483
شنبه، ۱۲ خرداد ۱۳۹۷
11
حاشیه‌نگاری «صبح‌نو» از ضیافت شعرا با رهبر انقلاب در نیمه ماه رمضان

دیداری با طعم باد و باران و غزل

دیداری در نوع خود منحصر به فرد، از هر لحاظ که بخواهی بسنجی باز هم در مرتبه خصوصی‌ترین دیدارها باید قرار گیرد. حالا امسال کمی جمعیت بیشتر بود اما کل ماجرا همین است شاعران برگزیده به ضیافتی دعوت می‌شوند که معیار انتخاب آنها را اشعارشان مشخص می‌کند. قرار ساعت 16 در حوزه هنری بود، زودتر که رسیدم، دیدم تصویرگران مشغول آماده‌سازی کلیپ‌های خود هستند، بنرهایی در حیاط حوزه نصب بود تا اهالی خبر کارشان را آنجا ادامه دهند، فضا فضای شاعرانه بود، باد و باران و بهار.

صبح نو

حاشیه‌نگاری «صبح‌نو» از ضیافت شعرا با رهبر انقلاب در نیمه ماه رمضان

دیداری با طعم باد و باران و غزل

دیداری در نوع خود منحصر به فرد، از هر لحاظ که بخواهی بسنجی باز هم در مرتبه خصوصی‌ترین دیدارها باید قرار گیرد. حالا امسال کمی جمعیت بیشتر بود اما کل ماجرا همین است شاعران برگزیده به ضیافتی دعوت می‌شوند که معیار انتخاب آنها را اشعارشان مشخص می‌کند. قرار ساعت 16 در حوزه هنری بود، زودتر که رسیدم، دیدم تصویرگران مشغول آماده‌سازی کلیپ‌های خود هستند، بنرهایی در حیاط حوزه نصب بود تا اهالی خبر کارشان را آنجا ادامه دهند، فضا فضای شاعرانه بود، باد و باران و بهار.

