468
شنبه، ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۷
8

خبر

«صبح نو» در گفت‌وگو با معاون وزیر کار بررسی می‌کند

تمام حاشیه‌های یک سبد

قدمت توزیع سبد کالا در ایران به امروز و دیروز نمی‌رسد، سال‌هاست که سفره ایرانی‌ها به آن گره خورده است و بسته به مناسبت خاصی هم از طرف نهادهای دولتی و غیردولتی پایش دوباره به خانه‌های مردم باز می‌شود. با فرا رسیدن ماه رمضان، امسال نیز مانند سال‌های گذشته زمزمه‌های سبد توزیع سبد کالا در بین مردم و زیر پوششی‌ها دوباره شنیده می‌شود. هرچند که سابقه مهمان ناخوانده سبد همیشه با حاشیه‌هایی همراه بوده است.

صبح نو

«صبح نو» در گفت‌وگو با معاون وزیر کار بررسی می‌کند

تمام حاشیه‌های یک سبد

قدمت توزیع سبد کالا در ایران به امروز و دیروز نمی‌رسد، سال‌هاست که سفره ایرانی‌ها به آن گره خورده است و بسته به مناسبت خاصی هم از طرف نهادهای دولتی و غیردولتی پایش دوباره به خانه‌های مردم باز می‌شود. با فرا رسیدن ماه رمضان، امسال نیز مانند سال‌های گذشته زمزمه‌های سبد توزیع سبد کالا در بین مردم و زیر پوششی‌ها دوباره شنیده می‌شود. هرچند که سابقه مهمان ناخوانده سبد همیشه با حاشیه‌هایی همراه بوده است.

خبر را آقای «محمدباقر نوبخت» معاون رییس‌جمهوری و رییس سازمان برنامه و بودجه و در جمع خبرنگاران در اهواز، به نقل از ایرنا داد: «اعتباری بالغ بر دو هزار میلیارد ریال برای سبد غذایی خانوارهای جامعه هدف در ماه‌رمضان اختصاص‌یافته است. دولت در راستای سیاست‌های فقرزدایی پرداخت یارانه‌های فروردین‌ماه را به موقع انجام داده است و در اردیبهشت‌ماه نیز در زمان مشخص یارانه‌ها را به حساب خانوارها واریز می‌کند. همچنین دولت با توجه به نزدیک شدن به ماه مبارک رمضان، یک سبد غذایی ویژه را نیز به تمامی افرادی که تحت پوشش بوده است و در جامعه هدف قرار گرفته‌اند، اختصاص می‌دهد. اعتبار این سبد غذایی در سال گذشته 1600‌میلیارد ریال بود اما در سال جاری بالغ بر 2000‌میلیارد ریال است.» این‌ها همه در حالی است که داستان توزیع سبدهای کالا در ایران همیشه با حاشیه‌هایی همراه بوده است.

