523
شنبه، ۱۳ مرداد ۱۳۹۷
8

خبر

دریاچه نمک قم هم به جرگه دریاچه‌های خشک کشور پیوست

نمک روی زخم بی‌آبی

خشکسالی‌های اخیر، کاهش بارش و سوءمصرف آب به‌ویژه حفر چاه‌های غیرمجاز باعث شده تا دریاچه‌های کشور با خشکی شدید و بی‌سابقه‌ای همراه باشند، پس از دریاچه ارومیه حالا نوبت به دریاچه نمک قم رسید، این دریاچه هم به گفته سخنگوی فراکسیون محیط زیست مجلس خشک شده و حالا نگرانی‌های جدیدی از جمله توفان نمک را ایجاد کرده است. دریاچه نمک حوض سلطان در ۴۰کیلومتری شمال شهرستان قم و ۸۵کیلومتری جنوب تهران و در حاشیه بزرگراه خلیج فارس قرار دارد که در کنار دریاچه نمک، از جمله مهم‌ترین دریاچه‌های بخش مرکزی ایران به شمار می‌رود. این دو دریاچه از جمله دریاچه‌های شور کشور هستند و مقادیر زیادی نمک در خود جای داده‌اند.

صبح نو

دریاچه نمک قم هم به جرگه دریاچه‌های خشک کشور پیوست

نمک روی زخم بی‌آبی

خشکسالی‌های اخیر، کاهش بارش و سوءمصرف آب به‌ویژه حفر چاه‌های غیرمجاز باعث شده تا دریاچه‌های کشور با خشکی شدید و بی‌سابقه‌ای همراه باشند، پس از دریاچه ارومیه حالا نوبت به دریاچه نمک قم رسید، این دریاچه هم به گفته سخنگوی فراکسیون محیط زیست مجلس خشک شده و حالا نگرانی‌های جدیدی از جمله توفان نمک را ایجاد کرده است. دریاچه نمک حوض سلطان در ۴۰کیلومتری شمال شهرستان قم و ۸۵کیلومتری جنوب تهران و در حاشیه بزرگراه خلیج فارس قرار دارد که در کنار دریاچه نمک، از جمله مهم‌ترین دریاچه‌های بخش مرکزی ایران به شمار می‌رود. این دو دریاچه از جمله دریاچه‌های شور کشور هستند و مقادیر زیادی نمک در خود جای داده‌اند.

خشکسالی اتفاق افتاده و قابل انکار نیست اما این خشکسالی یه روزه رخ نداده که نتوان برای مقابله با آن آماده شد، سال‌هاست این مشکل گلوی آبی کشور را فشرده است و مسوولان تنها نظاره‌گر بوده‌اند، خشک شدن تالاب‌ها و رودخانه‌ها و دریاچه‌هایی که در خاطرات مردم مانده امروز به بحرانی جدی برای محیط زیست بدل شده‌اند. در جدیدترین اتفاق خبر از خشک شدن دریاچه نمک قم منتشر شده است.

در آستانه خشکی کامل
آقای سیدکاظم دلخوش، سخنگوی فراکسیون محیط زیست و توسعه پایدار مجلس با اشاره به خشک شدن کامل دریاچه قم و خطر توفان نمک برای تهران، گفته است: «طی سالیان گذشته خشکسالی در اکثر مناطق کشور ایجاد شده است، ضمن اینکه هر چه به سمت جلو پیش می‌رویم میزان خشکسالی در کشور ما درمقایسه با کشورهای دیگر دنیا افزایش بیشتری خواهد داشت بنابراین اگر در مورد مصرف بهینه آب و چاه‌های مصرفی مدیریت واحد ایجاد نشود، شرایط بهتر از این نخواهد شد و باید منتظر خشکی کامل تمام دریاچه‌ها و تالاب‌های کشور بود.»
او با بیان اینکه دریاچه نمک قم نمونه‌ای از وضعیت فعلی خشکسالی در کشور است، اضافه کرد: «در شرایطی که چاه‌ها خشک شده و دسترسی به منابع زیر زمینی هم به دلیل افزایش دما امکان پذیر نیست، به طورحتم خطر خشکسالی دریاچه‌های کشور را تهدید می‌کند؛ حتی در استان‌های شمالی کشور هم که به ادعای برخی آب فراوانی وجود دارد، اما رودخانه‌ها و تالاب‌های مختلفی دچار خشکسالی شدند؛ بنابراین بحران خشکی برای منابع آبی کشور در تمامی استان‌ها وجود دارد.»

