495
دوشنبه، ۰۴ تیر ۱۳۹۷
7
یادداشت

گرفتاری مهاجران در پیچ‌و‌‌خم خدمات بانکی

«صبح نو» از تب فروش محصولات ارگانیک در ایران گزارش می دهد

معمای محصولات خیلی سالم

مصرف مواد غذایی سالم برای بسیاری از خانواده‏ها و شهروندان به سبک زندگی تبدیل شده است. سبک زندگی‌ای که اصطلاح ارگانیک (محصولات به دور از کود و آفت‎کش شیمیایی) را وارد سبد خرید آن‏ها کرده است. به‌خاطر همین هم فروشگاه مواد غذایی با محوریت فروش محصولات ارگانیک در شهرها مانند قارچ رشد کرده‏اند. فروشگاه‏هایی که به اسم ارگانیک بودن محصولات‌شان، پول خوبی هم از خریدارها به جیب می‏زنند؛ اما آیا همه آن‏ها واقعاً سالم‏اند و غذای با سازوکار ارگانیک را به مشتری‏هایشان عرضه می‎کنند؟

صبح نو

«صبح نو» از تب فروش محصولات ارگانیک در ایران گزارش می دهد

معمای محصولات خیلی سالم

مصرف مواد غذایی سالم برای بسیاری از خانواده‏ها و شهروندان به سبک زندگی تبدیل شده است. سبک زندگی‌ای که اصطلاح ارگانیک (محصولات به دور از کود و آفت‎کش شیمیایی) را وارد سبد خرید آن‏ها کرده است. به‌خاطر همین هم فروشگاه مواد غذایی با محوریت فروش محصولات ارگانیک در شهرها مانند قارچ رشد کرده‏اند. فروشگاه‏هایی که به اسم ارگانیک بودن محصولات‌شان، پول خوبی هم از خریدارها به جیب می‏زنند؛ اما آیا همه آن‏ها واقعاً سالم‏اند و غذای با سازوکار ارگانیک را به مشتری‏هایشان عرضه می‎کنند؟


 فروشگاه‏های محصولات ارگانیک بزرگ‏اند. دکورهای اغلب‌شان با چوب و کاه تزیین شده است. قفسه‏های میوه و مواد غذایی کشاورزی، شیر و لبنیات و حتی بخشی از دکور یخچال‏های عرضه گوشت سالم هم از چوب پوشانده شده است، بوی اغلب‌شان هم مشترک است، بسیاری از آن‏ها بوی کاه و بوی تند روستا ‌‌یا چیزی شبیه به آن را می‏دهند. با وجود وجه ظاهری مشترک همه فروشگاه‏های ارگانیک‌ اما تفاوت‏هایی در فروشگاه‏ها چه مغازه‏هایی که به‌صورت مستقیم عرضه محصولات دارند و چه فروشگاه‏هایی که اینترنتی فروش دارند، وجود دارد. اولین تفاوتی که در محصولات وجود دارد، تفاوت در هزینه‏هاست. هر فروشنده‏ای محصولات ارگانیک‌ آن را با یک قیمتی به فروش می‏رساند. بادمجان‎های قلمی یک‌دست‎ مشکی و یک‏اندازه در مغازه‏ای 4000‌تومان و در فروشگاه اینترنتی دیگری 5700‌هزار تومان به فروش می‏رسد. اسپاگتی غیرارگانیکی که در فروشگاه‏ها 3هزار‌تومان است، در برخی از فروشگاه‏های ارگانیک 10‌هزار تومان و در فروشگاه ارگانیک دیگری هم 11هزار تومان فروخته می‏شود. کره‌محلی در فروشگاهی با 20 تا 30 درصد تخفیف، 11هزاروپانصد‌تومان و تولیدکننده محصول ارگانیکی دیگری کره‏اش را 20‌هزار تومان به فروش می‏رساند. چیپس ارگانیک در فروشگاهی 7900‌تومان و در شعبه دیگری از همان فروشگاه، 9000‌تومان است. این اما تنها تفاوت محصولات ارگانیک نیستند. بسیاری از محصولاتی که در فروشگاه‏های عرضه محصولات سالم ‌یا ارگانیک به فروش می‏رسند، نام و نشان ندارند. بسیاری‎شان در ظرفی یک‌دست سفید و بدون لیبل بسته‎بندی شده‎اند. اگر هم خریداری از فروشنده‏ای بپرسد که چرا این محصول‌تان نام و نشانی ندارد و مشخصات تاریخ تولید و انقضا روی آن عرضه نشده، جواب‏ها مشترک است: «خودمان مستقیم از کشاورز و تولیدکننده می‏خریم.» بسیاری از محصولات ارگانیک به اسم سالم بودن، در شرایط باز و بدون بسته‏بندی به فروش می‏رسند. حرف از سلامت محصولات فروشگاه‏های ارگانیک اما زمانی بغرنج و حساس می‏شود که طبق آمار انجمن ارگانیک کشور متولی اصلی عرضه محصولات ارگانیک، کمتر از 70‌فروشگاه عرضه محصولات ارگانیک مجوزدار در سطح کشور وجود دارند و تنها چهار فروشگاه اینترنتی هم اجازه فعالیت دارند. تعداد فروشگاه‏های ارگانیکی که این روزها در هر محله‏ای و در سر هر چهارراهی وجود دارد، اما خلاف این را می‎گوید. فروشگاه‏هایی که با فونت بزرگ سبزرنگ و چشمک‏زن‏شان داد می‏زنند که فقط در اینجا محصول ارگانیک به فروش می‏رسد.

