390
سه شنبه، ۱۲ دی ۱۳۹۶
8
صاحبان کسب و کارهای اینترنتی نوپا قربانی غیر مستقیم اغتشاش‌های این روزها شده‌اند

سقوط موشک روی دخل استارتاپ ها

چند روزی است که اپلیکیشن های تلگرام و اینستاگرام از دسترس کاربران ایرانی خارج شده است. موضوعی که البته به گفته مسوولان ذی‏ربط موقتی است و در روزهای آینده، دوباره در دسترس مردم قرار خواهد گرفت. اما قطع تلگرام و اینستاگرام چه تبعاتی خواهد داشت. آیا از دسترس خارج کردن آن‏ها تأثیری روی اقتصاد و زندگی اجتماعی مردم خواهد گذاشت.

خبر

صبح نو

صاحبان کسب و کارهای اینترنتی نوپا قربانی غیر مستقیم اغتشاش‌های این روزها شده‌اند

سقوط موشک روی دخل استارتاپ ها

چند روزی است که اپلیکیشن های تلگرام و اینستاگرام از دسترس کاربران ایرانی خارج شده است. موضوعی که البته به گفته مسوولان ذی‏ربط موقتی است و در روزهای آینده، دوباره در دسترس مردم قرار خواهد گرفت. اما قطع تلگرام و اینستاگرام چه تبعاتی خواهد داشت. آیا از دسترس خارج کردن آن‏ها تأثیری روی اقتصاد و زندگی اجتماعی مردم خواهد گذاشت.

 اپلیکیشن تلگرام دیگر جزو اپلیکیشن‏هایی است که در گوشی موبایل اکثر مردم دیده می‏شود، اپلیکیشنی که جزو عشاق ایرانی است و ایرانیان هم لقب بیشترین کاربران آن را دارند. حال با فیلترینگ به یک باره به موشک تلگرام برخورد کرد و باعث سقوط آن شد. اتفاقی که این روزها همه درگوشی درباره همیشگی بودن آن حرف می‏زنند.

عشاق تلگرام
 طبق داده‏هایی که توسط خبرگزاری ایسنا، مهر و الکسا انجام شده است، بیشترین ورودی سایت تلگرام از کشور ایران انجام می‏شود. 28 درصد کل کاربران تلگرامی ایرانی هستند. روسیه با 10 درصد کاربر تلگرام در ردیف دوم قرار دارد و ایتالیا با 6 درصد، در رده سوم و آمریکا و اسپانیا با 5 درصد، در رده چهارم و پنجم قرار دارند. از هر 10 ایرانی، 6 نفر عضو تلگرام هستند، یعنی از 80 میلیون نفر ایرانی، جمعیتی نزدیک به چهل میلیون نفر جزو کاربران تلگرامی هستند. رتبه تلگرام در حالی در ایران جزو اپلیکیشن‏های پر طرفدار است که رتبه استقبال تلگرام در جهان دویست و هشتاد و پنج است. حدود شصت کانال تلگرام فارسی در شبکه تلگرام ثبت شده است که حدود هفتصد و بیست میلیون عضویت دارد. طبق همین آمار، هر یک از کاربران ایرانی حداقل عضو 18 کانال تلگرامی است. سی و پنج درصد کانال‏هایی که ایرانیان در آن عضویت دارند، با موضوعات علمی است. سی‌وسه درصد کانال‏هایی که ایرانیان عضو آن هستند، کانال‏های دوستانه و خانواده است. کانال‏های اخبار و طنز با بیست و دو درصد نیز در ردیف بعدی علاقه‏مندی موضوعاتی است که کاربران ایرانی را جذب می‏کند.