صادرات نمک 
دلخوش با تاکید بر اینکه برای نجات جان دریاچه نمک قم سازمان محیط زیست، وزارتخانه صنعت و معدن و کشاورزی باید برنامه موثری تدوین کنند، ادامه داد: «نمک یک کالای صنعتی بوده و می‌توان با راهکارهایی حداقل از خشکی 100درصدی دریاچه نمک جلوگیری کرد، البته احیاء این دریاچه کار تخصصی مجلس نیست؛ اما می‌توان با استفاده از معادن نمک حاصل از فعالیت‌های این دریاچه درحوزه صادرات استفاده کرد، هرچند دولت نه‌تنها برای جلوگیری از خشکی دریاچه نمک اقدامی نکرده بلکه درجهت جلوگیری از خشکی تالاب‌ها و منابع آبی دیگر نیز برنامه‌ای ارائه نکرده است.»
سخنگوی فراکسیون محیط زیست و توسعه پایدار در مجلس، با اشاره به اینکه ضرورت دارد سازمان محیط زیست، منابع طبیعی و وزارت جهاد کشاورزی برای احیا و صیانت از تالاب‌ها و دریاچه‌های کشور از جمله دریاچه ارومیه و نمک در استان قم برنامه‌ریزی لازم را اتخاذ کنند، توضیح داد: «دریاچه‌ها و تالاب‌های کشور جزء منابع حیاتی کشور محسوب شده و بی‌توجهی به حفظ ارکان زیست محیطی کشور به نفع نسل‌های آینده کشور نیست.»

علاج بعد از واقعه 
آقای مهرداد بائوج‌لاهوتی، عضو فراکسیون محیط زیست در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه خشک شدن دریاچه‌ها یک شبه اتفاق نیفتاده است، به روزنامه «صبح‌نو» می‌گوید: «اتفاقاتی که در حوزه دریاچه‌ها رخ داده اتفاقاتی نیستند که در یک سال گذشته پدید آمده باشند، سال‌هاست که کشور ما با این‌گونه مشکلات مواجه است. به عنوان مثال دریاچه ارومیه در طول سالیان متمادی تمام آب‌های سرریز به این دریاچه به کشاورزی اختصاص داده شد و حالا با مشکل بزرگ‌تری مواجه شده است.»
او ادامه می‌دهد: «هنوز هم مسوولان حوزه آب نمی‌دانند باید چه کاری انجام دهند، نه می‌توانند به مردم بگویند کشاورزی را متوقف کنید و نه می‌توان این وضعیت را به حال خود رها کرد چراکه مشکلات محیط زیستی زیادی را به‌وجود می‌آورد، سازمان محیط‌زیست همانند سایر دستگاه‌ها باید حواسش را بیشتر جمع کند.»
لاهوتی اضافه می‌کند: «باید این سازمان علل بروز چنین مشکلی را بررسی کند و راهکارهای عملی برای کاهش آسیب‌ها و احیای مجدد دریاچه مورد بررسی قرار بگیرد، بنابراین یکی از اساسی‌ترین مشکلاتی که در کشور داریم این است که می‌گذاریم اتفاق رخ دهد و بعد دستگاه‌های مدیریتی می‌گویند «علت این اتفاق فلان مشکل بوده است»؛ خب شما که می‌دانستید مشکل چیست چرا پیشگیری نکردید.»

