزایر، آمریکا موظف است آن‌ها را توقیف کند.»

captcha
شماره‌های پیشین