629
دوشنبه، ۱۷ دی ۱۳۹۷
8

خبر

هفت میلیون نفر از جمعیت جوان و تحصیلکرده کشور شغل ندارند

کسب‌و‌کارهای کوچک کلید قفل بیکاری

به گفته آقای امیدعلی پارسا، رییس مرکز آمار سهم فارغ‌التحصیلان از کل بیکاران کشور به حدود 40.5‌درصد افزایش یافته، ضمن اینکه نرخ بیکاری جوانان حدود 27‌درصد است. در مجموع در 9ماهه ابتدای امسال حدود 550‌هزار شغل ایجاد شده که عدد خوبی است، اما نسبت به برنامه و نیاز کشور که حدود 900‌هزار شغل است، کم است.

صبح نو

هفت میلیون نفر از جمعیت جوان و تحصیلکرده کشور شغل ندارند

کسب‌و‌کارهای کوچک کلید قفل بیکاری

به گفته آقای امیدعلی پارسا، رییس مرکز آمار سهم فارغ‌التحصیلان از کل بیکاران کشور به حدود 40.5‌درصد افزایش یافته، ضمن اینکه نرخ بیکاری جوانان حدود 27‌درصد است. در مجموع در 9ماهه ابتدای امسال حدود 550‌هزار شغل ایجاد شده که عدد خوبی است، اما نسبت به برنامه و نیاز کشور که حدود 900‌هزار شغل است، کم است.

بر اساس اعلام مرکز آمار ایران بررسی نرخ بیکاری افراد 10‌ساله و بیشتر نشان می‌دهد که 7‌/11درصد از جمعیت فعال (شاغل و بیکار)، بیکار بوده‌اند. روند تغییرات این نرخ حاکی از آن است که این شاخص نسبت به پاییز‌۱۳۹۶ هیچگونه تغییری نداشته و جمعیت بیکار کشور با ۷۲‌هزار نفر افزایش به سه میلیون و۱۷۴‌هزار نفر رسیده است. درپاییز‌۱۳۹۷، به میزان 40.5‌درصد جمعیت 10‌ساله و بیش‌تر از نظر اقتصادی فعال بوده‌اند، یعنی در گروه شاغلان یا بیکاران قرار گرفته‌اند. بررسی تغییرات نرخ مشارکت اقتصادی حاکی از آن است که این نرخ نسبت به فصل مشابه در سال قبل (پاییز ۱۳۹۶) 0.6‌درصد افزایش داشته است.
جمعیت شاغلین 10‌ساله و بیشتر در این فصل ۲۳‌میلیون و۹۲۲‌هزار نفر بوده که نسبت به فصل مشابه سال قبل 608‌هزار نفر افزایش داشته است. بررسی اشتغال در بخش‌های عمده اقتصادی نشان می‌دهد که درپاییز ۱۳۹۷، بخش خدمات با 9‌/49درصد بیش‌ترین سهم اشتغال را به خود اختصاص داده است. در مراتب بعدی بخش‌های صنعت با 32.9‌درصد و کشاورزی با 17.2‌درصد قرار دارند.
نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۹‌ساله حاکی از آن است که 5‌/24درصد از فعالان این گروه سنی در پاییز ۱۳۹۷ بیکار بوده‌اند. بررسی تغییرات فصلی نرخ بیکاری این افراد نشان می‌دهد، این نرخ نسبت به فصل مشابه در سال قبل (پاییز۱۳۹۶) 0.5‌درصد کاهش یافته است.
بررسی سهم اشتغال ناقص نشان می‌دهد که درپاییز ۱۳۹۷، 7‌/11درصد جمعیت شاغل،‌ به دلایل اقتصادی (فصل غیرکاری، رکود کاری، پیدا نکردن کار با ساعت بیشتر و…) کم‌تر از ۴۴‌ساعت در هفته کار کرده و آماده برای انجام کار اضافی بوده‌اند. این در حالی است که 36.5‌درصد از شاغلین 10‌ساله و بیش‌تر، ۴۹‌ساعت و بیشتر در هفته کار کرده‌اند.
جزئیات بیکاری ۳۱‌استان در هشت سال گذشته
بالاترین نرخ بیکاری در سال‌۹۷ متعلق به کرمانشاه با نرخ 4/16درصد و پایین‌ترین نرخ بیکاری در سال‌۹۷ متعلق به همدان با 5‌/6درصد است. مشکل بیکاری در دهه‌های اخیر یکی از مسائل بسیار حاد کشورهای در‌حال توسعه است، به طوری که در این کشورها جنبه‌های بیکاری در تار و پود جامعه نهفته و به صورت مزمن در آمده و یکی از موضوعات مهم و اساسی برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران است. در این جوامع افزایش اشتغال و کاهش بیکاری به عنوان یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی تلقی می‌شود، از این رو از اهداف کلان توسعه در بسیاری از کشورها و از جمله ایران، کاهش بیکاری و ایجاد اشتغال است.

