525
دوشنبه، ۱۵ مرداد ۱۳۹۷
6
وزیر راه در روز تحویل پنج هواپیمای ATR به منتقدانش حمله کرد

روایت آخوندی از «پوستین وارونه»

دولت از مجلس شورای اسلامی خواست لایحه افزایش مناطق آزاد را بررسی کند

دروازه‌های واردات‌؛ فرصت‌های انتخاباتی

ایجاد مناطق آزاد، نخستین‌بار در کشورهای سوسیالیستی که دارای اقتصاد بسته بودند، مورد توجه قرار گرفت. در ایران هم شکل‌گیری مناطق آزاد تجاری به پیشنهاد تئوری‌پردازان اقتصاد دولتی صورت گرفت تا گریزگاهی برای اقتصاد بسته دولتی باشد. در سال‌های ۱۳۶۷ و ۱۳۶۸ ضربه‌پذیری اقتصاد کشور از صادرات نفتی، به‌طور محسوس مورد توجه قرار گرفت. آمارهای سال ۱۳۶۷ نشان می‌دهند که صادرات نفتی کشور ایران در آن سال حدود هفت‌میلیارد دلار شد. در‌حالی‌که همین درآمدهای ارزی در برخی از سال‌ها از ۲۰‌میلیارد دلار فراتر رفته‌است؛ بنابراین در برنامه اول، توسعه صادرات غیرنفتی به‌عنوان یک تصمیم قطعی مورد توجه قرار گرفت، در این راستا در تبصره‌۱۹ برنامه اول توسعه، سه منطقه آزاد تجاری-صنعتی در کشور مورد تصویبقرار گرفت.

صبح نو

دولت از مجلس شورای اسلامی خواست لایحه افزایش مناطق آزاد را بررسی کند

دروازه‌های واردات‌؛ فرصت‌های انتخاباتی

ایجاد مناطق آزاد، نخستین‌بار در کشورهای سوسیالیستی که دارای اقتصاد بسته بودند، مورد توجه قرار گرفت. در ایران هم شکل‌گیری مناطق آزاد تجاری به پیشنهاد تئوری‌پردازان اقتصاد دولتی صورت گرفت تا گریزگاهی برای اقتصاد بسته دولتی باشد. در سال‌های ۱۳۶۷ و ۱۳۶۸ ضربه‌پذیری اقتصاد کشور از صادرات نفتی، به‌طور محسوس مورد توجه قرار گرفت. آمارهای سال ۱۳۶۷ نشان می‌دهند که صادرات نفتی کشور ایران در آن سال حدود هفت‌میلیارد دلار شد. در‌حالی‌که همین درآمدهای ارزی در برخی از سال‌ها از ۲۰‌میلیارد دلار فراتر رفته‌است؛ بنابراین در برنامه اول، توسعه صادرات غیرنفتی به‌عنوان یک تصمیم قطعی مورد توجه قرار گرفت، در این راستا در تبصره‌۱۹ برنامه اول توسعه، سه منطقه آزاد تجاری-صنعتی در کشور مورد تصویبقرار گرفت.

ایران شامل هفت منطقه آزاد تجاری-صنعتی شامل کیش، قشم، چابهار، ارس، انزلی، اروند و ماکو می‌شود، دولت‌ها سیاست‌هایی را اتخاذ کرده‌اند که نافی هدف مناطق آزاد باشد و عملاً باعث افزایش قاچاق در این مناطق شده‌اند. بر اساس ماده‌۱۷ قانون مقررات صادرات و واردات، سه منطقه آزاد تجاری کیش، چابهار و قشم، عرضه خرده‌فروشی کالا را برای مسافران این مناطق آزاد گذاشته بود، از این رو، کسانی که امکان سفر به این مناطق آزاد را ‌داشتند قادر بودند به‌راحتی به کالاهای سبک و به‌ویژه پوشاک و البسه دست پیدا کنند. طبق ماده ۱۷ قانون مقررات صادرات و واردات، مسافری که وارد کشور می‌شود، علاوه بر وسایل شخصی می‌تواند تا سقف مصوب هیئت وزیران با معافیت از حقوق گمرکی و سود بازرگانی کالا وارد کند، اما اتفاق دیگری رخ داده‌است که امکان ورود انواع کالا از مناطق آزاد تجاری را گسترش و نیز قاچاق را برای قاچاقچیان سهل‌تر خواهد کرد.
انجام اصلاحات مهم‌تر بود
خانم سیده فاطمه حسینی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی درباره موضوع افزایش مناطق آزاد به روزنامه «صبح نو» می‌گوید: «بر تعداد مناطق آزادی که در لایحه دولت پیشنهاد شده، افزوده نشده است،  در لایحه پیشنهاد چند منطقه آزاد و ویژه اقتصادی است که تفاوت‌هایی باهم دارند البته منطقه آزادی مازاد بر لایحه دولت تصویب نشده است. اینکه چه تعداد به مناطق آزاد افزوده بشود یا نه، بستگی به نتیجه بررسی لایحه دولت درباره مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در صحن دارد.» او در پاسخ به این سؤال که برخی از کارشناسان اقتصادی مناطق آزاد را دروازه واردات می‌دانند و به روش کار آن نقد دارند، بهتر نبود تا سازوکار مناطق موجود برطرف شود، توضیح می‌دهد: «موضوعی که وجود دارد این است که مناطق آزاد اشکالاتی دارد که به‌دلیل اجرا نشدن قوانین مطابق با آنچه ‌تصویب شده، به‌وجود آمده و این موارد در این لایحه برای اصلاح از طرف دولت  مطرح نشده است، اما مسیر درست این بود که دولت ابتدا لایحه‌ای برای اصلاح قانون مناطق آزاد و اعمال اصلاحات چه به لحاظ ساختار و چه به لحاظ قواعد اداره این مناطق هست را بیاورد و این مناطق را به سمت افزایش صادرات، جذب سرمایه‌گذاری خارجی، اشتغال، تولید و انتقال تکنولوژی در مجموع اهداف واقعی این مناطق است، سوق بدهد.»

