631
چهارشنبه، ۱۹ دی ۱۳۹۷
4
استمرار منازعه میان یاران قدیمی

ائتلاف؛ بی‌ائتلاف

استمراردهنده مکتب رفسنجانی در سپهر سیاست کشور

هاشمی دوم

سردتر از همیشه در میان بهت عمیقی، خبری فوری در سراسر کشور پخش شد؛ آیت‌الله هاشمی درگذشت.

صبح نو

استمراردهنده مکتب رفسنجانی در سپهر سیاست کشور

هاشمی دوم

سردتر از همیشه در میان بهت عمیقی، خبری فوری در سراسر کشور پخش شد؛ آیت‌الله هاشمی درگذشت.

 19 دی1395 غروب آفتاب سیاست‌ورزی مردی از تبار کیاست و فراست بود؛ هاشمی رفسنجانی سیاستمداری حرفه‌ای بود؛ سیاستمداری عمل‌گرا که با این نگرش در ادوار تاریخی تاکتیک‌های متفاوت را اتخاذ کرد. بارها جایگاه دوستان و منتقدان او عوض شد. فقدان هاشمی رفسنجانی، یکی از قدرتمندترین چهره‌های سیاسی کشور، نقطه عطف در تاریخ تحولات جمهوری اسلامی ایران بود.
 حال این سؤال جدی در میان تحلیلگران سیاسی بیان می‌شود که چشم‌انداز سپهر مکتب هاشمی رفسنجانی پس از سوگ چگونه رقم خواهد خورد؟ راهبر مکتب هاشمی کیست؟ او با کدام خوانش از بینش سیاسی و منش رفتاری هاشمی فعالیت می‌کند؟ سیاست ایرانی بدون هاشمی، فردای استمرار تفکر اوست یا انحطاط سازمان سیاسی-اقتصادی حامی وی‌؟ 
دهه‌60 هاشمی رفسنجانی مدافع مستضعفین بود؛ 
او از عدالت اجتماعی سخن می‌گفت؛ خطابه‌های امام جمعه تهران در نبرد با سرمایه‌داران زالوصفت. دهه‌70 سازندگی تکیه‌کلام او شد؛ سازندگی ترجمان رشد سرمایه‌داری در کشور بود و مستضعفین زیرچرخ سازندگی له شدند.
 تلخ‌تر از زهر برای سردار سازندگی، زیست زیر گیوتین تخریب شخصیت اصلاح‌طلبان بود. دهه‌80 افول هاشمی بود؛ 
او دیگر از آرمان‌ها سخن نمی‌گفت؛ ترجیع‌بند کلامش حمایت از اقدامات شائبه‌برانگیز اقتصادی و سیاسی فرزندانش بود. با دوستان پیشین سر سخن سیاست نداشت؛ اما میزبان دشمنان سیاسی دهه‌70 در دفترکارش بود. دهه‌90 با بنز آبی‌رنگ در وزارت کشور خبرساز شد؛ شعار اطرافیانش «منجی برای ایران» بود هرچند با دوراندیشی شورای نگهبان به سبب کهولت سن  و عدم توانایی‌های جسمی عدم احراز صلاحیت شد و سپس با حمایت از آقای حسن روحانی، از شکست، نغمه پیروزی ساخت.

 حسن روحانی؛ وارث سیاسی
پس از فوت هاشمی رفسنجانی روزهای تلخ حسن روحانی آغاز شد. او پدر معنوی و مهم‌ترین پشتوانه دولت یازدهم بود. هاشمی رفسنجانی در کوران رخدادهای سخت دوران اصلاحات، حسن روحانی را پدر معنوی بال راست حامیانش کرد. دوازده سال بعد ثمره حزب اعتدال و توسعه صدارت پدرمعنوی در کسوت ریاست پاستور بود. حسن روحانی شبیه‌ترین فرد از منظر بینش سیاسی به هاشمی رفسنجانی است؛ هرچند او نظراتش را صریح‌تر بیان می‌کند و همین رویکرد و رفتار منجر‌به فاصله‌گیری ایشان از نهادهای تصمیم‌گیر مذهبی 
شده است؛ اما همواره پیوند قرابت مرحوم هاشمی رفسنجانی با حوزه علمیه برقرار بود. حسن روحانی برای استمرار خط پدرمعنوی نیازمند اقتداراست؛ او منش سیاسی هاشمی را به ارث برده است؛ اما در این مسیر پرتلاطم علاوه‌بر رقبای مقتدر، فرسایش سرمایه اجتماعی دولت دوازدهم 
موجب تزلزل جایگاه او خواهد شد.
 