نوسانات منفی و تأثیرات آن 
آقای غلامحسین دوانی، کارشناس اقتصادی در گفت‌و‌گو با روزنامه «صبح‌نو» درباره وضعیت بیکاری می‌گوید: «مگر بیکاری تحصیلکرده و بیکار می‌شناسد. نزدیک هفت میلیون بیکار در کشور داریم که 40‌درصد یعنی حدود سه‌میلیون دانشگاهی می‌شود، اقتصاد کشور دچار نوسانات شدید منفی شده و بسیاری از واحدهای تولیدی و خدماتی تعطیل یا در حال تعطیل هستند.»
او ادامه داد: «علاوه بر اینکه این تولیدها نیروهای خود را تعدیل کرده‌اند و از به‌کارگیری نیروی جدید نیز اجتناب می‌کنند، از طرف دیگر دانشگاه‌ها به‌مثابه کارگاه تولید مدرک عملاً نه‌تنها نقش مثبتی را در اشتغال ایجاد نمی‌کنند، بلکه توقعات و انتظارات فارغ‌التحصیلان را دامن می‌زنند، به طوری که یک فارغ‌التحصیل دانشگاه آزاد یکی از شهرهای درجه‌چندی کشور حاضر نیست به هیچ عنوان در کسب‌و‌کار کوچک مشغول شود.»

دولت برنامه‌ای برای حمایت ندارد
دوانی معتقد است: «فارغ‌التحصیلان باید بدانند که داشتن مدرک لیسانس به معنای مدرک بیکاری است و تا زمانی که با مهارت‌های کاربردی آشنا نشوند، نمی‌توانند در جست‌وجوی شغل موفق باشند. از طرفی دیگر متأسفانه دولت هیچ برنامه مشخصی برای تولید اشتغال و حمایت از جامعه کار و تولید در 6‌سال گذشته نداشته است. منابع کشور مصروف مراکزی می‌شود که نه‌تنها با اشتغال بیگانه‌اند بلکه عملاً علیه اشتغال به‌کار می‌روند.»
او ادامه می‌دهد: «به‌عنوان مثال تخصیص بودجه کشور که از منابع مالیاتی تأمین می‌شود به مراکزی که اساساً هیچ پاسخگویی ندارند و هیچ اقدام مؤثر و مثبتی را در فرآیند توسعه‌ای ایفا نکرده‌اند، به معنای دشمنی با اشتغال تلقی می‌شود، دولت باید تمهیداتی را فراهم کند که چرخ تولید و خدمات در کشور به راه بیفتد. به طور مثال تخصیص تسهیلات تکلیفی یا تسهیلاتی که بتوانند مراکز بنگاهی از آن استفاده کنند که این از جمله این موارد است.»
این کارشناس اقتصادی تصریح می‌کند: «در حالی‌که متاسفانه تخصیص ارز کشور در سال جاری به کسانی تعلق گرفت که اساساً با تولید بیگانه‌اند و ما شاهد رشد دلالی بودیم؛ این دلالی در هیچ یک از کشورهای جهان نتوانست نقش مثبتی را در اشتغال ایجاد کند مگر اینکه به فساد دامن زد.»

تجدیدنظر در آموزش مراکز دانشگاهی
این کارشناس اقتصادی با تأکید بر اینکه مراکز دانشگاهی باید در برنامه‌های آموزشی خود تجدیدنظر کنند، ادامه می‌دهد: «مراکز دانشگاهی باید از تولید انبوه مدرک خودداری کنند، در جامعه‌ای که بیش از هفت میلیون نفر بیکار وجود دارد، حدود 500‌مرکز دانشگاهی تأسیس شده و طبق آمارها ایران سومین مرکز تولید مهندسی جهان به شمار می‌رود، در حالی که از ساختن یک قطعه با مشخصات فنی مدرن عاجزیم. این نشان می‌دهد که مراکز دانشگاهی کشور از آموزش‌های نوین محروم هستند. صرف داشتن فارغ‌التحصیل و آمار بالای آن نمی‌تواند به عنوان شاخصه توسعه تلقی شود.»

