391
چهارشنبه، ۱۳ دی ۱۳۹۶
14

خبر

تلگرام از مسدود کردن کانال اغتشاشگر خودداری می کند

بودن یا نبودن؛ مسأله این است!

اوایل آذرماه سال جاری بود که در گزارش «صبح‌نو» از احتمال مسدود شدن تلگرام در آینده نزدیک خبر دادیم. اخبار و قرائتی که به «صبح‌نو» رسیده بود از مسدود شدن آن حکایت می‌کرد. تلگرام به‌عنوان طرف مقابلِ ماجرا از همکاری با طرف ایرانی سر باز زده بود. زمزمه‌های مسدود شدن هم از سال گذشته به گوش می‌رسید. زمانی که در اسفندماه 1395 برخی خبرهای غیررسمی از رایزنی طرف ایرانی با یک پیام‌رسان چینی خبر می‌دادند. تعاملی که به‌طور همزمان و موازی با رایزنی با تلگرام پیش می‌رفت. نتیجه رایزنی‌ها اما خیلی امیدوارکننده نبود. حداقل اینکه همکاری تلگرام به اندازه سطح اهمیتی نبود که طرف ایرانی دنبال می‌کرد.

صبح نو

تلگرام از مسدود کردن کانال اغتشاشگر خودداری می کند

بودن یا نبودن؛ مسأله این است!

اوایل آذرماه سال جاری بود که در گزارش «صبح‌نو» از احتمال مسدود شدن تلگرام در آینده نزدیک خبر دادیم. اخبار و قرائتی که به «صبح‌نو» رسیده بود از مسدود شدن آن حکایت می‌کرد. تلگرام به‌عنوان طرف مقابلِ ماجرا از همکاری با طرف ایرانی سر باز زده بود. زمزمه‌های مسدود شدن هم از سال گذشته به گوش می‌رسید. زمانی که در اسفندماه 1395 برخی خبرهای غیررسمی از رایزنی طرف ایرانی با یک پیام‌رسان چینی خبر می‌دادند. تعاملی که به‌طور همزمان و موازی با رایزنی با تلگرام پیش می‌رفت. نتیجه رایزنی‌ها اما خیلی امیدوارکننده نبود. حداقل اینکه همکاری تلگرام به اندازه سطح اهمیتی نبود که طرف ایرانی دنبال می‌کرد.

