630
سه شنبه، ۱۸ دی ۱۳۹۷
8

خبر

کارشناسان اقتصادی در گفت‌و‌گو با «صبح‌نو» از مشکلات موجود در زمینه تولید و تحویل خودرو گفتند

خودروسازی در‌جاده مه‌گرفته تولید

صنعت خودروسازی به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین صنایع فعال در اقتصاد کشور محسوب می‌شود، صنعت خودروسازی در کشور ما از اوایل دهه‌40 شمسی آغاز شده و هم‌اکنون نزدیک به 60‌سال عمر دارد. سهام این صنعت از جمله تأثیرگذاران بازار سرمایه به‌شمار می‌رود، به همین دلیل روند سودآوری و زیان خودروسازان می‌تواند اثرات قابل‌توجهی بر چرخه اقتصادی کشور داشته باشد. این در حالی است که در ماه‌های اخیر به‌دلیل نوسانات اقتصادی، تولید و تحویل خودرو به مشتریان از سوی خودروسازان کشور با حرف و حدیث‌هایی همراه شده است.

صبح نو

کارشناسان اقتصادی در گفت‌و‌گو با «صبح‌نو» از مشکلات موجود در زمینه تولید و تحویل خودرو گفتند

خودروسازی در‌جاده مه‌گرفته تولید

صنعت خودروسازی به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین صنایع فعال در اقتصاد کشور محسوب می‌شود، صنعت خودروسازی در کشور ما از اوایل دهه‌40 شمسی آغاز شده و هم‌اکنون نزدیک به 60‌سال عمر دارد. سهام این صنعت از جمله تأثیرگذاران بازار سرمایه به‌شمار می‌رود، به همین دلیل روند سودآوری و زیان خودروسازان می‌تواند اثرات قابل‌توجهی بر چرخه اقتصادی کشور داشته باشد. این در حالی است که در ماه‌های اخیر به‌دلیل نوسانات اقتصادی، تولید و تحویل خودرو به مشتریان از سوی خودروسازان کشور با حرف و حدیث‌هایی همراه شده است.

بازار خودرو در ایران از زمانی که نخستین‌بار چهره یک خودرو را به خود دید و به‌دنبال آن کارخانه‌های خودروسازی که در کشور راه‌اندازی و فعال شدند، تاکنون پستی و بلندی‌های زیادی را تجربه کرده است. گران بودن خودرو در ایران نسبت‌به میزان درآمد سبب ایجاد نگاه سرمایه‌ای به آن شده و همین موضوع منجر به ایجاد رویکرد خودرو‌محوری در توسعه شهرها و همچنین سخت‌شدن دسترسی مردم به خودروی ایمن و بروز مشکلات در چرخه نوسازی ناوگان
 شده است.
 
نوسانات ارز
 طی سال‌های گذشته افزایش هزینه‌های تولید درپی نوسانات نرخ دلار، افزایش هزینه مواد اولیه، قطع ارتباط تجاری خودرویی‌ها با همتایان خارجی باعث شده اثرات تحریمی بر صنعت خودرو در کشور کاملاً قابل مشاهده باشد؛ اما موضوع مهم این است که اختلاف قیمت خودرو در کارخانه و قیمت آن در بازار هیچ ربطی به نوسانات بازار ارز ندارد، بلکه این اتفاق در پی بازارگردانان غیرقانونی و دلالان رخ داده است و تنها کسانی که در پی افزایش قیمت ضرر می‌بینند مردم هستند، چراکه قدرت خرید مردم با افت قابل‌ملاحظه‌ای همراه می‌شود. بسیاری از کارشناسان و مسوولان در مورد افزایش قیمت خودروهای داخلی بر این عقیده‌اند که قیمت خودرو در ایران بدون در نظر گرفتن کیفیت و ارتقای آن هیچ‌گونه توجیه اقتصادی ندارد.
 
