502
سه شنبه، ۱۲ تیر ۱۳۹۷
12

خبر

«صبح‌نو» از اثرگذاری فضای مجازی بر تصمیم‌گیری‌های کلان گزارش می‌دهد

آفت توییترزدگی در سیاست

این روزها توییتر نقش پر رنگی در پوشش اخبار و حوادث دارد و اگرچه در جذب کاربران عادی به نسبت دیگر شبکه‌های اجتماعی یا پیام‌رسان‌ها با مشکل مواجه است اما همچنان یکی از بهترین‌ها برای اهل رسانه و سیاستمداران است. شبکه‌ای که 9 سال از عمر 12 ساله‌اش را در ایران فیلتر بوده اما فیلترینگ نه تنها از محبوبیتش کم نکرده بلکه پای سیاستمداران و فیلترکنندگان را هم به آن باز کرده و توییتربازی به یکی از دغدغه‌های اصلی این روزهای سیاسیون تبدیل شده است.

صبح نو

«صبح‌نو» از اثرگذاری فضای مجازی بر تصمیم‌گیری‌های کلان گزارش می‌دهد

آفت توییترزدگی در سیاست

این روزها توییتر نقش پر رنگی در پوشش اخبار و حوادث دارد و اگرچه در جذب کاربران عادی به نسبت دیگر شبکه‌های اجتماعی یا پیام‌رسان‌ها با مشکل مواجه است اما همچنان یکی از بهترین‌ها برای اهل رسانه و سیاستمداران است. شبکه‌ای که 9 سال از عمر 12 ساله‌اش را در ایران فیلتر بوده اما فیلترینگ نه تنها از محبوبیتش کم نکرده بلکه پای سیاستمداران و فیلترکنندگان را هم به آن باز کرده و توییتربازی به یکی از دغدغه‌های اصلی این روزهای سیاسیون تبدیل شده است.

سیاست بازی در توییتر
نقش و حضور فعال سیاسیون در توییتر بسیار قابل توجه است. به عنوان مثال آقایان محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان یکی از قدیمی‌ترین و فعال‌ترین کاربران ایرانی توییتر با جایگاهی سیاسی محسوب می‌شود. 
حسن روحانی، رییس جمهوری کشورمان از حدود چهار سال پیش به این شبکه اجتماعی پیوسته و در آن چند چهره سیاسی را دنبال (فالو) کرده است. خانم‌ها معصومه ابتکار و شهیندخت مولاوردی نیز از سال ۲۰۱۳ و محسن رضایی از سال ۲۰۱۵ عضو توییتر هستند. غلامعلی حداد عادل در توییتر چهره‌هایی همچون مرضیه وحید دستجردی، حسن روحانی و الیاس نادران را دنبال کرده است. جالب این که محمود احمدی‌نژاد با انتشار فیلم کوتاهی از حضور در توییتر خبر داد. اقدامی که موجب واکنش‌های فراوانی از سوی کاربران این شبکه اجتماعی شد که در دوره ریاست جمهوری احمدی‌نژاد فیلتر شده بود.در جریان گفت‌وگوی رییس‌جمهوری با رضا رشید پور در رسانه ملی، حسام الدین آشنا، مشاور رییس جمهوری با انتشار پستی در توییتر نظر مخاطبان را نسبت به این گفت‌وگو جویا شد و در این نظرسنجی بیش از 7 هزار رأی‌دهنده شرکت کردند. برخی دیگر از توییت های حسن روحانی نیز جالب توجه است. مثلاً وی در سال 94 فرجام برجام را به مردم تبریک و شادباش گفت. روحانی همچنین سال 96 با انتشار پیامی در توییتر خود، از فرا رسیدن ماه مبارک رمضان استقبال کرد. اخیراً هم تبریک توییتری رییس‌جمهوری به زنان فوتسالیست یکی دیگر از توییت‌های جالب رییس جمهوری کشورمان بوده است.

