573
یکشنبه، ۲۲ مهر ۱۳۹۷
12

قطعه‌­واره آب از امیری‌اسفندقه منتشر شد

نهضت آزادی را از لابه‌لای کتاب‌ها بشناسیم

پیشگامان سازش در انقلاب

یکی از گروه‌های مهم و البته چالش برانگیز در سیاست ایران، نهضت آزادی به رهبری مهدی بازرگان است. گروهی در اوایل دهه40 با گرایش و سبقه دینی تشکیل شد و افراد و شخصیت‌های مهم سیاسی و دینی هم عضو آن شدند و البته چهره‌های زیادی از این گروه نیز در راه مبارزه با رژیم پهلوی در زندان‌های شاه بودند.

صبح نو

نهضت آزادی را از لابه‌لای کتاب‌ها بشناسیم

پیشگامان سازش در انقلاب

یکی از گروه‌های مهم و البته چالش برانگیز در سیاست ایران، نهضت آزادی به رهبری مهدی بازرگان است. گروهی در اوایل دهه40 با گرایش و سبقه دینی تشکیل شد و افراد و شخصیت‌های مهم سیاسی و دینی هم عضو آن شدند و البته چهره‌های زیادی از این گروه نیز در راه مبارزه با رژیم پهلوی در زندان‌های شاه بودند.

هر چند انتخاب مهندس مهدی بازرگان به سمت ریاست دولت موقت از سوی امام خمینی؟ره؟ رشته‌های این گروه را با جمهوری اسلامی محکم کرد اما به نظر می‌رسید که نوع رویکرد دولت موقت در مواجهه با انقلاب عظیم 57 متفاوت باشد. این تفاوت خود را خیلی زود نشان داد آنجا که این دولت بر سر مسائلی چون بحران جدایی‌طلبان کردستان با انقلابیون به چالش خوردند و در نهایت بر سر ماجرای تسخیر سفارت آمریکا موسوم به لانه جاسوسی هم به سمت استعفا رفتند چرا که خود را موافق این حرکت نمی‌دانستند. دولت موقت و نهضت آزادی تا چند سال بعد طوری طی طریق کردند که در نهایت امام خمینی؟ره؟ در نامه مشهور خود خطاب به آیت‌الله منتظری مخالفت ابتدایی خود را با انتخاب بازرگان به سمت نخست‌وزیر دولت موقت‌ آشکار کردند.
هر چند نهضت آزادی در چند دهه اخیر حضوری رسمی در فضای سیاسی کشور ندارد اما سمپات‌هایی درون گروه‌هایی دارد که بعضاً تابلو اصلاح‌طلبی را بر سر در خود نصب کرده‌اند. این روزها هم که احزاب حامی این گروه منحله و غیرقانونی در جلسات و مجامع خود از اعضای این گروه دعوت به همکاری می‌کنند. 
سرویس فرهنگی روزنامه «صبح‌نو» لازم می‌بیند دراین شرایط آثار مکتوبی که درباره این گروه به‌صورت انتقادی نوشته شده است، جهت آشنایی مخاطبانش با عملکرد این گروه در چهاردهه انقلاب اسلامی را معرفی کند.
 
