391
چهارشنبه، ۱۳ دی ۱۳۹۶
9
معمای توقف خبر ساز خط7 متروی تهران همچنان باقی است

سیاسی بازی زیر زمین

«تونلی به طول 27 کیلومتر که از جنوب شرقی تهران آغاز و به شمال غربی آن منتهی می‌شود.» این اما تنها ویژگی خط هفت متروی تهران نیست. لقب «عمیق‌ترین خط مترو» کلیدواژه‌ای است که در تعریف خط هفت زیاد شنیده می‌شود. خطی که در زمان مدیریت دکتر «محمدباقر قالیباف» به بهره برداری رسید و به دلایلی که البته مدیران شهری می‌گویند سیاسی هم نیست، این روزها تعطیل است و واگنی در آن تردد نمی‌کند. بیستم خردادماه امسال بود که 22 کیلومتر از خط هفتم متروی تهران افتتاح شد. افتتاحی که البته خیلی زود به تعطیلی ختم شد. خط هفت در آغاز فقط ۳ ساعت در روز فعالیت می‌کرد و در آخرین روزهای گشوده بودنش یعنی در اوایل آبان‌ماه، ساعات فعالیت آن به 12 ساعت یعنی از 6صبح تا ساعت6 بعدازظهر رسید. تعطیلی خط هفت مترو جزو نخستین تصمیم‌های مدیریت شهری جدید بود. تعطیلی خبرسازی که بسیاری آن را سیاسی و به علت مخالفت اعضای جدید شورای شهر و شهردار تهران با سیاست‌ها و فعالیت‌های قالیباف می‌دانستند؛ اما مدیران شهری و برخی اعضای شورای شهر تهران، دلایل اولیه برای تعطیلی خط هفت متروی تهران را، غیرایمن بودن این خط عنوان می‌کردند.

آلودگی هوا و مدیریت تعطیلات

صبح نو

آلودگی هوا و مدیریت تعطیلات

نزدیک به یک دهه است که با فرارسیدن فصل سرما، علاوه‌بر سردی هوا و مشکلات ناشی از آن من‌جمله تأمین سوخت و گازطبیعی برای مناطق سردسیر کشور، شهرهای بزرگ و صنعتی کشور دچار معضل جدی آلودگی مفرط هوا شده‌اند به‌طوری‌که سال به سال هم بر شدت آلودگی تا مرز بحران افزوده می‌شود، هم تعداد روزهای آلوده افزایش می‌یابد و هم شهرهای جدیدی به فهرست شهرهای آلوده اضافه می‌شوند و ظاهراً این روند سال‌به‌سال بدتر و بدتر می‌شود.
تدبیر برای کاهش آلودگی هوا و حذف عوامل آلاینده از محیط زندگی و تنفس مردم اساسی‌ترین کاری است که باید انجام شود؛ ولی متاسفانه سرعت تولید آلودگی و منابع آلاینده چون خودروها و صنایع آلاینده اطراف شهرهای بزرگ و صنعتی آن‌چنان است که بعید به نظر می‌رسد در کوتاه‌مدت بتوان تغییر جدی در نوع فناوری خودروها و صنایع ایجاد کرد.
در طول سال و ایام غیرآلوده، مدیران و مسوولان ذیربط تقریباً در تعطیلی کامل نسبت به موضوع به‌سر می‌برند و تنها به محض فرا رسیدن نخستین روزهای پایداری هوا و ایجاد آلودگی، بسته به میزان و شدت آلودگی، اقداماتی کاملاً از جنس قرص مُسکن را دنبال می‌کنند: هشدار به بیماران قلبی، افراد مسن و کودکان برای عدم خروج از خانه، تعطیلی موقت صنایع آلاینده، زوج و فرد کردن تردد خودروها از در منازل و توقف فروش طرح روزانه ترافیک و تعطیلی تدریجی مهدکودک‌ها، مدارس و نهایتاً دانشگاه‌ها و ادارات دولتی و خصوصی.
اما این تصمیمات مقطعی، غیر دقیق و از روی ناچاری به‌دلیل آنکه از قبل برای مردم قابل برنامه‌ریزی نیست نمی‌تواند چندان راهگشا باشد؛ تعطیلی مدارس به‌صورت روزانه اعلام می‌شود و خانواده‌ها و کارمندان از قبل امکان برنامه‌ریزی برای خروج از شهر و هوای آلوده آن را برای مسافرت چند روزه ندارند؛ ضمن اینکه ادارات و شرکت‌ها نیز نمی‌توانند برنامه حضور کارکنان خود را از قبل برنامه‌ریزی کنند و براساس نیاز خود به افراد مرخصی یک یا چند روزه برای مسافرت بدهند. نتیجه آن می‌شود که چند روزی مدارس قطره‌چکانی تعطیل می‌شوند ولی تقریباً خانواده‌ها و بچه‌هایشان در هوای آلوده شهر مانده‌اند و به جای روزها در شب‌ها با خودروهای خود به خیابان می‌آیند و آلودگی هوا هم چندان تغییری نمی‌کند.