ساعت که به پنج رسید شاعران یک به یک می‌آمدند از آقایان یوسفعلی میرشکاک گرفته تا سیار و عرفان‌پور ، فیض، امیری اسفندقه و حتی خانم سیمین دخت وحیدی که آرام در کنجی نشست؛ وحیدی هرسال پایه این مراسم است، حقش هم همین است، بانوان شاعر که او را می‌بینند در آغوش می‌گیرندش، صمیمی و گرم. به ساعت شش نزدیک‌تر شدم شاعرانی که شعرخوانی خواهند داشت اشعارشان را تحویل می‌دهند و به جلسه‌ای می‌روند تا مشخص شود که چه کسی بخت شعرخوانی در این دیدار ویژه را خواهد داشت.
بیش از 70درصد چهره‌ها جوان هستند، طوفان شاعران را به زیر سقف هدایت می‌کند اما ماجرا با این استقرار تمام نمی‌شود، بنرها یک به یک می‌افتند و... اتوبوس‌ها که رسیدند شاعران سوار شدند. باران می‌آمد و به شیشه اتوبوس‌ها می‌خورد پنجره‌ها را باز کردیم نم و باد و طراوت با شعرخوانی شاعران در اتوبوس گره خورد.
به مقصد که رسیدیم راهی باز شد تا خانم‌ها با کارت‌های دعوت وارد شوند، جمعیت زیاد آقایان شاعر نسبت به بانوان موجب شد خانم‌ها مقدم شمرده شوند. از در که وارد شدیم به دلیل احتمال بارش باران انتظار داشتیم نماز در فضایی مسقف برگزار شود اما دیری نمی‌پاید که اعلام می‌شود وارد حیاط شویم؛ اینجا همان تصویری است که بارها از تلویزیون پخش شده است.
با ورود ما آقا هم از در وارد می‌شوند. شاعران یک به یک به استقبال می‌آیند اینجا دیگر حفاظت معنای خود را از دست می‌دهد گرمای در آغوش گرفتن شاعران اصلاً تداعی‌کننده آن نیست که این فرد رهبر یک کشور است، این دیدار جنسش همین است، ساده صمیمی و متفاوت. یکی انگشتر می‌خواهد و دیگری چفیه، یکی کتاب می‌دهد و دیگری دعا، خانم‌ها اما گلایه می‌کنند با صدای بلند اعلام می‌دارند که پس نوبت ما کی می‌شود؟!
آنقدر دور حضرت ماه جمعیت حلقه زده که صدا به آقا نمی‌سد ولی تجربه نشان داده که آقا، خانم‌ها را هم مورد لطف قرار می‌دهند و دقایقی زمان اختصاص می‌دهند. نماز با اتمام اذان و اقامه به امامت ولی‌امر مسلمین جهان خوانده می‌شود. و چه نمازی است در این فضای بهاری با اقتدا به حضرت ماه در شب میلاد کریم اهل بیت ؟ع؟. نماز را بدون وقفه می‌خوانند، مرور می‌کنم که مستحبات را به خاطر روزه‌داران در نظر دارند. چراکه ما مهمان بودیم در بیت. افطار که می‌شود آقا به بخش خانم‌ها آمده و در آستانه در شروع به احوالپرسی می‌کنند: من عاشق این جمله ایشان هستم :«خوش آمدید طاعات قبول» این یعنی صاحبخانه به گرمی میزبانی می‌کند و تو با تلنگری باز می‌فهمی که مهمان شخص اول مملکتت هستی.
اما شعرخوانی‌ها، امسال اجراهای مراسم را قزوه و اسفندقه برای نخستین بار مشترکاً بر عهده داشتند، یکی در فواصلی و دیگری در نوبتی دیگر از شاعران دعوت می‌کرد، اول نوبت قزوه است که یاد شاعران درگذشته را گرامی بدارد نام‌هایی هم می‌برد و دقت نظر آقا اینجا مشخص است که می‌فرمایند: برخی‌ها هم نمی‌آمدند که نام بردید.
 این سخن موجب خنده حاضران در همین بدو مراسم می‌شود و جو تغییر می‌کند. قزوه جای شاعران تاجیک را که سال‌های گذشته بودند و امسال نیستند گرامی می‌دارد و اشاره می‌کند جای افشین علا نشسته بودن. رهبر انقلاب سریع فرمودند: بگوئید بلا نسبت.
این ذکاوت آقا مجدد خنده را بر لبان جمع خصوصاً افشین علا بیش از سایرین می‌آورد، با دستمالی پیشانی تمیز می‌کند و قزوه می‌گوید: 70درصد شاعران جوان هستند و 20 نفر جدید و برای اولین بار در این محفل حضور دارند. مدیر مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری ادامه می‌دهد: ما در جمع‌مان از همسر و فرزند شهید دفاع مقدس و مدافع حرم داریم تا برادران اهل سنت و سایر استان‌ها، چهره‌هایی داریم از پاکستان، افغانستان، هندوستان و چهار نفر از حزب‌الله لبنان مهمانمان هستند. آقای امیری اسفندقه هم کنار من است و در بخش‌هایی از اجرا یاری‌ام می‌کند.
آقا سری تکان می‌دهند و قزوه بلافاصله برای معرفی موسوی گرمارودی از وی به‌عنوان چهره برجسته شعر معاصر یاد می‌کند. گرمارودی آماده شعرخوانی می‌شود. سیدعلی موسوی گرمارودی از شاعران پیشکسوت در این دیدار مثنوی کوتاهی را تقدیم به جانبازان و آزادگان کشورمان می‌نماید.