سبدی با مشکلات عدیده
 توزیع سبد کالا در ایران سابقه درخشانی ندارد. در ادامه توزیع سبد کالا همیشه اسم مشکلی هم وجود داشته است. وعده‌های آقای «حسن روحانی» رییس‌جمهوری ایران در انتخابات‌96، درباره ادامه پرداخت یارانه‌ها، پرداخت یارانه کالا و توزیع سبد کالا از مسائلی بود که دولت روی آن خیلی حساب باز کرده بود. اوج حواشی دولت در زمینه توزیع سبد کالا را می‌توان به سال‌92 دانست، سالی که در داخل و خارج کشور حواشی زیادی منتشر شد. دولت روحانی که از ابتدا ادعای بازگرداندن کرامت به ایرانیان را یکی از شعارهای خود مطرح کرده بود و پرداخت ماهانه یارانه نقدی را باعث تحقیر مردم می‌دانست، اقدام به توزیع بسته‌ای از کالاهای مورد نیاز مردم کرد. توزیع بسته اما دردسرساز شد. بی‌تدبیری و ضعف مدیریت در توزیع سبد کالا باعث ایجاد صف‌های طولانی در مقابل مراکز پخش سبد کالا شد که برخی از مردم را ساعت‌ها معطل نگه داشت. از اتفاقات ناگوار در این رابطه می‌توان به جان باختن تعدادی از هم‌وطنانمان در صف توزیع سبد کالا اشاره کرد. صف طولانی مردم در توزیع باعث واکنش‌هایی در خارج هم شد. وندی شرمن معاون وزیر خارجه سابق آمریکا در اظهاراتی عنوان کرد: «شما در اخبار دیدید که ایران اخیراً به‌طور قابل مشاهده‌ای غذا بین مردم فقیر جامعه‌اش توزیع کرده است تا نشان دهد کاهش هدفمند و محدود تحریم‌ها تأثیر مستقیم بر مردم این کشور داشته است. همان‌طور که روحانی قول داده بود، این پول قرار است در جهات دیگری مصرف نشود.»
برخی از کارشناسان هم درباره زمان توزیع سبد کالا که در زمان مذاکرات هسته‌ای میان ایران و 5+1 بود، واکنش نشان دادند. این موضوع نیز بهانه‌ای دست دشمنان داد تا مردم ایران را در فقر نشان داده و نیاز به رسیدن به توافق به هر قیمتی را سیاست خود قرار دهند. صف‌های طولانی اما تنها حاشیه سبد کالا نیستند. ماجراهای پیامک‌های واقعی و تقلبی و تشخیص واجدین شرایط دریافت سبد و تبعیض بین کارگران و کارمندان از مسائلی است که همیشه همراه با سبد توزیع شده است. مسأله دیگر اما درباره سبد کالا و حاشیه‌هایی که با خود به همراه داشته است، ریز اقلامی است که به خانواده‌ها ارائه می‌شود. درست در روزهایی که آلوده بودن برنج‌های هندی در صدر اخبار بود، همین برنج‌ها سر از سبدهای کالا درآوردند. ارزش اقلام نیز از مسائلی بود که همیشه برای همه خانواده‌های دریافت‌کننده و خبرگزاری‌ها سؤال بوده است. برنج، روغن، ماکارونی و رب‌گوجه فرهنگی که شاید به ارزش ریالی که برای سبد در نظر گرفته شده بود، نمی‌رسید.

توزیع سه‌میلیون‌و‌200 سبد
 نحوه توزیع و تعیین کسانی که سبد کالا به آن‌ها تعلق می‌گیرد، همیشه جزء مسائل حاشیه‌ای بوده است. خانم «مریم‌السادات میرمالک ثانی» سرپرست دفتر حمایتی و توانمندسازی وزارت رفاه، در سال گذشته در گفت‌وگویی که با فارس در بهمن‌ماه سال گذشته داشته، در خصوص مشکلات توزیع گفت: «در سال‌92 وزارت بازرگانی اقدام به ارائه سبد کالا کرد که با مشکلاتی همراه بود به‌‌طور مثال سیستم توزیع کارآمد نبود، تعادل عرضه و تقاضا وجود نداشت. افراد از دریافت سبد جا می‌ماندند و اختلاف حساب وجود داشت؛ مثلاً دولت برای تأمین اعتبار 16‌هزار میلیارد ریال اختصاص داده بود اما مجموع ارزش کالاها 15‌هزار میلیارد ریال بود.»  سرپرست دفتر حمایتی و توانمندسازی وزارت رفاه توضیح داد: «به همین منظور دستورالعمل اجرایی جدیدی در سال‌93 از سوی وزارت رفاه تقدیم دولت شد و از همان سال کار آن آغاز شد، در دوره‌های قبل شناسایی دقیقی از افراد وجود نداشت به همه کالابرگ داده می‌شد اما در‌حال‌حاضر برای هدفمند کردن، افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی که در دهک‌های پایین درآمدی قرار دارند مشمول دریافت این سبد هستند البته هر فردی که به‌عنوان قشر نیازمند شناسایی شده باشد و تحت این دو نهاد هم نباشد چنان‌چه به تأیید وزارت رفاه برسد، مشمول دریافت سبد خواهد شد.»  او درباره تعداد خانواده‌هایی که زیر پوشش‌اند نیز گفت: «شهریور امسال هفت‌میلیون‌و500‌هزار نفر یا به عبارتی سه‌میلیون‌و‌200‌خانوار سبد کالا دریافت کرده‌اند و کارت سرپرست خانوار آن‌ها شارژ شده است. اطلاعات اسامی افراد تحت‌پوشش دو نهاد حمایتی به همراه کدملی آن‌ها در بانک رفاه ایرانیان کنترل می‌شود، این اسامی به سازمان هدفمندی یارانه‌ها ارسال می‌شود و شماره‌حساب به‌همراه شماره یارانه و بعد خانوار را زمانی که دریافت می‌کنیم دوباره داده‌ها را کنترل می‌کنیم.»

