515
دوشنبه، ۰۱ مرداد ۱۳۹۷
10
یادداشت

مبانی فقهی ضد مصرف‌گرایی

پدرام کاویان هریری

مصوبه کاهش 30‌درصدی مصارف فضای سبز چقدر بر کاهش مصرف آب مؤثر است

آب در پایتخت میل «چمن» نمی‌کند

یکی از انتقادهایی که به مدیریت آبی کشور می‌شود، مصرف آب شرب در مصارف صنعتی و کشاورزی است. میزان مصرف کشاورزی کشور 92‌درصد از مصارف هر ساله است. همین باعث شده است ‌مدیران دولتی، تصمیماتی برای کاهش این میزان اتخاذ کنند. تصمیم برای اصلاح الگوی آبیاری فضای سبز شهرها یکی از آن‌هاست. تصمیمی که بر طبق آن ممنوعیت کاشت گیاهان آب‌دوستی مانند کاشت چمن، تصویب شده است.

صبح نو

مصوبه کاهش 30‌درصدی مصارف فضای سبز چقدر بر کاهش مصرف آب مؤثر است

آب در پایتخت میل «چمن» نمی‌کند

یکی از انتقادهایی که به مدیریت آبی کشور می‌شود، مصرف آب شرب در مصارف صنعتی و کشاورزی است. میزان مصرف کشاورزی کشور 92‌درصد از مصارف هر ساله است. همین باعث شده است ‌مدیران دولتی، تصمیماتی برای کاهش این میزان اتخاذ کنند. تصمیم برای اصلاح الگوی آبیاری فضای سبز شهرها یکی از آن‌هاست. تصمیمی که بر طبق آن ممنوعیت کاشت گیاهان آب‌دوستی مانند کاشت چمن، تصویب شده است.

 سال‌هاست که همه کارشناسان از مشکل کم‌آبی و خشکسالی می‌گویند اما امسال با وجود تغییرات آب و هوایی و مشکلات زیرساختی که یکی پس از دیگری در کشور به‌وجود آمدند، معنای خشکسالی و بحران کم‌آبی با پوست و استخوان احساس شد. با وجود هشدارهای کارشناسان درباره بحران اما مناطقی که نباید، زیر کشت هندوانه و برنج رفتند و خالی کردن آب چاه‌های عمیق روند بحران کم‌آبی با شیب تندتری به پیش رفت. درست است که مصرف بیش‌ازاندازه آب شرب در کشاورزی به بحرانی شدن اوضاع کمک کرده است، هدر رفتن میلیون‌ها مترمکعب آب روزانه در فضای سبز کلان‌شهرهایی مثل تهران اما مسأله را پیچیده‌تر کرده است. بخش قابل‌توجهی از فضای سبز تهران را چمن‌ها پوشانده‌اند، گیاهانی که برای زندگی نیاز به آب فراوان دارند. بر اساس گزارش تسنیم، بر طبق تحقیقی که در آمریکا انجام شده، برای یک هفته آبیاری 23‌میلیون هکتار چمن، 270‌میلیارد گالن آب نیاز است. در‌حالی‌که این میزان آب برای 80‌میلیون هکتار سبزیجات و محصولات ارگانیک در طول تابستان کافی است. همین مصرف بیش از اندازه بافت گیاهی چمن‌ها باعث شده است تا از ادامه حیات در فضای سبز، ممنوع شوند.

از چمن استفاده نمی‌کنیم
 بخش عظیمی از پوشش گیاهی شهر تهران را چمن‌ها پوشانده‌اند همین موضوع هم توجه به راه‌های کاهش پوشش گیاهی چمن‌ها را مهم می‌کند. آقای اصغر عطایی، مدیرکل خدمات شهری معاونت خدمات شهری شهرداری تهران در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به شرایط کشور در حوزه کمبود منابع آبی از بخشنامه جدید سازمان بوستان‌ها و فضای سبز شهرداری تهران برای ممنوعیت کاشت چمن در تهران گفت: «با توجه به این بخشنامه از مناطق خواسته شده که در احداث فضاهای سبز جدید از چمن استفاده نشود.» او تأکید کرد: «با توجه به این که همه ملزم هستیم پیرو سیاست‌های کلی کشور باشیم و در حال حاضر سیاست صرفه‌جویی در حوزه آب از اولویت‌های سیاست‌های کشور است شهرداری تهران هم در این بخش، از چمن به‌عنوان گیاهی آب‌بر استفاده نخواهد کرد تا به این ترتیب در موضوع استفاده از منابع آبی صرفه‌جویی انجام شود.» 
مدیرکل خدمات شهری معاونت خدمات شهری شهرداری تهران عنوان کرد: «موضوع عدم استفاده از چمن در سیاست‌های کلان حوزه معاونت خدمات شهری شهرداری تهران از گذشته مدنظر قرار گرفته به شکلی که از سال‌های گذشته با توجه به پیش‌بینی کارشناسان جهت کمبود منابع آبی، کاشت 
این‌ گونه در سطح تهران به حداقل رسیده بود و بیشتر از گونه‌هایی که از آب کمتری استفاده می‌کنند با هدف صرفه‌جویی منابع آبی در حوزه فضای سبز شهر تهران استفاده می‌شد و شهرداری تهران نیز همکاری لازم را برای کاهش مصرف منابع آبی انجام داده باشد.» 
عطایی با اشاره به مصوبه جدید توضیح داد: «اما با بخشنامه جدید که توسط سازمان بوستان‌ها جهت ممنوعیت کاشت چمن صادر شده است مناطق از این پس جهت احداث فضاهای سبز جدید نباید از چمن استفاده کنند.»