بحران بیکاری پیش رو است
حسینی اضافه می‌کند: «خیلی از کشورهایی که دارای مناطق آزادند تلاش می‌کنند ‌سرمایه‌های خارجی را جذب کنند و روش‌های متفاوتی هم دارند، اما با توجه به این موضوع به نظرم اصلاح قانون در مناطق آزاد و اصلاح رویه‌های در این لایحه مهم‌ترین بحثی بود که باید مورد توجه می‌گرفت.» عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی اظهارمی دارد: «از یک دیدگاه دیگر، نماینده‌ها بعضاً به‌دلیل اینکه با مشکلات بیکاری در مناطق‌شان روبه‌رو هستند با همین رویکرد به‌دنبال منطقه آزادند.» او در پاسخ به این سؤال که با توجه به نیاز اصلاح سیستم موجود در مناطق آزاد و مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد، اضافه شدن مناطق آزاد مشکلات را افزایش نمی‌دهد، اضافه می‌کند: «اصلاحات رویکردها و رویه‌ها و قانون حاکم بر تأسیس مناطق آزاد جدید اولویت دارد.»
لایحه در دستور نبود
آقای مهرداد بائوج لاهوتی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی نیز درباره این موضوع به روزنامه «صبح نو» می‌گوید: «این لایحه روز گذشته به در دستور کار مجلس نبود اما کار بررسی آن در کمیسیون تمام شده است و فکر می‌کنم در جلسه بعدی علنی مورد بررسی سایر نماینده‌ها قرار بگیرد، همچنین نماینده‌ها 10 روز فرصت دارند تا این لایحه را بعد از چاپ بررسی و بعد اعلام نظر کنند.» او ادامه می‌دهد: «در تعریف منطقه آزاد آمده که در واقع باید بستری را برای تولیدکننده فراهم کنیم و معافیت‌هایی را هم برای وارد کردن مواد اولیه آن قائل شویم تا بتواند تولید و بعد صادرات کند، اگر این مناطق از مسیر خودش خارج شده باید به مسیر بازگردد. اینکه گفته می‌شود مناطق آزاد به دروازه‌های واردات تبدیل شده وجود دارد اما صادرات هم صورت می‌گیرد.»

استعدادهایی به نام مناطق آزاد
لاهوتی اضافه می‌کند: «باید این عزم و اراده را ایجاد کنیم که مشکلات مناطق آزاد را برطرف کنیم، مثلاً باید بگوییم که مناطق آزاد تنها باید تولید کننده بدون تجارت باشد و تنها واردات مواد اولیه صورت بگیرد، مناطق آزاد استعداد است و نباید به خاطر یک عمل خلافی که وجود دارد سایر مناطق آزاد را نابود کنیم. نظارت را باید قوی‌تر کنیم و برخوردها جدی‌تر شود. در مجوزهای جدید هم باید اصلاحات را انجام دهیم.» عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی تاکید می‌کند: «اگر اشتباهاتی در مناطق آزاد وجود دارد که باور داریم دارد، باید این اشتباهات را به زودی بررسی و راهکارهایی برای رفع آن پیشنهاد بدهیم.» او وجود لابی‌گری برای گرفتن مناطق آزاد از سوی برخی نماینده‌ها را رد کرده و توضیح می‌دهد: «این لایحه از سوی دولت نوشته شده و ما به عنوان نماینده نمی‌توانیم دخل و تصرفی در آن داشته باشیم.» نادیده گرفتن ده‌ها بندرگاه غیرمجاز و بازارچه‌های مرزی که به وفور در غرب و اطراف کشور تأسیس و درحال‌حاضر معبر ورود انواع کالای قاچاق و بدون کیفیت مصرفی شده‌اند، پاک کردن صورت مساله و همچنین فراموش کردن نقش مؤثر و کلیدی مناطق آزاد در اشتغالزایی و توسعه این مناطق در چند سال گذشته است.

captcha
شماره‌های پیشین