افشین علا شعری با مضمون کودک و نوجوان خواند که با تشویق و استقبال رهبری مواجه شد. علا گلایه‌ای هم کرد از مدیریت فرهنگی کشور که او را خانه‌نشین کرده است. پس از او قزوه اعلام می‌کند که از سرزمین آذربایجان امشب آقای کریمی مراغه‌ای در جمع ما حضور دارند، قدر این استاد را در جمهوری آذربایجان بسیار می‌دانند آنهم به‌عنوان یک استاد بزرگ، خوب شعر می‌خواند و می‌داند. پرتیراژترین کتاب‌ها را در خطه آذربایجان دارد. آقای قادر طهماسبی متخلص به فرید اما شاعر دیگر است، شاعری روشندل که اگر نامش هم در فهرست شعرخوانی‌ها نباشد آقا دوست دارند از فرید شعر بشنوند. وی در آغاز سخن اینگونه اظهار داشت: آقای قزوه ما را غافلگیر کرد. به من گفته بودند اواخر شعرخوانی نوبتم خواهد رسید. اما شاعر باید در هر زمان آماده باشد. من مدتی گرفتار بودم و درگیر. اما ان‌شاءالله با دعای دوستان مشکلاتم برطرف شود. اما این عذری برای نگفتن شعر نیست.
آقا در پایان شعرخوانی فرید، فرمودند: خیلی خوب بود آقای طهماسبی. الحمدالله شما از حد بسیار خوب شعر برخوردارید و قرار دارید. هم مضمون‌ها، هم لفظ مناسب و خوب است. این بار اول هم نیست. مکرر اتفاق افتاده شعر شما درست پاسخ به یک نیاز روز بوده است، این از خصوصیات آقای طهماسبی است.
در ادامه اسفندقه از استاد میرشکاک دعوت به شعرخواندن می‌کند. میرشکاک ابتدا سلامی از ژرفای وجود می‌دهد و سپس برای حضرت زهرا؟سها؟ شعری می‌خواند. مقام معظم رهبری پس از بیت پایانی میرشکاک فرمودند: طیب‌الله انفاسکم. ماشاءالله به این قصیده‌سرایی بلند و زیبا و پرمغز و خوش‌لفظ؛ خیلی خوب بود.
در این دیدار هم «صفر علی احمدی» از افغانستان دعوت به شعرخوانی شد اما علیرضا قزوه که اجرای این برنامه را با امیری اسفندقه مشترکاً برعهده داشت، ابتدا توضیح داد که، احمدی شاعری از سرزمین افغانستان است، او یک کابلی دوست داشتنی است، او شعری برای حضرت فاطمه معصومه؟سها؟ دارد اما پیش از آغاز شعر خوانی‌اش بگویم، که خبر ناگواری از کابل به او رسیده است، درواقع برادرزاده او در کابل در یک عملیات انتحاری و تروریستی مجروح شده است. آقا بلافاصله پس از این خبر فرمودند: خدا عافیتشان دهد. پس از این اعلام صفر علی احمدی شروع به شعرخوانی کرد.
شاعر کشمیری اما از آن دست شاعرانی است که آینده درخشانی دارد، خوب فارسی صحبت می‌کند شیوا و صحیح. «علی اکبر شاه» از استادان دانشگاه دهلی بود. اینطور معرفی می‌شود: او شاعر و استادی است که شعر فارسی را دگربار در کشمیر و دهلی شکوفا کرد. در سفر نخست وزیر هند هم به ایران او یک مترجم تمام‌عیار بود که در تالار وحدت در هنگام ترجمه از واژه «مقام معظم رهبری» استفاده کرد. این شاعر کشمیری در ادامه ابراز داشت: سلام گرم ملت هند به‌خصوص مردم کشمیر را خدمت حضرت آقا ابلاغ می‌کنم. آقا هم متقابلاً فرمودند: علیک و علیکم السلام.
علی اکبر شاه بیان داشت: مدتی است شعر فارسی به دست فراموشی سپرده شده است، تا اینکه آقای قزوه به همراه دیگر دوستان از طریق بنیاد بیدل، نه تنها ادبیات انقلاب اسلامی بلکه شاعران خودمان را به ما معرفی کردند. این خدمات موجب شد شعر فارسی رو به احیا برود. مقام معظم رهبری هم در این خصوص فرمودند: الحمدالله. آقا فرموند: «بیدل» و هم «محمدطاهرغنی‌کشمیری» همشهری شما اینجا طالب دارند.
این شاعر کشمیری افزود: شعری که تقدیم می‌کنم بیش از همه بیانگر جنبه اعتقادی و وضعیت مسلمانان و زبان فارسی است. ما البته ادعایی نداریم که شعر فارسی بگوئیم چون لهجه متفاوتی داریم. اما این شعر را تقدیم می‌کنم.
کمی پیش می‌رویم. بانوان یک به یک شعر می‌خوانند از عالیه مهرابی تا زرافشان و سیده فرشته حسینی، آقا در توصیه به آنها از پرداختن به همسران شهدا استفاده می‌کنند و می‌فرمایند خانم‌ها بهتر می‌توانند به این مسأله بپردازند.
آقای عسکر شاهی از اردبیل در اواسط این شب شعر نامش برای شعرخوانی اعلام شد، قزوه در ابتدا و پیش از نامش، او را اینگونه معرفی کرد: هر زمان که می‌خواهم بگویم خوب شعر بخوانید او را مثال می‌زنم، عسکر شاهی شعر را زیبا و خوب ادا می‌کند. پس از این سخنان این شاعر اردبیلی گفت: دو غزل می‌خوانم که پیرامون اتمام حجت حضرت اباعبدالله است.
آقایان محمود حبیبی کسبی، شکرالهی و رضا صالحی هم از دیگر شاعرانی هستند که شعر می‌خوانند اما پس از آنها جواد جعفری نسب از سبزوار هم در این محفل صمیمانه قصیده‌ای برای پرچم پرافتخار کشور خواند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پایان فرمودند: الحمدالله،خیلی خوب؛ موضوع جدیدی هم بود. موضوع پرچم جدید بود و خیلی خوب.
آقای محمد حسین ملکیان از شعرای جوان که معمولاً سروده‌هایش در دیدارهای مختلف تحسین رهبر انقلاب را به همراه دارد در این مراسم نیز شعری خواند که رهبر انقلاب بارها او را تحسین کردند.

