569
دوشنبه، ۱۶ مهر ۱۳۹۷
13
حجت‌الاسلام مبلغی ایده‌اش درباره گردشگری و انسان دینی معاصر را تشریح کرد

گردشگری به‌مثابه عبادت مستضعفین در زمین

حجت‌الاسلام احمد مبلغی، رییس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی و عضو مجلس خبرگان، هفته گذشته در نشست «گردشگری و انسان دینی معاصر» که در دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد، به تشریح ایده‌اش درباره گردشگری در اندیشه اسلامی پرداخت.

یادداشت

درباره «مسأله‌بودگی تصوف»  تردید دارم

دکتر محسن الویری

صبح نو

حجت‌الاسلام مبلغی ایده‌اش درباره گردشگری و انسان دینی معاصر را تشریح کرد

گردشگری به‌مثابه عبادت مستضعفین در زمین

حجت‌الاسلام احمد مبلغی، رییس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی و عضو مجلس خبرگان، هفته گذشته در نشست «گردشگری و انسان دینی معاصر» که در دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد، به تشریح ایده‌اش درباره گردشگری در اندیشه اسلامی پرداخت.

مبلغی با اشاره به ضرورت تامین بسترها و اقتضائات حقوقی گردشگری دینی گفت: ما باید برای تحقق گردشگری دینی معاصر پس از رسیدن به تعریف دقیق آن، بسترهای حقوقی را ایجاد کنیم و قوانین حقوقی ما نباید تنگ‌کننده و کم‌کننده فضا به روی گردشگری دینی باشد ‌یا آن را محدود کند.
رییس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس تاکید کرد: از طرف دیگر جامعه، ما نباید تصور کند گردشگری حلال یک امر نامرغوب است، بلکه فراتر از آن یک برند جهانی می‌تواند باشد. باید به گردشگری به‌صورت فعال نگاه کنیم و گردشگری حلال را امری در حاشیه تلقی نکنیم. باید به همان اندازه که نظریه گردشگری تعریف می‌شود نظریه حلال هم تعریف شود. حلال به واژه‌ای مهم و جهانی در زمینه طعام امروزه بدل شده است. می‌توانیم به حوزه جدیدی در سطح جهان روی بیاوریم و آن گردشگری حلال است. قطعاً گردشگری حلال در صورت تعریف شدن جاذبه‌های خاص خود را از حیث فرهنگی و اجتماعی می‌تواند ارائه کند.
عضو مجلس خبرگان رهبری اظهار داشت: اسلام همیشه به حلال می‌اندیشد، یعنی گردشگری باید اسباب بهداشت روحی، سرور، شادابی، راحتی، رفاه، دین و معنویت گردد و نه اسباب گناه و آلودگی. این آلودگی خطری است که همه‌جا وجود دارد. البته به خاطر این قید نباید نفی موضوع کنیم که خطر آن برای دین خیلی زیاد است. گردشگری بخشی از هویت انسان است. گردشگری با دین و با خدا گره خورده است: «ارض الله واسعه»‌ اما باید مراقب خط قرمزهایی بود.
مبلغی با ارائه دو دلیل برای اثبات این مدعا خاطرنشان کرد: دلیل اول اینکه در برخی آیات، زمین با «الف و لام استغراق» (الارض) آمده است. بر این اساس روشن است آنجا که قرآن می‌گوید در زمین سیر کنید مقصود سیر در بخشی از زمین نیست؛ بلکه مطلق زمین مراد واقع شده است.وی دلیل دوم برای اثبات مدعای ذکرشده را فراخنایی اندیشی برای زمین خدا ذکر کرد و گفت: در قرآن از یک طرف ارض به خدا اضافه شده: «ارض الله» از طرف دیگر ارض الله، فراخنا تعریف شده است، بنابراین دین با توجه به مفاهیم عمیق و ادبیات نیرومند آن در ارتباط با زمین، هیچ‌گاه اجازه نمی‌دهد زمین و بخش‌های اساسی و عمده آن بی‌ارتباط با خدا انگاشته شود و آن را جدا از مسیر خدا تلقی کنیم.
مبلغی با اشاره به اینکه صفت ارائه‌شده در قرآن برای ارض‌الله، صفت واسعه (گسترده) است، گفت: صفت واسعه برای زمین، به‌صورت بسیار آشکار حکایت می‌کند بر اینکه، نباید نگاه تنگ‌نظرانه، اندک‌نگرانه، تقلیل‌گرایانه به ارتباط زمین با خدا داشته باشیم؛ بلکه باید مهر خدایی بودن، مهر معنویت دینی، مهر معرفت الهی را بر همه زمین با همه وسعت و فراخی آن بزنیم و از هرگونه تنگ‌نظری پرهیز کنیم و بدانیم که زمین خدا گسترده است.مبلغی تصریح کرد: فراخنایی زمین در قرآن به سه مقوله مهم شامل «عبادت»‌، «زیبایی در رفتار و سلوک» و «توانمندی در فکر و زندگی» گره و پیوند خورده است. از توجه به آن و تحلیل دقیق محتوای این سه مقوله می‌توان به اندیشه عمیق اجتماعی دین به‌ویژه برای جهان معاصر راه یافت.