هنوز ابلاغ نشده است
 آقای «احمد می‌دری» معاون رفاه اجتماعی وزارت کار در گفت‌وگو با «صبح‌نو» با اشاره به توزیع
سبد کالای جدیدی در ماه رمضان می‌گوید: «سازمان برنامه و بودجه هنوز این دستور را ابلاغ نکرده است؛ اما به‌محض این‌که دستور ابلاغ شد، ظرف مدت 48‌ساعت می‌توانیم توزیع را شروع کنیم.» او با اشاره به مشکلاتی که توزیع سبد کالا در سال‌های قبل داشته است و حل آن‌ها توضیح می‌دهد: «بسیاری از مشکلات برای سال‌های قبل است و سیستم توزیع تغییر کرده است. در چند سالی که گذشته است دیگر هیچ مشکلی وجود نداشته است.»  اما یکی از مشکلاتی که در سبد کالا وجود داشته است، ایرانی نبودن اقلام است. حال باید دید امسال که به‌عنوان سال حمایت از کالای ایرانی انتخاب شده است، این شعار تا چه حد در تأمین اقلام داخلی سبد اعمال می‌شود؟ معاون رفاه اجتماعی وزارت کار پاسخ می‌دهد: «کالاهایی را که ما ارائه می‌دهیم، کالاهای غذایی مانند روغن، ماکارونی، برنج، خرما و تخم‌مرغ هستند. این کالاها عموماً کارهای ساخت داخل هستند. در بین این‌ها برنج می‌تواند از خارج باشد که به قدرت خرید مردم بستگی دارد.»  می‌دری تأکید می‌کند: «ما کالایی را خریداری نمی‌کنیم. تمام ریز اقلام را فروشگاه‌ها تهیه می‌کنند. فروشگاه‌ها بر اساس سیاست‌های تعرفه‌ای و رفتار مشتری‌شان تصمیم می‌گیرند.»  او حمایت از کالای داخل را وابسته به نظر وزارت بازرگانی می‌داند: «حمایت از داخل را قاعدتاً وزارت بازرگانی روی تعرفه‌ها اعمال می‌کند و چون اقشاری که این سبد را دریافت می‌کنند، گرایش‌شان غیر از برنج که برنج ایرانی گران است، به کالاهای داخلی تمایل دارند.»  می‌دری توضیح می‌دهد که ریز اقلام مانند سال‌های قبل است و البته تغییر نکرده است. او با اشاره به افزایش بودجه دولتی در سبد جدید و تأمین این بودجه می‌گوید: «تأمین بودجه توسط دولت و خزانه‌داری انجام می‌شود. 200میلیارد تومان منبع سنگینی در بودجه دولت نیست. نسبت به سال گذشته افزایش پیدا کرده است و دلیل آن هم این است که دولت بتواند همان سبد کالا را خریداری کند؛ بنابراین از 160‌میلیارد‌تومان به 200‌میلیارد‌تومان افزایش پیدا کرده است.»  معاون رفاه اجتماعی وزارت کار با اشاره به نرخ تورم ماه و افزایش تأمین سبد کالا توضیح می‌دهد: «این افزایشی که در سبد کالا اعمال شده است، بیشتر از نرخ تورم است؛ یعنی اگر دولت می‌خواست بر اساس میزان نرخ تورم، این افزایش را اعمال می‌کرد، باید یک چیزی در حدود 175‌میلیارد تومان کالا در بین مردم، توزیع می‌کردیم، برای اینکه مردم بتوانند کالای بیشتری را خریداری کنند.»

