628
یکشنبه، ۱۶ دی ۱۳۹۷
10

بلوایی که طبیعت در سال 2018 برپا کرد

آبخوان‌داری راه ذخیره بارش‌ها به نفع سرزمین است

سفره‌ای که در آب می‌رود

بارش برف و باران از ابتدای سال‌97 امیدها به رفع خشکسالی را در دل بسیاری از ایرانیان و به‌خصوص آن‌هایی که در استان‌های کم آب کشور زندگی می‌کنند، زنده کرده است. بارندگی‌های خوب بهار امسال و بارش‌های هفته‌های اخیر اتفاق خوب امسال است. البته باید این نکته را در نظر گرفت که سال آبی از مهرماه شروع شده و بارش‌های بهار را نباید به حساب سال آبی 97-98 گذاشت. اگرچه بارش‌ها از ابتدای پاییز امسال نیز در بیشتر استان‌های کشور رخ داده و پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی نشان می‌دهد که از امروز نیز سامانه جدید بارشی بیشتر استان‌های کشور را درگیر خود خواهد کرد.

صبح نو

آبخوان‌داری راه ذخیره بارش‌ها به نفع سرزمین است

سفره‌ای که در آب می‌رود

بارش برف و باران از ابتدای سال‌97 امیدها به رفع خشکسالی را در دل بسیاری از ایرانیان و به‌خصوص آن‌هایی که در استان‌های کم آب کشور زندگی می‌کنند، زنده کرده است. بارندگی‌های خوب بهار امسال و بارش‌های هفته‌های اخیر اتفاق خوب امسال است. البته باید این نکته را در نظر گرفت که سال آبی از مهرماه شروع شده و بارش‌های بهار را نباید به حساب سال آبی 97-98 گذاشت. اگرچه بارش‌ها از ابتدای پاییز امسال نیز در بیشتر استان‌های کشور رخ داده و پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی نشان می‌دهد که از امروز نیز سامانه جدید بارشی بیشتر استان‌های کشور را درگیر خود خواهد کرد.


دل آسمان که می‌گیرد و ابرهای تیره در آسمان ظاهر می‌شوند، دل کشاورزان و دامداران و جماعت شهرنشین شاد می‌شود. آب مایه حیات است اما اتفاقی که در یک دهه اخیر در کشور تشدید شده نگرانی را برای همیشه در دل ایرانیان ماندگار کرده است که اگر آب نباشد زندگی‌مان چطور خواهد شد. اما به نظر می‌رسد که امسال وضعیت بارش‌ها بهتر شده اما از سوی دیگر سؤال این است که این بارش‌ها تا چه اندازه می‌توانند کمک حال زندگی ما باشند. 
آمار موجود نشان می‌دهد که از ابتدای سال آبی جدید (ابتدای مهرماه) تا دوم دی‌ماه امسال میانگین بارش‌ها در کشور 91.6 میلیمتر بوده است. این در حالی است که میانگین دوره مشابه بلندمدت در همین بازه زمانی حدود 62 میلیمتر و سال گذشته نیز 28.4 میلیمتر بوده است. این آمار بسیار خوب است و نشان‌دهنده افزایش 47.6 و 222 درصدی نسبت به دوره مشابه بلندمدت و سال گذشته بوده. 
آقای محمددرویش، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات جنگل‌ها و مراتع در گفت‌و‌گو با «مهر» گفته است: رخدادهای بارندگی امسال آبی، از اول مهرماه تا الان خیلی خوب بوده و در ۶ حوضه اصلی که در کشور داریم در هر ۶ حوضه میزان بارندگی در این سه چهار ماهی که از سال آبی گذشته نسبت به سال گذشته در همین مدت بهتر بوده است. وی در ادامه گفته است: نسبت به میانگین درازمدت 50‌ساله هم به جز حوضه مرزی شرقی که هنوز نسبت به میانگین درازمدت ریزش آسمانی‌اش کمتر است در بقیه حوضه‌ها وضعیت بارندگی حتی از میانگین‌های درازمدت هم بهتر بوده است. ما بهترین وضعیت را الان در حوضه خلیج فارس و دریای عمان داریم که 5/197 میلیمتر بارندگی داشته است و این میزان از متوسط پنجاه ساله کشور 6/36 درصد بیشتر است و از سال آبی گذشته هم ۳۵۵ درصد بیشتر است.
بر اساس اظهارات درویش و آمار موجود از بارندگی‌ها می‌توان گفت که کشور وارد ترسالی شده است. اما به‌طور کلی نیز نمی‌توان اعلام کرد که خشکسالی تمام شده یا بر اساس اظهارات برخی مسوولان تا سال 1400 دیگر خشکسالی نخواهیم داشت. این اظهار نظر هشداری است درباره اینکه نباید به‌دلیل افزایش بارش‌ها مصرف نیز دوباره شکل بی‌رویه به خود گرفته و صرفه‌جویی فراموش شود. 