همه دولت‌ها مقصرند
عضو فراکسیون محیط زیست در مجلس شورای اسلامی توضیح می‌دهد: «کاری به دولتی خاص ندارم، ارومیه با دست همین مسوولان نظام به خشکی رسید، بالاخره وزارت نیرو و سازمان محیط‌زیست اجازه بهره‌برداری‌های مجاز بیش از حد داده‌اند یا با سهل‌انگاری و ضعف در نظارت‌ها فرصت بهره برداری‌های غیرمجاز را فراهم کرده‌اند و حالا امروز هم نمی‌تواند این آسیب‌ها را به راحتی جبران کرد.»
او معتقد است: «متاسفانه دستگاه‌های متولی حاضر نیستند مسوولیت‌شان را به گردن بگیرند و مشکلات ایجاد شده را به گردن یکدیگر می‌اندازند، امیدواریم با توجه به اینکه رسانه‌ها خیلی خوب روی موضوعات محیط‌زیستی حساس شده‌اند، پیگیر امور از مسوولان مربوطه تا زمان حل موضوع باشند تا اینکه مشکلات شدیدتری ایجاد نشود.»

آسیب در انتظار شهرهای حاشیه دریاچه نمک
لاهوتی درباره این سؤال که خشک شدن دریاچه خطرات خشک شدن دریاچه نمک برای شهر قم و تهران چه خطراتی به همراه خواهد داشت، می‌گوید: «هر آسیبی که به دلیل خشک شدن این دریاچه بوجود بیاید نه تنها شهر قم بلکه تهران را هم تهدید خواهد کرد، توفان نمک و به تبع آن مشکلات زیست‌محیطی، آلودگی محیط‌زیست، شور شدن خاک، توفان‌های نمک، مشکلات تنفسی و آسیب‌های ریوی همگی آسیب‌هایی هستند که خشک شدن دریاچه نمک می‌تواند با خود به همراه بیاورد.»
او در توضیح اینکه در شرایط موجود و با توجه مشکلات مدیریتی در حوزه آب چه کاری باید کرد، اضافه می‌کند: «متولی دریاچه‌ها سازمان محیط‌زیست است و باید برای بررسی موضوع و ارائه راهکارهای لازم اقدام کند، حتی اگر لازم باشد باید بخش‌هایی از حقابه‌ها را هم برای احیای این دریاچه اختصاص دهد.»

چاه‌های غیرمجاز و نابودی منابع زیرزمینی
عضو فراکسیون محیط زیست در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه بخش اعظمی از منابع آب‌های زیرزمینی کشور از طریق حفر چاه‌های غیرمجاز مصرف شده است، می‌افزاید: «برداشت از آب‌ها در تمام دنیا 40‌درصد تعیین شده است اما در کشور ما این رقم 120‌درصد است، ما امیدواریم آقای اردکانیان وزیر نیرو که خود از متخصصان در حوزه آب است و برای نخستین بار است که وزارت نیرو تحت مدیریت یک وزیر متخصص قرار دارد، مشکلات حوزه آبی کشور به حداقل برسد.»

هنوز خشک نشده 
نگرانی خشک شدن دریاچه‌ها هر روز بیشتر می‌شود، دریاچه‌هایی نظیر ارومیه و نمک قم دو دریاچه آب شور کشور بودند که در یک دهه اخیر به اعتقاد بسیاری از کارشناسان محیط‌زیست به‌دلیل سوء مدیریت‌های صورت گرفته روند نابودی را با سرعت بیشتری طی کردند. در این زمان هیچ اقدامی برای حفظ آن‌ها نشد و نتیجه‌اش این بود که امروز دریاچه ارومیه با میلیاردها تومان و هزاران لیتر آب هنوز هم به سطح عادی و حتی نیمه عادی هم نرسیده است. 
آقای سید احمد‌شفیعی، معاون فنی اداره حفاظت از محیط زیست با بیان اینکه دریاچه نمک به‌طور کامل خشک نشده است، به ایسنا گفته است: «اگر این دریاچه خشک شود، یک بحران زیست‌محیطی در بخش مرکزی ایران ایجاد می‌شود. موضوع دریاچه نمک یک مبحث گسترده و پیچیده است، دریاچه نمک یک دریاچه معمولی نیست و دارای ویژگی‌ها و شرایط خاصی است که باید به آن توجه شود.»
او با بیان اینکه دریاچه نمک دارای یک اکو سیستم فرامنطقه‌ای است، اضافه کرد: «متاسفانه با وجود اهمیت این دریاچه، ولی هیچ راه دسترسی از استان قم به آن وجود ندارد و اصلاً برای مردم قم شناخته شده نیست. عکس‌های هوایی 40سال اخیر دریاچه نمک، روند تغییرات آن را نشان می‌دهد، در این عکس‌ها مشخص است که یک سوم شمالی دریاچه همیشه دارای منابع آبی بوده است و پرندگان مهاجر نیز در آن منطقه وجود داشته است ولی از سال تاکنون آن منابع آبی محدود نیز از بین رفته است.»