اعلام قیمت‌های جدید خودرو
آقای محسن صالحی‌نیا، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به اینکه قیمت‌های جدید خودرو در آینده نزدیک اعلام می‌شود، می‌گوید: از ابتدای امسال تاکنون ۸۰۰‌هزار دستگاه خودرو تولید شده است که نسبت‌به سال گذشته ۳۰‌درصد و نسبت به برنامه ۴۰‌درصد کاهش تولید داشته‌ایم و دلیل آن مشکلاتی است که قطعه‌سازان و تولیدکنندگان خودرو با آن روبه‌رو هستند، اما برنامه‌های جبرانی برای افزایش تولید داریم و به‌زودی تولید خودرو افزایش پیدا می‌کند.
او در خصوص برخی مباحث مطرح‌شده مبنی‌بر تحویل خودرو در زمان مقرر به مردم، می‌افزاید: قطعاً بر روند تولید و عرضه خودروی تولیدکنندگان داخلی نظارت صورت می‌گیرد؛ اما مشکلات ما دو بخش دارند که یکی از آن‌ها تحویل خودروهایی است که تولیدکنندگان داخلی در گذشته متعهد شده بودند، آن‌ها به‌دلیل مشکلاتی مانند عدم تأمین قطعات و غیره نتوانستند به تعهدات خود عمل کنند. همچنین به‌دلیل خروج شرکت‌های خارجی محدودیت‌هایی برای خودروسازان به وجود آمده و باعث شده تأخیری در تحویل خودرو به مردم صورت گیرد.
 حل شدن مشکلات با افزایش قیمت‌ها
آقای هاشم یکه‌زارع، مدیرعامل گروه صنعتی ایران‌خودرو با اشاره به مشکلاتی که بر سر تولید قطعه به وجود آمده و در‌نهایت منجر به کاهش میزان تولید خودرو و تأخیر در تحویل خودروهای ثبت‌نامی شده است، می‌گوید: خریداران خودرو مطمئن باشند که خودروهای ثبت‌نامی هرچند با تأخیر، اما به دست آن‌ها خواهد رسید. او با اشاره به آخرین تغییرات در مورد قیمت خودرو اظهار می‌کند: خودروساز با توجه به افزایش قیمت ارز، مواد اولیه و همچنین سایر هزینه‌ها درخواست‌هایی برای افزایش قیمت تولیدات و اصلاح قیمت‌ها دارد؛ اما به‌عنوان خودروساز می‌خواهیم که خودروها با قیمت‌های مناسب به دست خریدار برسد و در عین حال توان خریدار نیز مدنظر قرار گیرد، با افزایش هزینه مواد اولیه و سایر پارامترها تلاش می‌کنیم با هدف حفظ قدرت خرید در مورد خودروهای پرتیراژ، کاهش قیمت کمتری در خصوص خودروها انجام شود.
 
بررسی طرح ساماندهی خودرو
آقای بهرام پارسایی، سخنگوی کمیسیون اصل‌90 مجلس با اشاره به اینکه هفته جاری طرح ساماندهی بازار خودرو در کمیسیون اصل‌90 مجلس بررسی می‌شود، می‌گوید: با توجه به اینکه طرح‌های قبلی و بررسی‌های آن به‌طول انجامید، بنابراین بحث بررسی طرح ساماندهی خودرو نیز کمی به تعویق افتاد. او می‌افزاید: بیشترین شکایتی که به کمیسیون اصل‌90 مجلس شورای اسلامی رسیده، عدم تعهد خودروسازان به وعده‌های خود در بحث تحویل خودروها، کیفیت و همچنین عدم خدمت‌رسانی طبق قرارداد خودروسازان از جمله گارانتی بوده است. او در خصوص زمان برگزاری نشست کارگروه بررسی قیمت‌گذاری خودرو با حضور مسوولان مربوطه تاکید می‌کند: با توجه به مکاتبات صورت گرفته کمیسیون اصل‌90 با دستگاه‌های مربوطه برای تعیین اعضا به محض مشخص شدن اعضای این کارگروه کمیته را تشکیل داده و یک تصمیم جدی در این رابطه گرفته خواهد شد.
پارسایی با اشاره به ایرادات به بخش خودروسازی بیان می‌کند: یکی از این ایرادات عدم تعهد خودروسازان به وعده‌های خود و همچنین تنظیم قراردادهای یک‌طرفه است. خودروسازان هر‌گونه‌ای که خواسته‌اند قراردادها را بند ‌به بند نوشته‌اند و خریداران هم چاره‌ای جز امضای آن نداشتند. قراردادهایی که شرکت‌های خودروسازی داخلی با خریداران منعقد می‌کنند کاملاً یک‌طرفه و غیرمنصفانه است و این مورد از لحاظ حقوقی می‌تواند یک تخلف محسوب شود که افراد را وادار به امضای قرارداد یک‌طرفه کنند.
 