یکایک سر شکست آن روز اما عهد و پیمان نه
غم دین بود در اندیشه مردم، غم نان نه

شعر ملکیان به حدی قوی و دارای مضمون بود که شاعران حاضر هم بارها با «آفرین» او را تشویق می‌کردند.
آقای سیدعلی شکرالهی، شاعر نجف‌آبادی دیگر است که شعر می‌خواند. در بیتی از اشعارش فعل باید تغییر می‌کرده و آقا به درستی سریع به آن اشاره می‌کند و از زده‌ام به جای بزنم استفاده می‌کنند و آن را صحیح‌تر می‌دانند که حضار هم بر آن مهر تأیید می‌زنند. این نکته‌سنجی فرصتی شد تا قزوه بگوید: به گروه داوران منتخب که آثار را انتخاب و داوری می‌کنند می‌گویم دقت کنید سوتی ندهیم. آقا بلافاصله پاسخ دادند: این‌ها سوتی نیست.
پس از این شعر زیبای ملکیان آقای عباس احمدی تنها شعر طنز این محفل را خواند. شعر احمدی که درباره محافل شعری روشنفکری و تبعات آن بود با واکنش جالب رهبری مواجه شد که گفتند خدا صبرتان دهد.

از اشراف بر شعر کودک تا عاشقانه‌های شاملو برای آیدا

 افشین علا (شاعر)
معمولاً در گزارش‌های مربوط به دیدار شاعران با رهبر انقلاب، مطالب اغراق‌آمیزی به چشم می‌خورد. کاری به این گونه مطالب احساسی و شعاری ندارم. ولی نمی‌توان منکر جلوه‌های کم‌نظیر شاعرانگی، معنویت و صمیمت این دیدارها شد. همه می‌دانند رهبر انقلاب توجه ویژه و کارشناسانه‌ای به آثار شاعران دارند که امسال هم در رسانه‌ها به برخی از آنها اشاره شد. بنابراین از تکرار آنها پرهیز می‌کنم و به نکاتی که کمتر دیده شده، می‌پردازم.اشاره ایشان به آمیختگی ایرانیان با شعر که جلوه آن حتی در آگهی‌های ترحیم نیز به چشم می‌خورد، قابل تحسین بود. همین طور بیتی که برای مثال خواندند و با آن که شاعرش را نمی‌شناختند، بنا به ویژگی‌های زبانی آن، به درستی حدس زدند از بیدل باشد. تأکید ایشان بر عفیف و نجیب بودن زبان شعر فارسی حتی در توصیفات عاشقانه، نکته قابل تحسین دیگر بود. به ویژه آن که برای اثبات این ادعا فقط به شعرهای عاشقانه در ادبیات کلاسیک و کهن اشاره نکردند و بر عفیف بودن توصیفات عاشقانه شاملو خطاب به آیدا نیز تأکید کردند. انتقاد ایشان از برخی سطحی‌نگری‌ها و ابتذال در ترانه‌ها و حتی تیتراژ سریال‌ها از دیگر نکات قابل تأمل این دیدار بود.شناخت و دقت نظر ایشان در مواجهه با شاعران جوان یا پیشکسوت، موضوع تازه‌ای نیست. امسال هم شاهد موارد متعددی از این حضور ذهن و دقت نظر بودم. به‌عنوان مثال موقع افطار، فردی معمم که از کاشان آمده بود، به حضورشان رسید و خودش را معرفی کرد. رهبر انقلاب نیز با اشاره به شناختشان از جد اعلای آن روحانی، برخی تألیفات ارزشمند آن عالم فقید را برشمردند. نکته جالب دیگر، نقدهای هوشمندانه رهبر انقلاب درخصوص برخی بیت‌های خوانده شده بود. حتی ایشان در مواردی، واژگان جایگزینی را به شاعر پیشنهاد می‌کردند که حقیقتاً به سلامت زبانی و معنایی شعر می‌افزود.
آخرین نکته جالب توجه برای من، نقد ایشان به یک مصراع از شعر کودکانه من بود که علاقه‌مندان می‌توانند مشروح آن را در خبرگزاری‌ها بخوانند. این گونه ظرافت‌ها و حساسیت‌ها، نشانه اشراف و دانش ادبی کم‌نظیر رهبر انقلاب است که خیلی از مدعیان شعر و نقد نیز به آنها بی‌توجه‌اند، اگر چه در خصوص اشکالی که بر آن مصراع گرفته شد، هنوز متقاعد نشده‌ام!

 

captcha
شماره‌های پیشین