وی ادامه داد: نباید تصور کرد مقوله مهم و اساسی و اصیلی همچون عبادت به نقطه‌های زمینی محدود، صرفاً ارتباط پیدا می‌کند. درست است که مسجد جایگاه عبادت است اما مسجد مکانی نباید تلقی شود که صرفاً عبادت در آن انجام می‌گیرد و بس؛ بلکه مسجد کانون ذکر الله است که از آنجا عبادت می‌تواند به جامعه سرریز شود.وی با اشاره به آیه «یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِی واسعه فَإِیَّایَ فَاعْبُدُونِ»(56/ عنکبوت) خاطرنشان کرد: در این آیه امر به عبادت بعد از سخن گفتن از فراخنایی و گستردگی زمین به میان آمده است جالب است که در این آیه از انتساب و ارتباط زمین گسترده به خدا سخن به میان می‌آید (‌ارض الله) و از طرف دیگر آیه بعد از طرح زمین خدا با همه گستره آن از انسان می‌خواهد تا خدا را عبادت کند.وی گفت: نتیجه روشنی که از این آیه با سیاقی که دارد به‌دست می‌آید این است که همه زمین با همه فراخنای آن محل عبادت است. به‌بیان‌دیگر عبادت به معنای دقیق‌تر آن هنگامی است که ما برای عبادت در یک نقطه محصور، محدود و محبوس و زندانی نشویم و نیز هنگامی است که ما ذهنیت تنگ، اندک، درجا زننده، کوچک‌شونده و راکد را در یک نقطه پیدا نکنیم.
مبلغی در ادامه خاطرنشان کرد: در ادبیات دینی حسنه، جایگاه محوری و اساسی به خود اختصاص داده است. در یک نگاه اجمالی حسنه بر یک زیبایی در عمل و رفتار و سلوک اطلاق پیدا می‌کند. این زیبایی در رفتار آن‌قدر در اسلام پردامنه است که با رجوع به آیات و روایات انسان به دنیایی از زیبایی‌ها می‌رسیم که بحث من در آن نیست.
وی تصریح کرد: یکی از مصادیق این زیبایی، زیبایی در رفتار با انسان‌هاست به‌عنوان خانواده خدا (قولوا للناس حسنا). در روایتی از امامان آمده است که مقصود از ناس همه انسان‌هاست اگر این اصل را یعنی (سلوک زیبا در قبال انسان) بپذیریم با رجوع به یک آیه درمی‌یابیم که ظرف تحقق این زیبایی در سلوک با همه انسان‌ها، زمین با لحاظ فراخنایی است.مبلغی با اشاره به آیه 10 سوره زمر «لِلَّذِینَ أَحْسَنُوا فِی هَذِهِ الدُّنْیَا حَسَنَه وَأَرْضُ اللَّهِ واسعه» خاطرنشان کرد: همان‌طور که مشاهده می‌کنید سیاق این آیه دو مقوله مهم را کنار هم گرد آورده است، «انجام کار زیبا که در دو واژه در این آیه منعکس شده است یکی احسنوا (یعنی احسان می‌کنند) و دوم حسنه.وی ادامه داد : مقوله دوم در این آیه فراخنایی زمین است و روشن است که فراخنایی زمین ارتباط آن با «احسنوا» و «حسنه» ارتباط ظرف و مظروف است یعنی از دیدگاه قرآن ظرف کار نیک و احسان همه جهان است با همه وسعت آن نه فقط در میان قوم خود و برای قوم خود و نه فقط در یک نقطه.
مبلغی گفت: اسلام مقوله خروج از وضعیت استضعاف را به مهاجرت، و مهاجرت را به گستردگی و فراخنایی زمین گره زده است، از نگاه دین نمی‌توان از چارچوب استضعاف برون رفت مگر آنکه از پدیده اجتماعی هجرت بهره ببریم و از پدیده هجرت نمی‌توان بهره ببریم مگر آنکه به «وسعت اندیشی نسبت به زمین» برسیم، به این آیه توجه کنید.وی با اشاره به آیه «قَالُوا کُنَّا مُسْتَضْعَفِینَ فِی الْأَرْضِ قَالُوا أَلَمْ تَکُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسعه فَتُهَاجِرُوا فِیهَا فَأُولَئِکَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِیرًا». خاطرنشان کرد: «هجرت» به سفر در زمین به گستردگی آن، گره خورده است، گویی از آیه استفاده می‌شود که ماندن و محدود شدن به یک نقطه، نمی‌تواند مسیری باشد که انسان را به خدا برساند؛ مسیر معرفت‌زا و مسیر برون‌رفت از بن‌بست‌های فکری و بن‌بست‌های رفتاری.
وی با اشاره به اینکه باید برای گردشگری دینی باید شعاری دقیق پیدا کنیم، گفت: عبارت «انسان گردشگر دینی معاصر» می‌تواند یک شعار مهم و اساسی تلقی شود ما می‌باید بر این شعار تمرکز کنیم و آن را به‌صورت دقیق تعریف نماییم و عملیات گردشگری را با دو بعد حقوقی و فرهنگی بر اساس مولفه‌ها، اقتضائات و الزامات آن تحقق ببخشیم. وی فراخنایی‌اندیشی نسبت به زمین، معرفت‌افزایی در سایه گردشگری، معنویت‌افزایی در گردشگری و توانایی‌افزایی با گردشگری را عناصر چهارگانه گردشگری دینی دانست و گفت: از زاویه دیگر در گردشگری دینی عناصر مهم و پایه‌ای و کانونی دین نهفته است.
وی گفت: عنصر ربط عمیق و محکم حسنه از حیث دامنه و مصادیق به گستره زمین خدا «لِلَّذِینَ أَحْسَنُوا فِی هَذِهِ الدُّنْیَا حَسَنَةٌ وَأَرْضُ اللَّهِ واسعه» و نیز آیه «قولوا للناس حسنا»  این همه در گردشگری دینی نهفته است، بنابراین زیبایی رفتار در قبال انسان کسب معرفت به خداوند از رهگذر آیات او، خروج از انبوه اندوه‌ها و مشکلات روحی، تحقق بخشیدن به هدف خداوند از ایجاد اقوام یعنی تعارف اقوام و شناخت آن‌ها در گردشگری نهفته است.

captcha
شماره‌های پیشین