505
یکشنبه، ۱۷ تیر ۱۳۹۷
11
گزارش «صبح نو» از نحوه پوشش رسانه‌ای فتنه 18 تیر 78 در رسانه‌ها

18 یا 23 تیر؛ مسأله این است

انعکاس رسانه‌ای پدیده‌ها آنچنان اهمیت دارد که گاهی می‌تواند موجب تحریف و نشان دادن چهره‌ای متفاوت از واقعیت شود. در این میان تلاش رسانه‌ای برای پوشش صحیح و بدون دخل و تصرف در واقعیت امری ضروری است. در حادثه فتنه 18 تیرماه سال 78 یکی از رسانه‌هایی که به پوشش صحیح خبری این رویداد و روشنگری پیرامون آن پرداخت روزنامه قدس بود که در گزارش پیش رو به بررسی نحوه پوشش خبری این رویداد توسط این روزنامه پرداخته‌ایم.

خبر

صبح نو

گزارش «صبح نو» از نحوه پوشش رسانه‌ای فتنه 18 تیر 78 در رسانه‌ها

18 یا 23 تیر؛ مسأله این است

انعکاس رسانه‌ای پدیده‌ها آنچنان اهمیت دارد که گاهی می‌تواند موجب تحریف و نشان دادن چهره‌ای متفاوت از واقعیت شود. در این میان تلاش رسانه‌ای برای پوشش صحیح و بدون دخل و تصرف در واقعیت امری ضروری است. در حادثه فتنه 18 تیرماه سال 78 یکی از رسانه‌هایی که به پوشش صحیح خبری این رویداد و روشنگری پیرامون آن پرداخت روزنامه قدس بود که در گزارش پیش رو به بررسی نحوه پوشش خبری این رویداد توسط این روزنامه پرداخته‌ایم.

روزنامه قدس در ویژه نامه‌ای تحت عنوان «چشم فتنه» به حوادث کوی دانشگاه تهران و حماسه 23تیرماه سال 1378 می‌پردازد که نشان از نقش‌آفرینی به هنگام و مؤثر در ماجرای فتنه آن سال دارد. یکی از ویژگی‌های این ویژه‌نامه جامعیت آن است. در این ویژه‌نامه به نقش دفتر تحکیم در ایجاد و مدیریت و جهت‌دهی غائله 18 تیرماه اشاره می‌شود و در این‌باره روشنگری صورت می‌گیرد. همچنین پوشش اظهارنظرهای مختلف درباره این ماجرا یکی دیگر از پرداخت‌های این ویژه‌نامه است. 
به عنوان مثال در آن ماجرا آیت‌الله‌مصباح‌یزدی این گونه اظهار نظر کرده بود: « همان کسانی که مظلوم‌نمایی می‌کردند و سنگ دانشجو را به سینه می‌زدند سازنده این سناریو بودند. » 
یا اظهار نظر بسیج دانشجویی دانشگاه تهران که این گونه بود: « از عوامل اصلی بروز حادثه کوی دانشگاه راهپیمایی غیر قانونی هواداران یک گروه خاص یعنی دفتر تحکیم وحدت است. » پرداختن به توطئه نقاب در سال 59 و 78 و شباهت‌های آنها یکی دیگر از بخش‌های این ویژه‌نامه را به خود اختصاص می‌دهد.دشمنان انقلاب اسلامی ایران و بازماندگان رژیم پهلوی با توجه به تجربه کودتای 28 مرداد سال 32 و نیز پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن‌ماه 57 سقوط تهران را مساوی با موفقیت صد در صد طرح براندازی ارزیابی می‌کردند. در دی ماه 58 مهندس قادسی از نزدیکان شاپور بختیار نمودار سازمانی را تهیه کرد که تحت عنوان «نقاب» شناخته می‌شد که تلاش داشت طی کودتایی نظام نوپای جمهوری اسلامی را با سرنگونی مواجه سازد. در سال 78 نیز مخالفان جمهوری اسلامی «نقاب» اصلاح‌طلبی بر چهره زدند و با اجیر نمودن نقاب‌داران حادثه تلخ 18 تیرماه 78 را رقم زدند.تیتر روزنامه‌های اصلاح‌طلب در ماجرای کوی دانشگاه یکی دیگر از نکات قابل توجه است. این تیترها همچنین از این منظر قابل تحلیل هستند که جریانات مختلف در حوادث گوناگون چه هدفی را دنبال می‌کنند و چه جهتی را می‌خواهند به حوادث بدهند. به عنوان مثال در آن روزها با این تیترها مواجه بودیم: کوی دانشگاه تهران به خون کشیده شد. نشریات توقیف شده صبح امروز، نشاط و خرداد از دیگر هدایت‌کنندگان فتنه آن روزها بودند که تحت عنوان حمله فجیعانه نیروی انتظامی به فرزندان بی‌گناه و معصوم در خواب و گزارشات مبهم و غیر رسمی از کشته و زخمی شدن شمار زیادی از دانشجویان بی‌دفاع به جهت‌دهی افکار عمومی مشغول بودند. پیوند وقایع سال 78 با قتل‌های سال 77 و نمایش چهره بد از نظام و ارکان آن یکی دیگر از تلاش‌های رسانه‌ای برخی رسانه‌ها در روزهای فتنه سال 78 بود. در نهایت نیز این ویژه‌نامه به ماجرای راهپیمایی سراسری و گسترده مردمی در 23 تیر ماه می‌پردازد که همچون آبی بر آتش فتنه آن سال بود و موجب بازگشت وحدت و آرامش به کشور بود و نشان از تحلیل صحیح مردم و حضور به موقع در صحنه برای حمایت از رهبری نظام داشت.در این باره گفت‌و‌گویی با آقای‌جواد‌صبوحی نیز داشتیم. وی که قائم مقام دبیر سرویس فرهنگی روزنامه قدس در آن زمان بود از عوامل اصلی تدوین این ویژه‌نامه محسوب می‌شود.

