446
یکشنبه، ۱۹ فروردین ۱۳۹۷
3
جنگ و تحریم؛ شوکران عبادی برای ایرانیان

عجوزه جنگ

روایت جنگ‌سالاران غربی از زبان برنده جایزه صلح نوبل تناقض نمای سوگوارانه ولی تکراری جهان بدون روح ماست؛ خانم شیرین عبادی همانند دیگر برنده جایزه صلح نوبل، آنگ‌سان سوچی، خواهان حمایت از رفتارهای غیرانسانی کشورهای استکباری علیه هم‌وطنانش است. در هنگامه ترغیب شوکران شیرین عبادی، سکوت حامیان داخلی او تامل‌برانگیز است.

حمایت از تولید ملی و رسالت اجتماعی

صبح نو

حمایت از تولید ملی و رسالت اجتماعی

کسانی که سابقه سکونت در کشورهای توسعه‌یافته و بزرگ دنیا را دارند، نقل می‌کنند که در هنگام خرید، اگر به‌جای خرید کالای «داخلی» از کالاهای ارزان‌قیمت خارجی خرید کنند، شهروندان چنان بد نگاه و برخورد می‌کنند که خریدار از کرده خود پشیمان شود. ما در ایران، چگونه می‌توانیم از کالای داخلی و اقتصاد ملی حمایت کنیم؟
به نظر می‌رسد امروز کسی شک نداشته باشد که با وجود انبوهی از کارخانه‌های ورشکسته یا در حال ورشکستگی، در حال تجربه بحرانی بزرگ از بیکاری هستیم و این بحران آسیب‌های جبران‌ناپذیر اقتصادی و اجتماعی برای ما ایجاد می‌کند. اما آیا اقتصاد ما نیز مانند کشورهای توسعه‌یافته از چنان شفافیتی برخوردار است که بتوانیم طبق آن به‎راحتی حکم کنیم که اگر فردا از صابون ایرانی استفاده کردیم و صابون خارجی را کنار گذاشتیم، کمکی هر چند کوچک به اقتصاد کشور کرده‎ایم؟
پاسخ قطعاً منفی است. اقتصاد ما و اوضاع تأثیرگذار روی آن، چنان مبهم هستند که ما نمی‌توانیم ادعای این را داشته باشیم که با صرف اتخاذ چنین تصمیمی، قطعاً اقتصاد ذره‌ای بهتر خواهد شد. اما به‌رغم این ابهام، که مربوط می‌شود به: تبادلات اقتصادی ما با خارج، حضور کمپانی‌های خارجی در ایران و شعبه‌هایی که در آن بسیاری از ایرانی‌ها مشغول کار هستند، برخی کالاهای داخلی که واقعاً به شکل تقلبی تولید می‌شوند، مبهم بودن محل سرمایه‌گذاری صاحبان سرمایه و اینکه معلوم نیست مازاد سود آنها به کجا منتقل می‌شود، یا صریح‌تر بگوییم، معلوم است که این مازاد در ایران سرمایه‎گذاری نمی‌شود، همچنین ناتوانی ایجاد جنبش مردمی برای حمایت هدف‎دار از کالای ایران و از همه مهم‎تر، چموشی جناح حاکم در تن دادن به دیدگاه‎های کارشناسی و مقاومت در برابر حقوق طبقه متوسط جامعه و به نفع حقوق‎ دارندگان رانت‎های واردات کالا که گاهی تا حد وزیر نیز سمت‌های دولتی دارند و... باز هم حمایت از تولید داخلی، اجمالاً شرط لازم حمایت از اقتصاد ملی است.
با چنین ابهامات و موانعی، صرف تبلیغات مستقیم و علنی، کمکی به حمایت از اقتصاد کشور نمی‌کند. حمایت از اقتصاد ملی و کالای داخلی، زمانی مقدور می‌شود که ابتدا نخبگان به میدان آیند و مورد سؤال قرار گیرند تا معیارهای کالاهای داخلی هدف روشن شود. برای مثال اگر فردا دولت اعلام کرد به قصد حمایت از کالای داخلی قصد تزریق کمک‌های دولتی بیشتر برای ادامه تولید پراید دارد، باز هم خواهیم گفت از کالای داخلی حمایت شده است یا دوباره گرفتار یک بازی سخیف شده‌ایم؟ اقتصاددان‌ها باید وارد این عرصه بشوند و کالاهایی را که حمایت از آنها می‌تواند کمک روشنی به اقتصاد بکند، مشخص کنند. برای نمونه وقتی انواع شوینده‌های ایرانی وجود دارد، حضور یک شوینده ترک در بازار آسیب جدی به شوینده‌های ایرانی نمی‌زند و دست برقضا می‌تواند باعث ترغیب آنها به رقابت جدی‌تر شود. دقت داشته باشیم که در حمایت از کالای داخلی یکی از مهم‎ترین اقدامات، ترغیب به صادرات کالا در بازارهای کشورهای منطقه است که به اشکال مختلف می‌توان به شرایط آن اندیشید. پس از مشخص شدن معیارهای کالاهای نیازمند حمایت، مثال‌هایی از کالاهای نیازمند حمایت و راهکارهای حمایت از این کالاها، باز هم باید دانست که هیچ اقدام واقعی برای حمایت از این کالاها و طبعاً اقتصاد ملی انجام نشده است. حمایت زمانی شکل واقعی پیدا می‌کند که ترکیبی از اشخاص خوش‎ذوق و مبتکر در کنار چهره‌های رسانه‌ای، اردوهای حمایت از کالای خاص یا تشویق دولت یا بازخواست آن را درباره کالاهای هدف تشکیل دهند. هیچ حرکت جدی در دنیای امروز توفیق به‌دست نخواهد آورد، مگر آنکه از راه رسانه بگذرد و تبدیل به یک موج اجتماعی شود. مثلاً چطور می‌توان به مبارزه با قاچاق لباس امید داشت، وقتی که وابسته به دولت خود در این قاچاق دست داشته باشد؟ آیا بدون یک اردوگاه رسانه‌ای فراگیر، می‌توان دولت را متقاعد به مبارزه با قاچاق البسه کرد؟ آیا می‌توان از خرید لوازم خانگی ایرانی حمایت کرد، بدون آن که دولت در سهم قابل توجه خود در ارائه تسهیلات تجدید نظر کند؟ آیا می‌توان استفاده از گوشی ایرانی را تشویق کرد، آن هم فقط با یک شرکت ضعیف و بدون رقیب؟
این‌ها فقط چند مثال از صدها فعالیت‌هایی است که باید در این اردوگاه‎های تبلیغاتی از مردم و دولت خواسته شود. کسانی که وظایف خود را انجام ندهند باید بازخواست و توسط رسانه‌ها مجازات شوند و دیگران باید مورد تشویق قرار گیرند.
حمایت از تولید داخلی و کمک به اقتصاد ملی، شدنی است ولی نمی‌توان این مهم را با چند ترند در شبکه‌های اجتماعی و تبلیغات کلیشه‌ای تلویزیونی به انجام رساند. این کار باید با تجمیعی از نظر کارشناسان اقتصادی، فعالان مبتکر رسانه‌ای و چهره‌های مقبول در نزد عموم انجام شود و به‌صورت یک فرآیند پیگیر و همه‌جانبه ادامه پیدا کند.

  یادداشت
  دکتر سیدمهدی ناظمی قره‌باغ

 

captcha
شماره‌های پیشین