464
یکشنبه، ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۷
12

خبر

«صبح نو» اوضاع بازار هنرهای تجسمی را بررسی کرد

آشفتگی در سایه بی‌قانونی

برخورد در سایه چارچوب‌ها و قوانینی که درست یا نادرست شکل گرفته و وجود دارند، جزو اتفاقاتی است که در فضاهای گوناگون همیشه جریان داشته و دارد. این برخوردها در نتیجه شیوه نظارتی‌ای که برای هر بخشی اعمال می‌شود، رخ می‌دهند.

صبح نو

«صبح نو» اوضاع بازار هنرهای تجسمی را بررسی کرد

آشفتگی در سایه بی‌قانونی

برخورد در سایه چارچوب‌ها و قوانینی که درست یا نادرست شکل گرفته و وجود دارند، جزو اتفاقاتی است که در فضاهای گوناگون همیشه جریان داشته و دارد. این برخوردها در نتیجه شیوه نظارتی‌ای که برای هر بخشی اعمال می‌شود، رخ می‌دهند.

دنیای هنر هم از این غائله مستثنا نیست و حتی به‌دلیل وجود سلایق و نگاه‌های گوناگون مدیریتی در آن گاهی با حساسیت‌های بیشتری همراه است. یکی از این فضاهای پر هیاهو، حوزه هنرهای تجسمی است که به‌واسطه رشد قابل توجه هنرمندان آن و مراکزی که در کنار آن‌ها به‌عنوان گالری فعالیت می‌کنند، توجه ویژه‌ای را می‌طلبد. سال‌های سال است که گالری‌ها و نگارخانه‌های گوناگونی با رویکرد کمک به اقتصاد هنر تأسیس می‌شوند، اما این جریان باعث شده تا خیلی از افرادی که سرمایه‌ای دارند برای رسیدن به سوددهی به سراغ تأسیس گالری بروند، اتفاقی که نتیجه آن تعدد گالری‌هایی است که امروز شاهد رشد قارچ‌گونه آن هستیم. توسعه این مراکز در عین لزومی که به‌واسطه انفجار هنرمندان و دانشجویان هنر در حال وقوع است، امری ضروری است اما شیوه این گسترش مسأله‌ای است که جای بحث دارد چرا که با وجود این تعداد از مراکز هنری هنوز که هنوز است هنرمندانی هستند که بابت شرایط سخت این گالری‌ها از میزان اجاره گرفته تا سابقه و‌... برای حضور در آن‌ها شاکی‌اند.

ارشاد مسوولتی ندارد!
تمام این موارد از قیمت‌گذاری‌ها گرفته تا آثاری که در آن‌ها به نمایش در می‌آیند به همان بحث نظارت و سازوکاری است که در این‌باره به‌کار می‌گیرند، موضوعی که به‌طور حتم به‌واسطه گسترش این بستر دقت بیشتری را می‌طلبد. با این وجود در کمتر از دو سال گذشته دفتر هنرهای تجسمی ارشاد طی پیامی اعلام کرد: «‌نمایش آثار در مجموعه‌ها و محل‌هایی به‌جز مجموعه‌های هنری و نگارخانه‌های دارای مجوز، غیرقانونی است و دفتر هنرهای تجسمی درباره پیامدهای آن مسوولیتی ندارد.»  آقای مجید ملانوروزی، مدیر‌کل دفتر هنرهای تجسمی ارشاد نیز در این‌باره عنوان کرده بود: «شاید چند سال گذشته هر هفته نمایشگاهی در فضای خصوصی برگزار می‌شد اما درحال‌حاضر این رویداد بسیار کم شده، ولی به‌طور کلی ارشاد مسوولیتی در برابر این مجموعه‌ها ندارد و تنها اگر موردی دیده یا گزارش شود با آن‌ها برخورد می‌کند.»
 این در صورتی است که خیلی از مجموعه‌های خصوصی در مقاطع گوناگونی نمایشگاه‌هایی را برگزار می‌کنند و اعلام چنین پیامی تنها به منزله شانه خالی کردن از بار مسوولیتی است که روزبه‌روز هم بیشتر می‌شود و باید به حال آن فکری شود.