محسن هاشمی؛ یادگار پدر
پسران هاشمی رفسنجانی برخلاف سنت بزرگان حوزه علمیه مکلا هستند و راه پدر در کسب علوم دینی را ادامه ندادند.حاشیه‌های اقتصادی، سایه مهدی و عزلت‌نشینی مدیریتی، قرین محسن بود. در وضعیت نمو ژن خوب در ساختار مدیریتی کشور، محسن هاشمی حضور داشت. او نماد نگاه توسعه‌محور در خاطرات پدر است. محسن هاشمی عملگرا است؛ او در فقدان پدر از حماسه مردمی 9‌دی تمجید می‌کند و در همین راستا می‌گوید: «‌با بصیرت و راهنمایی‌های مقام معظم رهبری، فتنه سرکوب و موقعیت‌سنجی مردم 
موجب شد اختلافات، لطمه‌ای به انقلاب نزند.» و در برهه زمانی اعتراضات به مدیریت پیشین دانشگاه آزاد به دلیل قصور در مکان‌یابی مناسب  واحد علوم و تحقیقات از کارنامه پدر دفاع نکرد و اظهار داشت: «قرار شد کار پدر به پسر ربطی نداشته باشد.»
محسن هاشمی یادگار پدر است؛ دوستی و دشمن پایدار برای آنان تعریف نشده است. او برخلاف اعضای دیگر خاندان هاشمی خواهان سیاست‌ورزی قانونی است؛ 
به نظر می‌رسد او استمرار مکتب سیاسی هاشمی رفسنجانی را در عملگرایی می‌نگرد، هرچند تلاش‌های او برای حضور در بهشت با مخالفت اصلاح‌طلبان همراه بود.
 
اسحاق جهانگیری؛ یار وفادار
مناسبات میان جریان اصلاحات و هاشمی‌رفسنجانی از منازعه سهمگین به پیوند عمیق رسید. هاشمی رفسنجانی برای اصلاح‌طلبان در دهه‌70 «عالی‌جناب سرخ‌پوشی» بود که به دنبال «مرتد‌سازی سیاسی» نسبت به منتقدانش بود. بارها اصلاح‌طلبان تندرو شمشیر آخته بر فراز عمر سیاسی هاشمی چرخاندند و با بدترین ادبیات او را مخاطب نقد قرار دادند. حزب مشارکت، هاشمی را «عامل تمامی گرفتاری‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور» معرفی می‌کرد. اما پس از مدتی اصلاح‌طلبان رسم رفاقت با هاشمی برقرار کردند. هرچند هاشمی‌رفسنجانی مدعی عدم‌تغییر در ساحت سیاست ورزی‌اش بود و اظهار می‌داشت که 
«اگر می‌بینید بعضی‌ها که قبلاً با من موافق نبودند و حالا همراه شده‌اند، من عوض نشده‌ام، بلکه آن‌ها عوض‌شده‌اند.» و «این‌ها عوض شدند و من عوض نشدم. یعنی نظر آن‌ها نسبت به ما عوض‌شده است. تفکرات من مال ۵۰سال قبل است و هنوز محفوظ است، منتها متناسب با زمان اصلاح می‌شود.»
در میان اصلاح‌طلبان، کارگزارانی‌ها دلداده هاشمی رفسنجانی بودند. آنان در خلوت و جلوت مراد خود را سردار سازندگی صدا می‌کردند. کارگزارانی‌ها بقای خود را 
در استمرار حیات سیاسی هاشمی‌رفسنجانی تلقی می‌کردند و سوگ پدر برای آنان به‌منزله خطر فروپاشی است. این حزب درصدد است از اسحاق جهانگیری برای نقش‌آفرینی در راه هاشمی رفسنجانی بهره بجوید؛ او تنها یار وفادار بود و فاقد بینش و منش سیاسی هاشمی است و از سوی دیگر از جایگاه مناسبی در جامعه برخوردار نیست.

captcha
شماره‌های پیشین