راه‌حل میان مدت چیست؟
سازمان هواشناسی باید با بررسی سال‌های گذشته معین کند که در چه روزهایی از سال آلودگی هوا به مرزهای اضطرار، هشدار و بحران می‌رسد که با توجه به تجارب چندسال اخیر احتمالاً بازه‌ای یک ماهه در ماه‌های آذر و دی ماه مشخص خواهد شد که براساس آن دولت می‌تواند لایحه‌ای برای مدیریت تعطیلات زمستانه مدارس و دانشگاه‌ها به مجلس ارائه دهد. در نتیجه سال تحصیلی از ابتدای شهریورماه آغاز شود ـ که از شدت گرمای تابستان کاسته شده است ـ و در عوض در آن بازه زمانی اوج پایداری و آلودگی هوا، دانش‌آموزان و دانشجویان به تعطیلات زمستانی بروند و خانواده‌ها بتوانند برای این روزها برای مسافرت خود برنامه‌ریزی کنند و ادارات نیز مانند تعطیلات تابستانه به مدیریت مرخصی کارمندان خود در این یک ماه بپردازند.
مهم‌ترین و اصلی‌ترین نتیجه اجرایی شدن این تصمیم آن است که در روزهای آلودگی شدید هوا در شهرهای صنعتی، مردم می‌توانند با برنامه ریزی قبلی به مسافرت بروند تا هم آلودگی تردد خودروها کمتر شود و هم خود از محیط آلوده فاصله بگیرند و چند روزی را در مناطقی با هوای پاک بگذرانند. اما این تنها تأثیر مدیریت تعطیلات نیست؛ پیش بینی تعطیلات زمستانی برای مردم باعث خواهد شد که مسافرت به مناطق گرمسیر خصوصاً سواحل جنوبی کشور رونق بگیرد و عاملی برای توسعه گردشگری و ارتقای اقتصادی آن مناطق شود چراکه در تعطیلات تابستان عمده سفرهای تفریحی به شمال کشور و بعضاً استان‌های سردسیری چون آذربایجان و اردبیل و مناطق کوهستانی غرب کشور صورت می‌پذیرد و مناطق گرمسیر رونق چندانی ندارند.
با تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها در فصل سرد سال، میزان قابل توجهی از تقاضای سوخت خصوصاً گازطبیعی به منظور تأمین گرمایش این اماکن در مناطق سردسیر کشور کاهش می‌باید و لذا مدیریت مصرف گازطبیعی نیز از نتایج مهم مدیریت تعطیلات خواهد بود؛ همچنین خطر آتش‌سوزی مدارس به خاطر وسایل گازسوز ناایمن و آسیب به دانش‌آموزان لااقل به مدت یک ماه کاهش می‌یابد. ضمن اینکه باتوجه به پیک همیشگی مصرف برق کشور در تیرماه، نگرانی از زیر بار رفتن بیشتر شبکه در شهریورماه نیز وجود نخواهد داشت.
البته برای این طرح مانند هر طرح دیگری می‌بایست پس از بررسی جوانب مختلف اجرایی آن، پیوست فرهنگی ـ اجتماعی دیده شود. لازم است برای مردم فرهنگ‌سازی شود تا از این فرصت برای مسافرت و دیدن سایر مناطق کشور که معمولاً در تابستان نمی‌روند بهره بگیرند. رسانه‌ها باید به کمک بیایند و اطلاع‌رسانی کنند و دولت نیز باید برای تشویق مردم به مسافرت در زمستان، زیرساخت‌های حداقلی گردشگری در مناطق هدف را فراهم کند و مشوق‌هایی برای این مناطق نظیر کاهش عوارض جاده‌ای آنها یا کاهش مالیات هتل‌ها و رستوران‌ها در نظر بگیرد.
لازم به ذکر است که امثال این طرح گرچه از تصمیمات مقطعی به مراتب بهتر است و مردم تکلیف خود را از قبل می‌دانند اما تنها برای میان مدت مؤثر و مفید است و وظیفه مسوولان در بررسی و دنبال کردن راهکارهای بلندمدت از قبیل آنچه در حوزه فناوری قابل انجام است نباید
فراموش شود.

 

  یادداشت
  مالک شریعتی

captcha
شماره‌های پیشین