معرفی عمیق نهضت آزادی در «خط سازش»
کتاب خط سازش، «سرشت و سرگذشت نهضت آزادی ایران» عنوان اثر منتشره از سوی موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی است. این کتاب به قلم آقای مجتبی سلطانی، محقق و پژوهشگر برجسته مباحث تاریخی به رشته تحریر درآمده و در دو جلد و بیش از 2000 صفحه ارائه شده‌است. این کتاب ویراست جدید اثری است با عنوان «خط سازش» در یک مجلد که در سال 1367 نوشته شده است.
کتاب حاضر پس از ریشه‌یابی و بررسی موضوع تأسیس نهضت آزادی و نقد مواضع این نهضت در قبال مصدق و جبهه ملی، به تشریح دیدگاه‌های نهضت آزادی نسبت به موضوعاتی چون سلطنت، انقلاب اسلامی، غرب‌گرایی، عملکرد دولت مهندس مهدی بازرگان، تسخیر لانه جاسوسی آمریکا، خط امام، صدور انقلاب، جنگ تحمیلی و دفاع مقدس، پذیرش قطعنامه 598 و‌... پرداخته و مواضع و دیدگاه‌های نهضت آزادی را در قبال هریک از آن‌ها به‌صورت مستند مورد نقد و بررسی قرار داده است.
 رعایت متانت در موضع‌گیری و پرهیز از تندروی و اتهام‌زنی از ویژگی‌های محسوس این کتاب است. امتیازی که بر قوت و اعتبار اثر می‌افزاید. به همین دلیل نهضت آزادی در رابطه با ویراست نخست این کتاب نامه‌ای رسمی در روزنامه اطلاعات (18 / 8 / 1364) منتشر کرد که گواهی بر صداقت نویسنده کتاب در نقد مواضع این تشکیلات است. در قسمتی از این نامه چنین می‌خوانیم: «...مقالات تحقیقی و تحلیلی فوق و افتتاح چنین بحث آزاد، موجب خوشوقتی نهضت آزادی و امیدواری است. برای نخستین‌بار به‌جای توهین ‌یا بی‌اعتنایی، با جدال منطقی روبه‌رو شده‌ایم. نویسنده سعی کرده است حتی‌المقدور استناد ما به قرآن را با قرآن جواب دهد و دلایل اقتصادی، سیاسی یا نظامی را با همان سلاح و زبان رد کرده، از خوانندگان قضاوت بخواهد...» کتاب خط سازش، «سرشت و سرگذشت نهضت آزادی ایران» دو جلدی با بهای صدهزار تومان‌ به پژوهشگران و محققان عرضه می‌شود. 
از این کتاب یک مقاله مستقل نیز استخراج شده که در سایت موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی قابل دریافت است.
 
کتاب «پاسخ به پیام نهضت آزادی» علی صفایی
یکی از قدیمی‌ترین آثار در این حوزه را علی صفایی مشهور به «عین صاد» نوشته است آن هم در دهه نخست انقلاب که هنوز نهضت آزادی این‌چنین نقاب از چهره برنداشته بود. این کتاب پاسخ به نامه‌ای از نهضت آزادی است که در سال‌1365 برای برخی افراد از جمله مرحوم صفایی ارسال شده بود و در آن به نقد برخی مبانی و ارکان انقلاب و جنگ و... که در واقع مبانی نظری آن نهضت است پرداخته شده. 
استاد علی صفایی در این نوشته با تبیین مبانی فکری نهضت، موشکافانه و دقیق و موجز آن‌ها را به نقد کشیده و در قالب پاسخ به نامه ارائه کرده است.

نگاهی تحلیلی به یک نهضت
از دیگر آثاری که در این حوزه نوشته و به نظر می‌رسد قابل تأمل باشد کتابی از آقای اسدالله بادامچیان است با عنوان «بررسی تحلیلی نهضت آزادی ایران».
 از این جهت قید قابل تأمل را در ابتدای جمله به کار بردم چون نویسنده خود یکی از مبارزین قدیمی علیه حکومت پهلوی است و از دهه سی در ماجرای مبارزه فعال بوده و خود در مراحل شکل‌گیری نهضت آزادی بود و رصدگر فعالیت‌های این تشکل مذهبی قبل از انقلاب هم بود بنابراین تحلیل او 
نه فقط از روی کتاب‌ها که حاصل سال‌ها تجربه عینی در کنار این افراد است. 
از مطالب مثبتی که در این کتاب مشاهده می‌شود، آوردن متن اصلی سخنان و مصاحبه‌های بازرگان و بعضی اعضای نهضت آزادی است که امکان آگاهی بیشتر و قضاوت بهتر را برای خواننده فراهم می‌کند.
از سایر کتاب‌هایی که در زمینه عملکرد نهضت آزادی و دولت موقت نوشته شده می‌توان به «دولت موقت» منتشره مرکز اسناد انقلاب اسلامی، کتاب «نقش روشنفکران وابسته در تهاجم فرهنگی غرب: مهندس مهدی بازرگان» قدر ولایت اشاره کرد که با نگاهی تحلیلی و تبیینی تألیف شده است.
اگر لیست کتاب‌های منتشر شده درباره مهندس مهدی بازرگان و سایر اعضای این گروه را بررسی کنیم به موارد بی‌شماری برمی‌خوریم.
 این آثار عمدتاً بر وجه فردی این افراد تاکید کرده و با نگاهی شیفته به عملکرد این افراد نوشته شده است.

captcha
شماره‌های پیشین