دیپلماسی توییتری
اندیشکده هریتیج در آمریکا می‌نویسد: دو سوم رهبران دنیا به شبکه اجتماعی توییتر پیوسته‌اند و مجبورند زیر فشار عمومی، تصمیمات عجولانه اتخاذ کنند. «دیپلماسی توییتری» با ارتباط محدود، یک‌طرفه، بی‌گفت‌وگو، فصلی و نیازی که به تصمیم‌گیری‌های عجولانه دارد جایگزین خوبی برای دیپلماسی سنتی نیست. پیام‌های توییتری که رهبران می‌فرستند، به‌رغم دیپلماسی سنتی که مستلزم ارتباطات دوطرفه است، یک‌طرفه برگزار می‌شود و فاقد گفت‌وگوهایی است که میان شرکت‌کنندگان ردوبدل می‌شود. دولت‌ها برای کارآمد بودن هم باید بشنوند و هم صحبت کنند. افزایش «دیپلماسی توییتری» زمانی را که دولت‌ها برای نشان دادن واکنش به رویدادها دارند نیز کاهش داده است. از آن جایی که هر کسی که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند اخبار را پخش کند، دولت‌ها مجبور می‌شوند زیر فشار عمومی، تصمیمات عجولانه اتخاذ کنند. ترکیب فشار عمومی و سیلی از روایات ناموثق ضررش بیشتر از سودش است.
دیپلماسی توییتری همچنین دامان سیاسیون کشورهای دیگر را نیز گرفته است و کارکرد سیاسی توییتر، آن را به یک بازار دیپلماسی تبدیل کرده است. برای مثال شاهد بودیم که چین از ترامپ رییس جمهوری آمریکا به دلیل استفاده از توییتر برای هدایت دیپلماسی بین‌المللی انتقادات شدیدی به عمل آورد. مایکل مور، مستندساز مشهور آمریکایی نیز به دلیل حضور بیش از حد رییس جمهوری آمریکا در توییتر خطاب به ترامپ گفت: «توییتر ریاست جمهوری توست.» دونالد ترامپ خود نیز به این موضوع معترف بوده و در آستانه رسیدن به صدمین روز ریاست جمهوری خود گفته بود: «بدون توییتر، رییس جمهوری آمریکا نبودم. » 

فیلترینگ توییتر
توییتر پس از حوادث سال ۸۸ همچون شبکه اجتماعی فیس‌بوک در ایران فیلتر شد. نام توییتر بارها در وقایع سال 88 در رسانه‌ها یا از زبان شخصیت‌های سیاسی شنیده و نوشته شد. تصوری وجود دارد مبنی بر این که توییتر نقش پر رنگی در وقایع سال 88 داشته و بارها درخواست رفع فیلتر از این شبکه اجتماعی با استناد به همین نقش رد شده است. برای بررسی نقش توییتر باید ابتدا به وضعیت اینترنت در آن سال اشاره کنیم. در سال 88 هم تلفن هوشمند و هم اینترنت موبایلی بوده است اما سرعت کم اینترنت موبایلی و هزینه بالای آن و درصد کم استفاده از تلفن‌های هوشمند بین مردم عملاً به معنای نقش بسیار کم اینترنت همراه در آن سال بوده است و لازم است توجه داشته باشیم که پس از روز انتخابات اس‌ام‌اس و اینترنت موبایلی قطع بوده و تقریباً نقش اینترنت موبایلی در مثلاً تشکیل تجمعات یا اطلاع‌رسانی لحظه‌ای از وقایع بعد از اعلام نتایج انتخابات را به صفر می‌رساند. در چنین شرایطی از نقش یک شبکه اجتماعی صحبت می‌کنیم که با دیدگاه اینترنت همراه و بیان حال لحظه‌ای افراد شکل گرفته است. از آن زمان بود که شعار توییتر نیز تغییر کرد و از اعلام وضعیت به سمت اعلام خبر حرکت کرد.
مشخصاً در آن زمان فیس‌بوک منبع شناخته شده و بسیار پررنگ‌تر برای کسب اطلاعات توسط کاربران ایرانی بوده است. اما چرا نام توییتر در آن زمان مطرح شد؟ حقیقت این است که توییتر چیزی داشت که در فیس‌بوک چندان جدی نبود و در واقع امروز هم همین عامل باعث مطرح شدن توییتر در وقایع نسبت به فیس‌بوک و بعضی دیگر از شبکه‌های اجتماعی است و آن هشتگ و جست‌وجوی آسان در کل نوشته‌های اخیر کاربران است. از طرفی توییتر در آن زمان مورد استفاده کاربران ایرانی چه در ایران و چه در خارج از کشور قرار گرفت که با زبان انگلیسی وقایع ایران را می‌نوشتند. چنین شرایطی توییتر را ابزاری برای دریافت اطلاعات از وضع موجود برای خبرنگاران خارج از کشور تبدیل کرد. در این وضعیت بود که مشکلات توییتر و نیاز به بروزرسانی آن و درخواست مقامات دولتی آمریکا در تعویق این بروزرسانی عملاً توییتر را بسیار بیش از نقش آن مطرح کرد.