تلگرام هرچند به‌طور کج‌دار و مریز با طرف ایرانی وارد همکاری شده بود اما عموماً این همکاری‌ها را به‌نام قواعد اصولی خود معرفی می‌کرد. مسدود کردن کانال‌های مروج خشونت و پورنوگرافی از جمله این همکاری‌ها بود در‌حالی‌که این کف خواسته‌های طرف ایرانی بود. با مزاحمت‌های کانال تلگرامیِ آمدنیوز هم طرف ایرانی احساس کرد باید به تدریج زمینه‌های انتقال فعالیت میلیون‌ها ایرانی را به یک پیام‌رسان دیگر فراهم کند. تلگرام در حالت عادی با طرف ایرانی راه نمی‌آمد. تضمینی نبود در مواقع بحرانی همکاری کند. اتفاقی که در نهایت افتاد.
ایران از ابتدای سال 95 به‌تدریج روی تلگرام حساس شد. میلیون‌ها ایرانی بعد از پیام‌رسان وایبر به این پیام‌رسان مهاجرت کرده بودند. بعضی آمارها هم حاکی از آن بود که حدود 40 درصد کاربران تلگرام در دنیا را ایرانیان تشکیل می‌دهند. بازار تلگرام در ایران هم بسیار گرم شده بود. اضافه شدن قابلیت‌های جدید، جذابیت‌های آن را دوچندان کرده بود. در کنار همه اینها، پشتیبانی فنی بالا و عدم قطعی هم مشتریان این پیام‌رسان را تبدیل به مشتریان دائمی کرده بود.
حالا تلگرام در ایران صرفاً یک پیام‌رسان نبود. ضرباهنگ بسیاری از وقایع فرهنگی و اجتماعی و سیاسی در آن می‌تپید.
همه اینها در کنار چرخش مالی و اقتصادی آن باعث شده بود تلگرام به‌عنوان یک نقطه کانونیِ استراتژیک در سیاست‌های ارتباطی جمهوری اسلامی تبدیل شود. بی‌جهت نبود که شورای عالی فضای مجازی در سال گذشته با تصویب مصوبه‌ای همه پیام‌رسان‌های خارجیِ فعال در ایران را موظف به انتقال بخشی از دیتاسنترهای خود به داخل خاک ایران کرد. مصوبه‌ای که هرچند نامی از پیام‌رسان خاصی در آن برده نشده بود اما همه می‌دانستند که مخاطب اصلی آن تلگرام است.
در طی یک سال و 6 ماه گذشته، دو طرف بحث‌ها و چانه‌زنی‌های متعددی با هم کرده‌اند. در نهایت تلگرام پذیرفت که بخشی از سرورهای CDN خود را به ایران منتقل کند. سرورهایی که البته حکم سرور اصلی را نداشتند و صرفاً به‌عنوان سرورهای میانجی بین میلیون‌ها کاربر تلگرام و سرورهای اصلی محسوب می‌شوند تا زمان دسترسی کاربر به دیتاهای سرورهای اصلی کاهش یابد؛ اما ظاهراً تلگرام بیش از این کوتاه نمی‌آمد. بعضی اظهارات مسوولان مربوط در چند ماه گذشته بویِ اتمام ماه عسل بین تلگرام و طرف ایرانی را می‌داد.
اظهارنظرهای آقای ابوالحسن فیروزآبادی دبیر شورای عالی فضای مجازی در اواخر آبان و اوایل آذر بوی هشدار می‌داد هرچند تاکید می‌کرد که اینها به معنای مسدود شدن پیام‌رسان‌های خارجی در کشور نیست: «بسیاری از پیام‌رسان‌ها اکنون از رمز استفاده می‌کنند و این موضوع امکان پایش را به ما نمی‌دهد. بر این اساس طی مذاکره با پیام‌رسان‌های خارجی مانند تلگرام و اینستاگرام، از آنها خواسته‌ایم قابلیت‌های دیگری ایجاد کنند تا بتوانیم سیاست‌های صیانت از ارزش‌های اسلامی را در شبکه‌های پیام‌رسان محقق کنیم و چنانچه این ملاحظات محقق شود، مشکلی پیش نخواهد آمد؛ اما اگر این شبکه‌ها اقدام جدی نکنند ما تدابیر لازم را اتخاذ خواهیم کرد.»
در نهایت اتفاقی که نباید می‌افتاد، افتاد. با جرقه ناآرامی‌ها، کانال تلگرامی مزاحمی که هر از چند با اخبار و شایعات نادرست، بساط ملتهب کردن فضای سیاسی را گرم می‌کرد در غیاب اطلاع‌رسانی رسانه‌های رسمی از جمله رسانه ملی به میان آمد و نقش بنزینِ روی آتش را بازی کرد. 2، سه روز از ناآرامی‌ها گذشته بود که در نهایت مقامات تلگرام حاضر شدند کانال مزبور را مسدود کنند. این پایان ماجرا نبود. در نهایت بعد از دو کانال پشتیبان، تلگرام حاضر به مسدود کردن سومین کانال پشتیبان نشد و این کانال همچنان با ادامه فعالیت به انتشار اخبار و شایعات نادرست دامن می‌زند.
در چنین مقطعی است که وزارت ارتباطات با مصوبه شورای عالی امنیت ملی دست به فیلترینگ و کند کردن تلگرام می‌زند. مدیرعامل تلگرام مدعی است که آنها آزادی بیان را قربانی خواست حکومت‌ها نمی‌کنند. با این تفاسیر تنها راه برای مهار التهابات، اعمال محدودیت برای دسترسی به تلگرام است.
 اقدامی که در این روزها در حال انجام است و مسوولان وزارت ارتباطات آن را موقتی می‌خوانند. با این حال معلوم نیست این عمل موقتی تا چه زمانی ادامه خواهد داشت.
در سوی دیگر ماجرا اما غالب ظرفیت‌هایی که به‌عنوان جایگزین تلگرام روی آنها حساب باز شده بود، مردود از ماجرا بیرون آمدند.
پیام‌رسان سروش که همواره از رسانه‌های رسمی و به خصوص از رسانه ملی به‌طور تلویحی به‌عنوان جایگزین تلگرام مطرح می‌شد و روی آن تبلیغات زیادی صورت می‌گرفت این روزها احتمالاً به‌دلیل آمار بالای مراجعه از دسترس خارج شده است.
ویسپیِ چینی هم که از دیگر جایگزین‌های تلگرام به‌شمار می‌رفت و حتی بعضی مسوولان دولتی هم با آن رایزنی‌هایی انجام داده بودند، عملاً از دور خارج است. در این میان واتس‌اپ حال و روز بهتری از رقبای خودش دارد هرچند آن هم با کندی روبه‌روست.
وضعیت دشواری برای تصمیم‌گیری است. از سویی تلگرام به الزامات حاکمیتیِ بخشی از بازار مشتریان خود پایبند نیست و با این کار به دامن زدن به التهابات کمک می‌کند؛ از سوی دیگر فعلاً جایگزین مناسبی با حداقل استانداردهای نزدیک به تلگرام برای جایگزین کردن آن در دست نیست. اینکه باید کدامین سوی این معادله ایستاد دشوار شده است. تأمین امنیت و آرامش روانی جامعه و کاهش خشونت‌ها یا رضایت دادن به محدودیت برای یک ابزار کاربردی.

 

captcha
شماره‌های پیشین