باید نشان‏دار باشند
 خانم «شبنم وثوقی» دبیر انجمن ارگانیک کشور، در گفت‌وگو با «صبح نو» تکلیف بسیاری از فروشگاه‏های محصولات ارگانیکی که در سطح شهر وجود دارد را مشخص می‏کند: «یک‌سری از آن‏ها مجوز ندارند و بدون اجازه کار می‏کنند.» محصولات ارگانیک و فرآیند ارگانیکی یک محصول اما پروسه طولانی دارد: «فرآیند تولید محصولات ارگانیک بین یک تا سه سال طول می‎کشد و این محصولات در همه‌جای دنیا دارای لوگوی ملی یا بین‎المللی هستند. با لوگوی مصرف‎کنندگان ارگانیک بودن محصول را شناسایی و اقدام به خرید می‏کنند.» بنابراین محصولی را می‎توان ارگانیک نامید که تحت نظارت یکی از شرکت‌های بازرسی داخلی یا خارجی ذی‌صلاح باشد و فرآیند تولید تا عرضه آن بر اساس یکی از استانداردهای کشاورزی ارگانیک طی شده باشد: «گواهی ارگانیک یک محصول اسم شرکت گواهی‎دهنده و نوع استاندارد آن را مشخص می‏کند.»
او تأکید می‌کند: «مصرف‏کنندگان باید توجه داشته باشند محصولی ارگانیک است که گواهی و لوگوی ارگانیک داشته باشد. گواهی ارگانیک توسط هفت شرکت بازرسی کننده که زیر نظر سازمان ملی استاندارد فعالیت می‎کنند، صادر می‏شود. تولیدکننده‌ای محصول ارگانیک قبل از ارائه محصول خود به بازار، مدارک خود را به انجمن ارگانیک ایران ارائه می‌دهد تا پس از تأیید، کد 18‌رقمی به‌عنوان شناسه و لوگوی انجمن به تولیدکننده ارائه شود. در این کد تمام شاخصه‌ها اعم از شرکت بازرسی‌کننده، نوع گواهی، محل مزرعه و تولید، نوع محصول لحاظ می‏شود و مصرف‌کننده با وارد کردن این کد و شناسه در سامانه انجمن ارگانیک می‎تواند محصول خریداری‌شده را رهگیری کند و از ارگانیک بودن آن مطمئن شود.»
وثوقی معتقد است که مشکل اصلی تولیدکننده‏های محصولات ارگانیک نداشتن صنف و اتحادیه است: «اتحادیه تولیدکنندگان مواد غذایی ارگانیک در ایران وجود ندارد؛ بنابراین آن کنترلی که باید در زمینه فروشگاه‏های عرضه محصولات ارگانیک نمی‏شود. ما روی فروشگاه‏هایی که زیرنظرمان هستند، نظارت می‏کنیم تا محصولاتی که در آنجا به فروش می‏رسد، غیرارگانیک نباشند. باید محصولات شناسنامه‌دار ارگانیک وارد این فروشگاه‏ها شوند.»