آمارها فریب‌دهنده هستند
دوانی با انتقاد جدی نسبت به آمارهای اعلامی ایجاد اشتغال از سمت دولت و دستگاه‌های دولتی، تأکید می‌کند: «شخصاً معتقدم تمام آمارهایی که ارائه شده تنها جنبه فریب اجتماعی داشته است، زیرا به‌مرور به افراد بیکار افزوده شده است و دولت همان سیاستی را به کار می‌برد که دولت قبل داشته است. یعنی با آمار بازی می‌کند. مردم می‌گویند ما به سفره زندگی و تعداد اشتغال خانوارها نگاه 
می‌کنیم.» 
او در ادامه می‌گوید: «اگر سفره زندگی مردم بزرگ و اشتغال خانوارها بیشتر شود می‌توان به آمارها اعتماد کرد، در حالی که در سال‌1385؛ در 17‌درصد خانوارهای کشور هیچ کس مشغول کار نبود. این نسبت در سال جاری به 27‌درصد خانوارها افزایش یافته است. یعنی هیچ یک از اعضای خانوارهای این 27‌درصد در کشور مشغول به کار نیستند. آمار به فاجعه نزدیک می‌شود.»

نقش کسب‌و‌کارهای کوچک
این کارشناس اقتصادی در ارائه راهکارهای توسعه اشتغال نیز اظهار می‌کند: «دولت باید از کسب‌و‌کارهای کوچک و خانگی حمایت کند تا خانوارها بتوانند وارد اشتغال شوند. در همه جای دنیا زمانی که بیکاری بیداد می‌کند کارخانجات بزرگ نمی‌توانند اشتغالزا باشند، بلکه کارخانجات کوچک اشتغال را به‌وجود می‌آورند.»
او ادامه می‌دهد: «در پتروشیمی مارون 300‌نفر شاغل هستند، در حالی‌که یک بنگاه معمولی کفش دوزی 6‌نفر را مشغول به کار می‌کند، دولت می‌تواند با اختصاص یک میلیون دلار صد بنگاه کوچک دایر و 600‌نفر را مشغول به کار کند یا می‌تواند از بازار پروانه در تهران به عنوان سمبل کسب‌و‌کارهای جدید حمایت کند. نمونه اینگونه بازارها در چین از طریق خانوارها اشتغال کامل را به‌وجود آورده است.»
اقتصاد تک‌محصولی مانع بزرگ توسعه 
کارشناسان معتقدند یکی از دلایل فقدان توسعه اشتغال پایدار، اقتصاد بیمار کشور است. از آنجا که اقتصاد کشور تک‌محصولی است و تولید و صنعت به صورت ناپایدار در حال حرکت است، چندان در ایجاد اشتغال موفق نبوده‌ایم. در حال حاضر بحث اشتغال و اشتغالزایی یکی از مباحث مهم تمام جوامع است. ایجاد اشتغال، مبارزه با فقر را به دنبال داشته و فقر موضوعی است که بسیاری از آسیب‌ها را به همراه خواهد داشت.
در برنامه‌های توسعه کشور و سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ استفاده از نیروی کار مورد توجه ویژه قرار گرفته و نگاه اجمالی به آن نشان می‌دهد که بحث اشتغال تاکنون در کشور مغفول مانده است. از آنجا که اقتصاد کشور تک‌محصولی است و تولید و صنعت به صورت ناپایدار در حال حرکت است، چندان در ایجاد اشتغال موفق نبوده‌ایم. بر اساس آماری در حوزه صادرات نزدیک به ۶۵‌درصد از صادرات کشور از طریق نفت و ۵۳‌درصد صادرات غیرنفتی میعانات گازی و پتروشیمی بوده که به نفت وابسته است، رشدی که در اقتصاد رخ داده ناشی از نفت و فرآورده‌های نفتی و اقتصاد تک‌محصولی بوده است. واحدهای صنعتی آن‌گونه که باید فعال نیستند و ناپایداری در واحدها و خدمات پشتیبانی آن‌ها باعث شده نتوانند در عرصه اقتصاد عرض اندام کنند.
اهمیت حل معضل بیکاری و یافتن راهکاری برای خروج از این بحران یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های کشور به‌ویژه استان‌ها قلمداد می‌شود. هر یک از استان‌های کشور با توجه به شرایط مختلف ژئوپلتیکی (وجود جغرافیای متنوع با ویژگی‌های خاص طبیعی و اقلیمی) و شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خاص خود، دارای ظرفیت‌های مختلفی جهت ایجاد اشتغال هستند.

captcha
شماره‌های پیشین