چرا آن سال یک ویژه‌نامه به ماجرای کوی دانشگاه اختصاص دادید؟
البته ماجرا به خیلی سال پیش برمی‌گردد و خیلی حضور ذهن ندارم اما شرایط خاصی بود و گروه‌های مختلف به اشکال مختلف دیدگاه‌هایشان را انعکاس می‌دادند. اتفاق کوی دانشگاه افکار عمومی را تحت تأثیر قرار داده بود و ورود نیروی انتظامی به محیط دانشگاه جو عمومی را دچار بدبینی کرده بود. رسانه‌های بیگانه هم در حال سمپاشی و تفسیر ماجرا به نفع خودشان بودند. 
طبیعتاً رسانه‌های اصول‌گرا که واقعیت را طور دیگری می‌دیدند و تحلیل‌های معقول و منطقی داشتند سعی می‌کردند تا منطق ماجرا را تحلیل و از زاویه کارشناسی به موضوع نگاه کنند. قرار ما این نبود که تحلیل ماجرا از سوی ما بازگو کننده یک طرز تفکر خاص باشد بلکه مهم این بود که بتوانیم با نگاه کارشناسی به موضوع نگاه کنیم. بعد از موضع‌گیری شفاف و روشنگرانه مقام معظم رهبری که مثل همیشه راهگشا بود و به کمک رسانه آمد و دعوت ایشان برای آن راهپیمایی 23 تیرماه، خیزش مردم اتفاق افتاد و نشان داد که تحلیل ایشان چیست و رسانه‌های اصول‌گرا هم وظیفه به میدان آمدن و حمایت از مواضع راهبری را داشتند. 

رویکرد و اهداف‌تان در این ویژه‌نامه چه بود؟
روزنامه قدس به عنوان یک رسانه اصول‌گرا تصمیم گرفت به میدان بیاید و وظیفه خود را انجام دهد. ما در مشهد بودیم و وقایع را از مشهد پیگیری می‌کردیم اما دوستانی بودند که در جریان کم و کیف ماجرا بودند و دورادور با ما همکاری داشتند. همچنین کارشناسان مختلفی که صاحب نظر در این ماجرا محسوب می‌شدند و تحلیل از ماجرا داشتند به کمک ما آمدند. در نهایت در یک فاصله زمانی اندک ویژه‌نامه را منتشر کردیم. در آن شرایط اظهار نظر درباره ماجرا خیلی هم راحت نبود.
مثلاً اگر در همان ویژه‌نامه نگاه کنید اظهار نظرهایی وجود دارد که نشان دهنده قصور نیروی انتظامی در آن اتفاق نیز هست. مقام معظم رهبری هم در اظهار‌نظرهایشان فرمودند هر کس قصوری مرتکب شده چه از نیروی انتظامی چه دیگران باید بررسی شود.

نقش رسانه در فتنه سال 78 را چگونه می‌بینید؟
در وقایع سال 78 همانند اتفاقات سال 88 شاهد حضور و فعالیت رسانه‌های خارجی بودیم که سعی می‌کردند وضعیت را خیلی بحرانی‌تر نشان دهند. در این که این اتفاق، اتفاق بزرگی بود مخصوصاً این که در جو دانشگاه روی داده بود، شکی نیست اما رسانه‌های بیگانه سعی می‌کردند چیزی فراتر را القا کنند. این رسانه‌ها با کمک عواملی که در داخل کشور داشتند و با سوءاستفاده از ماجرا سعی بر تفسیر ماجرا به نفع خودشان را داشتند. روزنامه‌های داخلی هم برخی حتی قبل از ماجرا مثل روزنامه سلام، نقش ویژه‌ای داشتند. روزنامه‌نگارانی هم هستند که همیشه بیدارند و با بصیرت خودشان وارد میدان می‌شوند که در آن سال شاهد حضورشان بودیم. نقش رسانه ملی هم قابل توجه است و به تحلیل دیدگاه‌های مقام معظم رهبری و دعوت ایشان از مردم برای راهپیمایی کمک کرد. انعکاس این دعوت در رسانه‌ها خیلی کمک‌کننده بود و یک آرامش عمومی را بعد از آن راهپیمایی شاهد بودیم و موجب شد مردم سره را از ناسره تشخیص دهند. در آن شرایط هر اظهار نظری که به نوعی خوراک تبلیغاتی برای دشمن فراهم نکند خیلی سخت بود. خوشبختانه ماجرا به سمتی رفت که بعد از راهپیمایی 23 تیرماه شاهد یکی آرامش منطقی و خوبی بودیم.

از بازخوردهـــــای این ویژه‌نامــه چیـزی خاطــرتان هست؟
بالاخره آن زمان تعداد روزنامه‌ها به اندازه امروز نبود و خیلی اندک بود و رویکردهایشان مشخص بود. روزنامه قدس یکی از روزنامه‌های اصول‌گرا بود که وجهه سراسری داشت و همیشه در صحنه حضور داشت و مخاطب هم آن را پیگیری می‌کرد. من آن زمان بازخوردهای روزنامه را پیگیری می‌کردم. ما هم مخالف داشتیم و هم موافق. اظهار نظرها درباره مطالب ما از طریق تلفن و ... به دست ما می‌رسید و نشان می‌داد که مردم نسبت هر سطر از مطالب ما حساس هستند و پیگیری می‌کنند.
 

captcha
شماره‌های پیشین