بندهای به‌صرفه
در دهه‌70 موج بزرگ سدسازی در کشور به راه افتاد. سدهای بسیاری در گوشه و کنار کشور ساخته شدند که البته برخی از آن‌ها به‌دلیل مکان‌یابی نادرست خود تبدیل به معضل شده‌اند. اما این تمام ماجرا نیست. به عبارت دیگر، شاید اگر به جای سدهای بزرگ، بندهای مختلف با هزینه‌های کمتر در مسیر جریانات آبی ساخته می‌شد هم به احیای سفره‌های زیرزمینی آب در شرایط فعلی کمک می‌شد و هم 
از بروز سیلاب‌هایی که هر از گاهی در استان‌های مختلف کشور موجب بروز خسارت‌های میلیاردی می‌شود، جلوگیری می‌شد. این در حالی است که بسیاری از بارش‌هایی که روی می‌دهد به‌دلیل نبود سیستم‌های آبخوان‌داری از مرزهای کشور خارج می‌شود. 
آقای ابوالقاسم حسین‌پور، مدیرکل دفتر کنترل سیلاب و آبخوان‌داری سازمان جنگل‌ها با تأکید بر اینکه باید سهم ایران از بارش‌های مرزی را بگیریم، گفته است: در حال حاضر به‌دلیل اینکه در ۹۰ درصد حوضه‌های آبخیز مرزی فعالیت‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری انجام نشده است بخش زیادی از سیلاب‌ها از کشور خارج می‌شود. وی با اشاره به حوضه‌های آبخیز مرزی، اظهار کرد: متأسفانه با وجود مشکلات خشکسالی در کشور، بخشی از بارش‌های نوار مرزی و سایر آب‌هایی که از آبخیزهای مرزی کشور نشأت می‌گیرد از پهنه سرزمینی ما خارج می‌شود. وی با بیان اینکه کل حوضه‌های آبخیز مرزی کشور ۲۵ میلیون هکتار است، افزود: در حال حاضر با توجه به اعتباراتی که در اختیار سازمان جنگل‌ها قرار گرفته است در دو میلیون هکتار از حوضه‌های آبخیز مرزی فعالیت‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری انجام شده است و حدود ۹۰درصد سطوح آبخیز مرزی ما در انتظار تأمین منابع مالی برای اجرای فعالیت‌هاست.
مدیرکل دفتر کنترل سیلاب و آبخوان‌داری سازمان جنگل‌ها ادامه داد: بر اساس اصول هیدرولوژی فرامرزی آن طرف مرزهای ما نیز از بارش‌های مرزی حق‌آبه‌ای دارد. ما باید با رعایت این اصل، سهم ایران از بارش‌های مرزی را بگیریم. حسین‌پور 
با تأکید بر اینکه سهم منابع آبی کشور ما در حوضه‌های آبخیز مرزی در قالب طرح‌های‌ آبخیزداری و آبخوان‌داری با رعایت اصول هیدرولوژی سرزمینی باید در نظر گرفته شود، گفت: بسیاری از مناطق مرزی کشور، مناطق محرومی هستند که 
به توجه ویژه نیاز دارند. دریافت حق‌آبه‌های مرزی علاوه بر اینکه می‌تواند به اقتدار مرزی کشور و امنیت پایدار کمک کند، سبب دریافت سهم کشور از بارش‌های مرزی می‌شود. 

بی‌درختی سیل به راه می‌اندازد
آقای حسین عبیری‌گلپایگانی، از فعالان محیط‌زیست نیز درباره میزان بارش‌ها در کشور و راه‌های بهره‌گیری بهتر از این بارش‌ها به خبرنگار «صبح‌نو» گفت: بعضاً در دهه 40 یا 50 آن‌قدر بارندگی زیاد می‌شد که در روستاهای گلپایگان به قدری آب منابع بالا می‌آمد که حتی در تنور خانه‌ها هم آب جمع می‌شد و حداقل در سال بالای دوبار برف بالای 30 سانت داشتیم که آب می‌توانست در منابع زیر زمینی جمع شود اما الان به این شکل نیست. وی با اشاره به اینکه یکی از راه‌های حفظ آب توجه به آبخوان‌داری است گفته: یک راه برای اینکه آب باران را جمع کنیم آبخوان‌داری است در مسیر آبی که بارندگی می‌شود یک سری چاه بزنند که در زمان بارندگی، آب در این چاهک‌ها جمع شود و به منابع زیرزمینی برسد. عبیری‌گلپایگانی همچنین با اشاره به وضعیت بارندگی در اطراف پایتخت اظهار داشت: ما به اندازه کافی در اطراف تهران سد داریم اما بارندگی به حدی کم است که این سدها پر نمی‌شوند. سد لتیان و طالقان را داریم، مشکل آبی که داریم به‌دلیل کمبود بارندگی است بارندگی برف کم است بارانی که می‌آید آب به کانال می‌آید و بعد به رودخانه‌ها می‌رود. به گفته این فعال محیط‌زیست در شرایط فعلی بارش برف بهتر می‌تواند به مشکل کم‌آبی کمک کند چراکه برف کم‌کم ذوب شده و این روند شاید حدود دوماه طول بکشد در نتیجه آب به مرور جذب خاک شده و سفره‌های زیرزمینی را تأمین می‌کند. این در حالی است که بارش ناگهانی باران می‌تواند سطح خاک را شسته و موجب بروز سیلاب شود. وی دراین باره نیز اظهار داشت: زمانی که درختان را قطع می‌کنند و در آن محدوده باران می‌آید باعث ایجاد سیل می‌شود چون باران این حالت را دارد که وقتی می‌بارد و اگر در آن محدوده درختی وجود نداشته باشد در نتیجه مانعی در برابر حرکت آب نیست و سیلاب‌های ویرانگر شکل می‌گیرد. 

captcha
شماره‌های پیشین