مافیای خودرو
غلامحسین دوانی، کارشناس اقتصاد ایران درباره وضعیت خودرو در کشور به روزنامه «صبح‌نو» می‌گوید: «در کشور مافیای خودرو شکل گرفته که حقوق مصرف‌کنندگان را در 40‌سال گذشته از بین برده است، این مافیای خودرو از یک طرف اجازه ورود خودروهای خارجی را نمی‌دهد، از طرف دیگر خودشان تسلط بر شرکت‌های خودرویی دارند. نمونه‌اش اخباری بود که از دستگیری باندی در خودرو و فرار یک‌سری از مدیران خودروسازی منتشر شد.»
او ادامه می‌دهد: «آقایان شرکت‌های بسیاری تحت عنوان قطعه‌ساز چه در ایران و چه در چین ساخته‌اند که سود ناشی از خودرو را این‌ها می‌برند. با این شرایط صنعت خودرو هیچ مزیتی برای‌مان ندارد، 50سال است که خودرو می‌سازیم ولی هنوز قادر به تولید خودروی مناسب نشده‌ایم.»
دوانی معتقد است: «تجربه عملی و همه مدارک نشان می‌دهد در این صنعت دارای مزیت نیستیم، اما تحت عنوان اشتغالزایی و شرکت‌های قطعه‌ساز منافع مصرف‌کننده ایرانی را فدای عده‌ای کرده‌ایم که اصلاً هیچ کدام از آن افراد به فکر منافع ملی نیستند. باند خودروسازی کشور مافیای پیچیده‌ای از خودروسازها و قطعه‌سازها هستند که جز منافع خودشان به فکر هیچ کس نیستند.»
 
صنایع موفق فراموش شده‌اند
این کارشناس اقتصادی می‌افزاید: «در حالی که از بخشی از صنعت کشور مانند پتروشیمی، نفت و سیمان دارای تجربه ارزنده‌ای هستیم که مهندسان و تکنسین‌ها و کارگرهای ایرانی در این بخش‌ها حرف برای گفتن دارند، ولی در خودرو تا این لحظه حرفی برای گفتن نداریم. کما اینکه اگر واردات آزاد شود، باید خودروسازی را ورشکسته تلقی کرد چون هر خودروی خارجی‌ای با همین دلار وارد شود به مراتب ارزان‌تر از خودروی ایرانی است.»
او معتقد است: «بنابراین در خودروسازی مزیت نداریم و باندهای خودروسازی پول مفتی را هدر می‌دهند، صورت‌های مالی شرکت‌های خودروساز منتشر شده و نشان می‌دهد که از طریق اهرم مالی زنده هستند و اساساً این شرکت‌ها سود‌ده نیستند و به قدری پول از سیستم بانکی گرفته‌اند که بهره این پول‌ها صنعت خودرو را قفل کرده است.»
 
خودروسازی و جدال اقتصادی کشور
دوانی در پاسخ به این سؤال که صنعت خودروسازی چقدر در چرخه اقتصادی کشور مؤثر است، می‌گوید: «به نظرم هیچ تاثیری ندارد، هیچ لزومی ندارد ایران خودرو داشته باشد، خیلی از کشورهای پیشرفته هیچ‌یک خودرو ندارد، قرار نیست همه کشورهای دنیا در همه صنایع خودشان فعال باشند، بعضی از کشورهای دنیا که به آنها «های‌تک» گفته می‌شود خودشان خودرو تولید نمی‌کنند.» او ادامه می‌دهد: «مثلاً فرض کنید در کشوری مانند ایران که مشکل آب دارد چه مشکلی دارد که هندوانه وارد کنیم خیلی ارزان‌تر تمام می‌شود.»
 