به نفع منافع ملی نیست
 آقای «سلمان خدادی» نماینده ملکان و رییس کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با «صبح‌نو» درباره نحوه توزیع سبد کالا و تأثیری که ممکن است روی جامعه داشته باشد، توضیح می‌دهد: «وزیر کار فرد متدین و وفادار به نظامی است اما کارهایی که انجام می‌دهند، خروجی‌اش علیه نظام است. در دولت‌های مختلف هم این افراد وجود داشته‌اند. در سطوح کارشناسی بعضی از افراد هستند که با توجه به نفوذی که دارند بعضی از طرح‌ها را ارائه می‌دهند که جز نارضایتی و خارج کردن منابع دولت در امر حمایتی، هیچ چیز دیگری نیست.»  او توضیح می‌دهد: «یکی از مواردی که ما از دولت گذشته، دولت نهم و دهم، انتقاد می‌کردیم، این بود که چرا سیب‌زمینی پخش می‌کنید؟ همین روال به نوع دیگری، در دولت یازدهم و دوازدهم در حال انجام است. کار اساساً، کار غلطی است. با ارائه سبد کالایی نمی‌توان مشکل فقر در جامعه را حل کرد. با توزیع چهار نوع اقلام نمی‌توان مشکلات زیر خط فقر را برطرف کرد. این نوع کارها خودزنی است. با ارائه میلیاردها تومان که می‌تواند مشکلات زیادی از جامعه زیر خط فقر را حل کند، در حد سبد کالا ارائه می‌شود.»
رییس کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی تأکید می‌کند: «افراد مختلفی اقلام را تهیه می‌کنند، اقلام را توزیع می‌کنند و ما جیب آن‌ها را پر می‌کنیم و چیزی که به فقرا می‌رسد مناسب نیست. هزینه تأمین این سبد کالا فوق‌العاده بالاست و برای دولت در این شرایط مالی، دردی از درد افراد فقیر جامعه را درمان نمی‌کند.»  او معتقد است که این طرح از اول اشتباه بوده است: «بایستی جلوی این طرح گرفته شود و اجرا نشود. ما تذکرات لازم را به دولت داده‌ایم و این تذکرات البته به جایی نرسیده است. این طرح عبث است و به نفع منافع ملی کشور نیست. گذشته هم مشکلات این طرح را نشان داده است. من احساسم بر این است که در سطوح بدنه بعضی از وزارتخانه‌ها افرادی هستند که قصد تأمین رضایت‌مندی مردم را ندارند و طرح‌هایی ارائه می‌دهند که مناسب نیست. باید ببینند که آن مردمی که سبد کالا دریافت کرده‌اند از این سبدها راضی هستند؟ یا از اجناسی که ارائه می‌دهند راضی هستند؟»  اما برای اینکه بسیاری از مشکلات زیر خط فقر حل شود باید چه کار کرد؟ خدادی معتقد است: «افراد کم‌درآمد جامعه باید شناسایی شوند. نیازها شناسایی شود و آن نیازها دقیقاً برطرف شود. از طرف بهزیستی و کمیته امداد این‌ها شناسایی شده‌اند و از طرف بهزیستی کمک هم می‌شوند. حقوق می‌گیرند و این طرح‌ها نیاز نیست. این طرح‌ها حیف‌و‌میل بیت‌المال و خیانت به مردم است.»
 بسیاری از کارشناسان موافق این شکل از توزیع سبد کالا نیستند و اعتقاد دارند که با این روش از توزیع، کرامت ایرانی از بین می‌رود. مشکلات و حاشیه‌های توزیع سبد کالا در آخرین توزیع آن یعنی در اسفندماه سال 96 هم وجود داشت. بسیاری از کیفیت اقلام ناراضی بودند. باید منتظر ماند و دید که افزایش تأمین بودجه می‌تواند مشکلات سبد کالا را حل کند؟

captcha
شماره‌های پیشین