منبع تأمین آب دریاچه خشک است
او ادامه داد: «دریاچه نمک یک دریاچه زمین شناختی و فصلی است که در گذشته هم از منابع آبی چند رودخانه و هم از سفره‌های آبی استفاده می‌کرده است که در‌حال‌حاضر تمامی رودخانه‌ها منابع آبی خود را از دست داده‌اند و منابع آبی دریاچه تنها از سفره‌های آبی تأمین می‌شود؛ سطح این سفره‌ها صفر است و در واقع دریاچه نمک یک ابر چشمه است.»
معاون فنی اداره حفاظت از محیط زیست می‌افزاید: «دریاچه نمک هنوز به طور کامل خشک نشده است و اکنون نیز اگر چند سانت، نمک‌های سطح دریاچه کنار زده شود، به آب می‌رسیم ولی اگر این دریاچه کاملاً خشک شود و به مرگ نهایی برسد، این منطقه به یک کانون 200هزارهکتاری تولید ریزگزدهای نمکی تبدیل می‌شود که این موضوع برای استان قم، تهران و استان‌های مرکزی کشور یک تهدید زیست‌محیطی بزرگ است.»

نگاه توسعه‌ای
او اضافه کرد: «نگاه توسعه‌ای گسترده بر دریاچه نمک وجود دارد و این نگاه نیز به‌دلیل منابع غنی موجود در این دریاچه است، اگر در این محدوده به‌دنبال معدن کاوی و استخراج منابع معدنی هستیم، باید به پیوست زیست‌محیطی آن نیز توجه کنیم، در غیر این صورت چند برابر سود اقتصادی حاصل از این استخراج، پس از خشکی دریاچه نمک، ضرر اقتصادی به کشور وارد می‌کند. در‌حال‌حاضر دریاچه نمک تنها از سفره‌های آبی تغذیه می‌شود و اگر معدون کاوی و استخراج منابع در این دریاچه به صورتی انجام شود که تبخیر آب را به‌دنبال داشته باشد، پس از مدتی، سفره‌های آبی نیز خشک می‌شود و به مرگ نهایی می‌رسد.»
شفیعی گفته است: «بحران دریاچه نمک زمانی فروکش می‌کند که در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های کلان و بلند مدت به آن پرداخته شود و در اجرای برنامه‌ها به پیوست زیست‌محیطی آن توجه شود؛ حل مشکل بحران دریاچه نمک نیاز به یک همت همگانی توسط سازمان‌ها و نهادهای مرتبط است و یک دستگاه به تنهایی نمی‌تواند اقدام خاصی انجام دهد.»
دریاچه نمک قم یکی از تاثیرگذاران در آب و هوای منطقه کویری شهر قم و همچنین محلی توریستی با روش مدیریتی ارومیه‌ای، امروز به کویری شور بدل شده که می‌تواند دامن کل منطقه را بگیرد. هر چند در این بین هنوز عده‌ای خوشبین به احیای کامل این دریاچه هستند یا اینکه می‌گویند این دریاچه کامل خشک نشده است اما واقعیت چیز دیگری است که همیشه با دروغ‌های بزرگ پوشیده می‌شود.

captcha
شماره‌های پیشین