هزینه‌های گزاف
آقای ابراهیم رزاقی، استاد بازنشسته اقتصاد ایران نیز در این باره به روزنامه «صبح‌نو» می‌گوید: «اولین نکته این است که چرا ما خودروسازی برای تولید خودروی سواری راه‌اندازی کرده‌ایم، در حال حاضر سرمایه‌های زیادی برای ساخت خودرو در کشور هزینه شده است، در سال هم چیزی حدود 15 تا 16‌هزار نفر به واسطه سوانح رانندگی در جاده‌ها جان‌شان را از دست می‌دهند، سالانه 200‌هزار نفر هم مصدوم و معلول می‌شوند، از طرفی هم باید بنزین این میزان خودرو تأمین شود.»
او با تأکید بر اینکه این صنعت در کشور ما سودآوری ندارد، ادامه می‌دهد: «بیش از 50‌سال است که صنعت خودروسازی در کشور راه افتاده؛ اما تاکنون بومی‌سازی‌ در این باره صورت نگرفته است و دائماً هم ارز دولتی برای واردات قطعات خودرو از جیب مردم هزینه می‌شود. چرا ما از شرکت‌های بزرگ یاد نمی‌گیریم که چطور صنعت را داخلی کنیم تا چشم این صنعت به یارانه نباشد.»
رزاقی معتقد است: «زمانی که به مشکلات صنعت خودروسازی در حوزه سواری‌ها نگاه می‌کنیم می‌توان به این نکته رسید که این بخش از تولیدات تنها هزینه‌های تحمیلی است، در حال حاضر با توجه به میزان مصرف بنزین این تولیدات، ضمن تولیدات نامطلوب باعث تخریب محیط زیست هم می‌شویم، ضمن اینکه تلفات جانی زیادی را در سال شاهد هستیم. از طرفی صادرات هم وجود ندارد که بتواند بخشی از هزینه‌ها را جبران کند.»
 
خلاف منافع ملی
 این کارشناس اقتصادی می‌افزاید: «مشکل اداره صنعت خودروسازی این است که هنوز تکلیفش مشخص نیست، یعنی مانند بخش خصوصی عمل می‌کند، ولی می‌بینیم که صنعتی دولتی به شمار می‌رود، اگر این صنعت دولتی است چرا دولت برنامه‌ای برای بهبود تولیدات و نظارت بر این صنعت ندارد. در واقع اگر این صنعت را دولتی بدانیم این اقدام دولت خلاف منافع ملی است.» او ادامه می‌دهد: «دولت با مداخله در این صنعت در واقع سفته‌بازی را بست می‌دهد که این اقدام به نفع کسانی است که در فعالیت‌های دلالی شرکت می‌کنند. وقتی فضا به این شکل است چرا دولت با این همه هزینه‌های ارزی پشت چنین صنعتی قرار دارد؟ در واقع مصرف‌کننده‌ای که مجبور به استفاده از خودروهای داخلی است، هزینه‌های گزافی را برای تأمین منافع عده‌ای پرداخت می‌کند که از این بازار سود می‌برند، یعنی این صنعت اصلاً به سود مصرف‌کننده نیست.»  رزاقی می‌گوید: «به نظرم اگر دولت به منافع ملی فکر می‌کرد و نظارتی بر این صنعت داشت به جای خودروسازی به‌گونه ای دیگر عمل می‌کرد. نیاز امروز کشور توسعه حمل‌ونقل عمومی است که ضمن تأمین منافع ملی می‌تواند هزینه‌ها را به شدت کاهش دهد. باید از این صنعت مالیات دریافت شود چراکه برای واردات نیازمندی‌های این صنعت ارز ارزان پرداخت می‌شود.»
 
اعتماد به توانمندی داخلی
 این کارشناس اقتصادی معتقد است: «دولت باید با امکانات عظیمی که دارد به جای ایجاد صنایع مونتاژی به فکر توسعه صنایع قطعه‌ساز و خودروساز واقعی باشد. ما نیاز به ساخت قطعات استراتژیکی مانند هواپیما و کشتی داریم؛ البته خودروسازی باید با اعتماد به توانمندی داخلی بومی‌سازی شود تا وابسته به خارجی‌ها نباشیم. به نظر می‌آید دولت تنها به تأمین منافع عده‌ای فکر می‌کند و نتایج آن را در بخش‌های مختلف می‌توان دید.» 
 

captcha
شماره‌های پیشین