گالری‌هایی که نباید اجاره بگیرند اما...
در سوی دیگر ماجرا، شیوه برخورد گالری‌ها با هنرمندان، که به آن اشاره شد هم موضوع دیگری است که ملانوروزی درباره آن به باشگاه خبرنگاران این‌طور گفت: دریافت هزینه توسط نگارخانه‌ها ممنوع است و آن‌ها باید 30‌درصد از فروش آثار را اخذ کنند. گاهی گالری‌دار و هنرمند توافقی می‌کنند که ما دخالتی نمی‌کنیم، اما گرفتن پول پیش ممنوع است.
با این حال ما بازهم شاهد گلایه هنرمندانی هستیم که در این‌باره وجود دارد، مسأله‌ای که مدیر هنرهای تجسمی دلیل آن را این‌طور عنوان می‌کند: یکی از دلایلی که این اتفاقات رخ می‌دهد، این است که تعداد نگارخانه‌ها از حد معمول کمتر است. اگر نگارخانه‌ها زیاد باشد، رقابت هم زیاد می‌شود. در این صورت مسوولین گالری تلاش می‌کنند هنرمندان را از دست ندهند و ممکن است به دریافت 20‌درصد نیز راضی باشند. بنابراین اگر هنرمندی شکایت کند که یک گالری علاوه‌بر 30‌درصد، درخواست پول بیشتری دارد، در اسرع وقت رسیدگی خواهد شد.

تقاضای سابقه برای تازه‌کارها
او همچنین درباره تقاضای سابقه و شرایطی از این دست می‌گوید: گاهی دیده می‌شود که هنرمند هنوز فارغ‌التحصیل نشده است ولی توقع دارد از نقطه‌ای که جایگاه یک پیشکسوت است، شروع کند و این انتظار درست نیست، بلکه وی باید از گالری‌های درجه سه‌، فرهنگسراها و چنین مکان‌هایی آغاز کند و آرام آرام پیش رود، چرا که یک نگارخانه در سال 30‌نمایشگاه بیشتر نمی‌تواند بگذارد و آنقدر گستردگی ندارد که مثلاً با 500‌هنرمند کار کند، به همین دلیل سعی می‌کند همان نمایشگاه‌ها را با هنرمندان مطرح‌تر برگزار کند.
اما نباید فراموش کرد که این مسأله نه تنها در گالری‌های درجه یک بلکه در سطوح پایین‌تر هم دیده می‌شود یا در غیر این صورت اگر هنرمند به اندازه کافی سابقه نداشته و مایل به حضور در چنین فضایی باشد همان بحث هزینه از سوی مسوولان این مراکز مطرح می‌شود. در این فضاها حتی در پایان کار برخی از نمایشگاه‌ها به‌دلیل عدم تأمین بودجه کافی، گاهی طی تفاهم‌نامه‌ای هنرمند مکلف می‌شود تعدادی از کارهایش را به مجموعه‌دار بدهد، اتفاقی که مدت‌هاست به روشی معمول مبدل شده است.
 
دلالی در بخش خصوصی اشکال ندارد
تمام این آشفتگی‌ها که در سایه عدم قانون‌گذاری مدون شکل گرفته باعث شده تا با وجود ظرفیت بالایی که در خیلی از هنرمندان تازه‌وارد وجود دارد، فروش آثار تجسمی و پیشرفت در این حوزه بر اساس روابط و دلال‌های هنری اتفاق بیفتد، مسأله‌ای که نان خیلی‌ها را آجر کرده و باعث شده تا تنها برخی‌ها بتوانند از راه هنرشان پول درآورند. نظر مدیر تجسمی ارشاد در این باره نیز جالب توجه است، ملانوروزی در گفت‌وگویی این‌طور می‌گوید: «هر نگارخانه‌ای مدیر دارد. دلالی در حوزه دولتی ناپسند است، اما در حوزه خصوصی اشکال ندارد. ممکن است نگارخانه‌ای افرادی را داشته باشد که بتوانند آثار را بخرند. خیلی مهم نیست. برای هنرمند و گالری فقط فروش مهم است. در اینکه ما باید به توسعه و آموزش‌های صحیح کمک کنیم شکی نیست، اما اینکه بگوییم دلال نباید باشد خیلی صحیح نیست.طبیعتأ این نگاه به خودی خود یکی از عواملی است که باعث می‌شود تا با وجود دغدغه و مسائل موجود تصمیم جدی گرفته نشود.
در این بین با وجود تمام آشفتگی‌هایی که وجود دارد، هنوز هستند مجموعه‌هایی که با نیت همراهی جوان‌ترها اقدام به برگزاری نمایشگاه‌ها و ارائه فضایی برای عرضه کار آن‌ها می‌کنند، اما این تعداد به نسبت میزان هنرمندان و مجموعه‌هایی که خلاف این شیوه را دارند، بسیار ناچیز است و برداشتن قدمی مؤثر در این حوزه ملزم به تدوین قوانین مشخصی است که طی آن در کنار نظارت گسترده‌تر، برخوردهای لازم را با خاطیان صورت دهند تا دیگر شاهد ولوله‌ای که این روزها می‌بینیم نباشیم. اصلا شاید بهتر باشد به‌جای ارائه مجوزهای دائمی و بعد هم رها کردن گالری‌ها، شورایی شکل بگیرد تا هر چند ماه یک‌بار با برآورد عملکرد مجموعه‌ها، مجوز آن‌ها را تمدید یا باطل کنند.

 

captcha
شماره‌های پیشین