این پیام‎رسان دوست‎داشتنی
 اما دلیل اینکه ایرانیان به تلگرام علاقه دارند، چیست. یکی از این دلایل شاید این باشد که تلگرام در دسترس‏ترین اپلیکیشن برای ایرانیان است. هر کسی به راحتی می‏تواند در این اپلیکیشن عضو شود. به اضافه اینکه عضویت در تلگرام دانش عجیبی نمی‏خواهد. حتی اگر کاربری هم زبان انگلیسی نداند می‏تواند با تغییر زبان فارسی یا استفاده از نسخه‏های فارسی آن استفاده کنند. دلیل دیگر علاقه ایرانیان به پیام‌رسان موشک‌نشان، سهولت در ارتباطات جمعی است. پیش از این مردم به کمک تماس‎های تلفنی و پیامک با دوستان و اقوام خود در ارتباط بودند اما حال به کمک تلگرام می‎توانند هرلحظه با دوستان و خانواده خود در ارتباط باشند. در واقع کاربران می‏توانند با عضویت در گروه‎های مختلف حضور در اجتماعات بزرگ‌تر و ناشناخته را تجربه کنند و یاد بگیرند که در جوامعی با گوناگونی فرهنگی و تفاوت سلیقه‎ها چگونه باید رفتار کرد. اما  تلگرام تنها روی زندگی فردی و اجتماعی کاربران خود متأثر نیست، چرا که این روزها سبک خرید و اقتصاد را نیز دستخوش تغییر کرده است. بسیاری از کسب وکارها در ایران به کمک تلگرام، بازار تشکیل داده و از طریق این بازار مجازی اجناس و خدمات خود را به فروش می‎رسانند و خریداران می‎توانند به طور مستقیم با فروشندگان در تلگرام در ارتباط باشند و نقطه نظرات خود را بدون واسطه در میان بگذارند. بسیاری از کسب‏وکارهای خانگی، کارگاه‏های کوچک و حتی کسب‎وکارهای بزرگ، از نسخه تلگرام برای معرفی محصولات خود و خرید و فروش اینترنتی استفاده می‏کنند.

ضررهای عظیم
 قطع این اپلیکیشن مسلماً برکسب‏وکارهایی که برپایه تلگرام بنا شده‎اند تأثیر خواهند داشت. این تأثیر زمانی می‏تواند مهم باشد که با پیام‏رسان ارزانی مانند تلگرام، بسیاری از کسب‏وکارهای نوپا می‏توانند از آن برای سوددهی بیشتر استفاده کنند. به اضافه اینکه تلگرام امکان به وجود آمدن بسیاری از رده‏های شغلی را امکان‏پذیر می‎کند. برنامه‏نویسی ویژه برای پیام‏رسان تلگرام، مدیر کانال تلگرام و خرید و فروش کانال‎های تلگرامی از جمله این مشاغل هستند که با ورود تلگرام به روزمره خانواده‌های ایرانی به وجود آمدند، شغل‏هایی که با یک کامپیوتر خانگی و یک خط اینترنت و با کلی فکر و ایده می‏توان ماهانه تا سی میلیون تومان هم درآمد داشته باشد. به خاطر همین است که برای بسیاری از کسانی که کسب‏ و کارشان در تلگرام تعریف می‏شود و به رسیدن پیام وابسته است، با برقراری سیستم فیلترینگ در تلگرام، ضررهای جبران‎ناپذیری را خواهند داشت. درواقع می‏توان گفت که فیلترینگ به قیمت قطع روزی برای بسیاری از کسانی که روزی‌شان به تلگرام وابسته است، خواهد بود. با فیلترینگ تلگرام نزدیک هزار شغل در معرض خطر خواهد بود و یا حتی از بین خواهد رفت و زندگی یک میلیون نفر تحت تأثیر این تصمیم خواهد بود.