مکالمه توییتری روحانی با دورسی 
و جهرمی با شریعتمداری
سال 92 بود که جک دورسی، رییس شبکه اجتماعی توییتر در این شبکه اجتماعی پیامی با این مضمون را برای حسن روحانی، رییس جمهوری ایران ارسال کرد: «عصر به خیر آقای رییس‌جمهور. آیا شهروندان ایرانی هم می‌توانند توییت‌های شما را بخوانند؟» پنج ساعت پس از ارسال این پیام حساب کاربری رییس جمهوری ایران به دورسی پاسخ داد:  «عصر به خیر. همان طور که به کریستین امان پور گفتم، همه تلاش من این است که مردم ایران به راحتی بتوانند از همه اطلاعات موجود در سطح جهانی استفاده و بهره‌برداری کنند، زیرا این حق آنهاست.» دورسی در پاسخ به این پیام از دکتر روحانی تشکر کرده و از او درخواست کرده بود تا اگر برای محقق کردن این امر کاری از وی برمی‌آید، او را مطلع سازند.
یکی دیگر از این دست گفت‌وگوهای توییتری دولتی‌ها گفت‌وگوی وزیر ارتباطات با وزیر صنعت بود. پس از این که برخی از شرکت‌های خصوصی با دریافت دلار دولتی به خرید کالاهای خارجی دست زدند و این کالاها را با قیمت آزاد دلار در بازار به فروش رساندند، آقای آذری جهرمی، وزیر ارتباطات از وزراء خواست که فهرست دریافت‌کنندگان ارز را اعلام کنند. پس از این اتفاق، شریعتمداری، وزیر صنعت در پاسخ به خواسته آذری جهرمی اعلام کرد: « ما به عنوان وزارت صنعت نمی‌توانیم لیست ثبت سفارش شدگان را افشا کنیم. چرا که به این طریق به جنگ بخش خصوصی رفته‌ایم. در حالی که با استفاده از نیروی عقل خدادادی تصمیماتی خواهیم گرفت که به صلاح اقتصاد باشد.» پس از این آذری جهرمی در توییتر خود نوشت: «با ایمان قلبی که بر پایه عقل خدادادی است، می‌گویم: فساد، موریانه و عامل بی‌ثباتی اقتصاد کشور است. بخش خصوصی پاک‌دست از انتشار لیست ارز‌بگیران حمایت کرده و خواهد کرد. باید به جنگ اقتصاد رانتی رفت.» جالب اینجا بود حساب کاربری حسن روحانی این پست وزیر ارتباطات را لایک کرد.

موج‌های توییتری
خیلی از جوسازی‌هایی که در کشور شاهد هستیم منشأ‌ آن را در توییتر باید یافت. برخی از این موج‌ها چند روز بیشتر به طول نمی‌انجامد برخی نیز تنها چند ساعت. مانند اعتراضات اخیر بازاریان که بیشتر از توییتر انرژی می‌گیرد و تشدید می‌شود تا واقعیت. جالب اینجاست که اغلب نخبگان و چهره‌های شناخته شده عضو این شبکه اجتماعی هستند اما در مورد مردم، حضور درصد کمی از اقشار مختلف مردم را در این شبکه شاهد هستیم. تأثیرپذیری و اقدامات عجولانه مبتنی بر اتفاقات و پیام‌های توییتری یکی دیگر از آفت‌هایی است که این روزها سیاسیون و مدیران کشور با آن مواجهند. حال آن که جوسازی‌ها و سر و صداهای این فضا گاهی ساختگی و مدیریت شده است. مرکز مبارزه با افراط‌گرایی (اعتدال) عربستان صریحاً یکی از وظایف خود را حضور در توییتر و تأثیرگذاری در این فضا عنوان کرده است.یکی از ابزارهای جنگ روانی برای شروع یک حرکت مردمی در شبکه‌های اجتماعی را می‌توان به توییتر نسبت داد. توییتر در موج سازی‌های دروغین توانایی بالقوه‌ای دارد. به عنوان مثال می‌توان به حجم بالای هشتگ‌های آزادی برای افراد مختلف که بسیاری از آنها مجرمین سیاسی معلوم‌الحال هستند اشاره کرد. هشتگ‌هایی که به طور ناگهانی آنچنان زیاد می‌شوند که در رنگ اول توییتر نیز قرار می‌گیرند. در ماجرای یکی از این موج‌ها جریان ضدانقلاب با اعلام سراسری در توییتر، به مردم اعلام نمودند که یک هشتگ خاص را منتشر نمایند که این مسأله با همبستگی خوبی همراه نشد و متصدیان این امر مجبور به ساخت ربات‌هایی شدند تا به هر وسیله‌ای که شده بی‌گناهی یک زندانی سیاسی زن را به یک موج رسانه‌ای علیه نظام تبدیل کنند. تنها دو ساعت پس از فعالیت ربات‌ها، این هشتگ توسط توییتر پاک و دست جریان ضدانقلاب رو شد.
 

captcha
شماره‌های پیشین