30‌درصد تا 50‌درصد گران‏تریم
 اما یک خریدار چطور باید بفهمد محصولی که به‌نام ارگانیک به او فروخته می‌شود‌، واقعاً ارگانیک است؟ وثوقی جواب می‏دهد: «خریدار باید از روی نشان استانداردی که روی محصولات ارگانیک خورده‏اند از ارگانیک بودن محصولی مطمئن شود. یک‌سری از محصولات ارگانیگ وارداتی هستند. این محصولات لوگوی اتحادیه اروپا را دارند. یک علامت برگ سبزرنگ ‌روی محصولات آن‏ها حک شده است.»
‌و اگر محصول ارگانیک در داخل ایران تولید شده باشد، لوگوی شرکت بازدیدکننده روی محصول نصب می‏شود. تشخیص ارگانیک بودن یا نبودن تنها مشکل خریدار محصولات ارگانیک نیست. قیمت‏گذاری‏های عجیب‌وغریب هم از مشکلاتی است که در فروشگاه‏های عرضه محصولات ارگانیک وجود دارد. وثوقی با تأکید بر هزینه‏ای که تولیدکننده برای تولید محصولات ارگانیک باید بپردازد، توضیح می‏دهد: «کشاورزان محصولات ارگانیک، از بذر ارگانیک یا سموم کشاورزی طبیعی استفاده می‏کنند. به‌اضافه این‌که تولیدکننده باید هزینه بازرسی به شرکت‏های بازدیدکننده را پرداخت کند؛ بنابراین هزینه اولیه‏ای که او باید برای تولید پرداخت کند، خیلی بیشتر است.»  دبیر انجمن ارگانیک با اشاره به آشفته‏بازار فروشگاه‏ها و تولیدکننده‏های ارگانیکی که فعالیت می‏کنند، تأکید می‏کند: «تولید محصول ارگانیک، فرآیند سختی است. همه‌چیز از صفر شروع می‏شود. به‌عنوان مثال، کشاورز، از پاکسازی زمین کشاورزی کارش را شروع می‏کند و تا به مرحله بسته‏بندی، همه‌چیز به‌صورت مکانیکال انجام می‏شود. تأمین نهادهای ارگانیک، گران‌تر است و برای تولید محصول باید مراقبت بیشتری به خرج داد.»  همه این‏ها باعث می‏شود که قیمت تمام‌شده محصولات ارگانیک بیشتر هم باشد: «در تمام دنیا محصولات ارگانیک بین 30 تا 50 درصد بالاتر است. این میزان افزایش قیمت هم به شرایط تولیدی بستگی دارد که خود تولیدکننده برای قیمت‏گذاری آن تصمیم می‏گیرد.» وقتی حرف از سلامت مردم است، دستگاه‎های نظارتی باید قوی‌تر و مقتدرانه‏تر عمل کنند. این روزها اما عده‏ای به اسم عرضه محصولات سالم به مردم، جیب خود را پر پول می‏کنند.

captcha
شماره‌های پیشین