تا 30‌درصد باید کاهش دهیم
 دکتر هدایت فهمی، معاون دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو در گفت‌وگو با «صبح‌نو» درباره تصمیم ممنوعیت کاشت چمن توضیح می‌دهد: «ما مطابق مصوبه کارگروه ملی سازگاری با اقلیم که از تصمیمات هیات وزیران است، قرار شده است که کلان‌شهرها در فضای سبزشان تا 30‌درصد کاهش مصرف آب دهند.» 
بر طبق همین مصوبه، همه کلان‌شهر و شهرهای بزرگ باید این کار را انجام دهند: «اگر بخواهیم بحث کاهش آب را به‌طور جدی در شهرهایی که دچار خشکسالی است، مانند اصفهان، تهران و مناطقی از هرمزگان دنبال کنیم، ما باید قطعاً فضای سبز به‌ویژه در چمن اعمال کنیم.» 
فهمی تأکید می‌کند که این اعمال کاهش چمن به‌شدت روی مصارف تأثیرگذار است: «در شهرها ارقامی که برای مصارف آب فضای سبز در نظر گرفته می‌شود رقم چشمگیری است. به‌عنوان مثال در شهری مانند تهران، در بخشی ممکن است که از آب شهری ‌یا زیرزمینی استفاده کنند، اگر این مصوبه اعمال شود، صرفه‌جویی در حد چند میلیون مترمکعب و حتی بیش از یک‌صد میلیون مترمکعب برسد.» 
این صرفه‌جویی می‌تواند ‌روی تأمین نیازهای اولیه و ضروری مردم مؤثر باشد: «بنابراین این تصمیم، تصمیم درستی است. در همه شهرهایی که دچار کم‌آبی می‌شوند، این کار انجام می‌شود. در کالیفرنیای آمریکا انجام شده است، حتی فضاهای چمن‌ها را خشک کردند و ممنوعیت کاشت را ایجاد کردند. در شهری مانند نکسوس که در آمریکای جنوبی دچار خشکسالی شده و آب شهر دچار مشکل شده بود، حتی مصارف سرانه را طوری برنامه‌ریزی کردند که به عدد 50‌لیتر در شبانه‌روز رسیدند.» 
این‌ها همه در حالی است که سرانه مصرف در شبانه‌روز در جهان 150‌لیتر در شبانه‌روز است. در ایران اما این مصرف سرانه خیلی بیشتر است: «مصرف آب شرب در شبانه‌روز به‌ازای هر نفر 200 تا 240 لیتر در شبانه‌روز است.» 
اعمال این محدودیت‌ها در شرایط خشکسالی که کشور با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند، به شدت ضروری است. برنامه‌های متنوعی از طرف وزارت نیرو در نظر گرفته شده است. معاون دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو توضیح می‌دهد: «در مصرف آب فضای سبز در شهرها یک استانداردهایی وجود دارد. بر اساس این حداقل باید الگوی مناسب هر منطقه را پیدا کنید. این الگو برای شهری مانند، تهران با شهری در شرایط اقلیمی و منطقه‌ای گیلان یا مازندران است متفاوت است.»  دومین مسأله مهم اما شیوه آبیاری است: «انتخاب شیوه آبیاری قطره‌ای ‌یا سایر شیوه‌های آبیاری کم‌مصرف و مدرن استفاده شود. سومین مسأله زمان آبیاری است.» 
اتفاقاً در بسیاری از شهرها، زمان‌بندی آبیاری در نظر گرفته شده است تا صرفه‌جویی بیشتری هم اعمال شود: «زمان آبیاری را معمولاً در ساعات غیرآفتابی و در عصرها و اول صبح انجام می‌شود. شب‌ها هم زمان مناسب آبیاری است.» 
روش‌های مختلفی برای کم‌آبی وجود دارد و این سازگاری با اقلیم و پوشش گیاهی است که آن روش را مشخص می‌کند. مصوبه جلوگیری از هدر رفت آب در فضای سبز، از ابتدای سال، مصوب شده است: «شهرداری‌ها مکلف و موظف‌اند که این مصوبه را اجرا کنند. وزیر کشور به عنوان مقام بالادستی شهرداری‌ها حضور داشته و مصوب کرده است تا کاهش اعمال تا 30‌درصد اعمال شود.» 
فهمی البته درباره برآورده شدن انتظارها پیش‌بینی می‌کند: «این مصوبه و رسیدن به این 30‌درصد کافی نیست. لازم است اما کافی نیست. مصرف‌کننده‌ها هم باید مصرف را به اندازه نیاز جهانی کاهش دهند. ما نمی‌گوییم کسی کم‌مصرف کند، مصرف معقول و به‌اندازه معیار جهانی را می‌خواهیم. ما صحبت‌مان این است که باید مدیریت مصرف و تقاضا انجام شود و ما هم باید برای تأمین آب از منابع پشتیبان استفاده کنیم تا این بحران را بتوانیم پشت سر بگذاریم.»
 به نظر می‌رسد که قدم‌هایی مؤثر در جهت مشکلات کم‌آبی برداشته شده است، مدیریت درست منابع آبی یکی از المان‌های مهم است که مدیران خیلی دیر ولی درنهایت متوجه آن 
شدند.

captcha
شماره‌های پیشین