با تبعات منفی
 دکتر اکبر نصراللهی در توضیح اینکه فیلترینگ تلگرام چه تبعاتی برای جامعه و مردم خواهد داشت، در گفتگو با روزنامه صبح نو توضیح می‎دهد: «با تلگرام بسیاری از مشاغل در کشور ما به وجود آمده است و به واسطه این اپلیکیشن بسیاری از افراد به واسطه آن زندگی خود را تأمین می‏کردند، بسیاری از مشاغل، فروشنده‏ها با کمک تلگرام بیزینس‎شان را هماهنگ می‏کردند و کالاهای خود را به دست مشتری می‎رسانند، بازاریابی می‏کردند و کالا را به فروش می‏رساند. در حال حاضر با وجود فیلترینگ قطعاً در زمینه تولید، فروش و معرفی کالاهایشان دچار مشکل می‏شوند و با قاطعیت و زبان ساده می‎شود گفت که بخشی از مردم شغلشان را در این حوزه از دست می‏دهند. شاید این موضوع صوری‏ترین و ابتدایی‏ترین تبعاتی است که ما شاهد آن هستیم.» اما این‏ها تنها تبعاتی نیست که نصراللهی در فیلترینگ تلگرام به آن معتقد است. او توضیح می‎دهد: «در حوزه‏های دیگر هم دچار این مشکل شده‎اند. حتی دستگاه‎های آموزشی و دولتی هم با فیلترینگ دچار مشکل شده‎اند. از طریق تلگرام تبادلات علمی صورت می‏گرفته است. جلسات و پایان‏نامه‏های خود را مبادله می‏کردند و ارتباطات خودشان را با این روش انجام می‎دادند.» نصراللهی توضیح می‏دهد که با فیلترینگ تلگرام به یک‌باره همه این امکانات از بین می‏رود: «اگر تلگرام را یک ابزار فراگیر، مؤثر و پرطرفدار در ایران بدانیم همه کسانی که از این ابزار استفاده می‎کردند در ارتباطات اقتصادی، فرهنگی و خانوادگی خود بهره می‌بردند، دچار مشکل شده‏اند. همین امروز اخباری منتشر شد مبنی بر اینکه کسانی که کسب و کارهای کوچک داشتند و از این ابزار کار خود را انجام می‌دادند، دچار مشکل شدند.»

شتاب‌زده تصمیم گرفتند
اکبر نصراللهی معتقد است که فیلترینگ را نباید تنها از نظر منفی دید: «البته نباید تنها تبعات منفی این کار را بررسی کرد. در هر صورت در شرایط خاص و امنیتی ممکن است مسوولان مجبور شوند که یک کارهایی را انجام دهند چون بحث امنیت مهم‌تر است. به‌شرطی که با این کار، مشکلی که وجود دارد، حل‌شود اما می‏بینیم که بعد از فیلتر تلگرام ارتباطات به شکل‎های دیگری ادامه پیدا می‏کنند مثلاً مردم از طریق فیلترشکن ارتباطات خود را ادامه می‌‎دهند یا اینکه به کمک ابزارهای دیگر کارها انجام می‏شود.» کارشناس حوزه رسانه معتقد است: «کسانی که متضرر می‏شوند کسانی هستند که خیلی از دور زدن فیلترینگ اطلاعی ندارند. آن‎هایی که حرفه‎ای هستند از فیلترینگ استفاده می‏کنند. هدف این است که با فیلترینگ تلگرام به عنوان مثال وسیله‎ای برای تجمعات غیرمعقول از بین برود. آیا با فیلترینگ این هدف انجام می‎شود. این کار با روش‏های دیگر دارد انجام می‏شود و به روش‎های مختلف می‏تواند آن‏ها را دور زد بنابراین من فکر می‏کنم اگر قرار است که کاری انجام شود، باید تبعات محیط و ابعاد مختلف آن در نظر گرفته شود و با در نظر گرفتن تبعات مثبت و منفی این کار انجام شود. به نظر می‎‏رسد در این زمینه، یعنی در زمینه فیلترینگ تلگرام شتاب‌زده عمل شده است.» البته نصراللهی معتقد است که پشت صحنه فیلترینگ ابعاد دیگری وجود دارد: «یک بعد از ماجرا این است که احتمالاً تصمیم بر این بود که اپلیکیشن‏هایی که سرورهای اصلی آن در ایران نیستند، فیلتر شوند، اگر غیر از این بود که سؤال این است، فرایندی که تبعات آن کمتر باشد، با یک اطلاع‌رسانی قبلی، معرفی جایگزینی برای آن در نظر گرفته نشده است. من فکر می‎کنم باید دلایل دیگری پشت این قضیه باشد. ممکن است که تست افکار عمومی برای جایگزین شدن تلگرام یکی از آن‎ها باشد. اگر فیدبک‏ها مثبت باشد و اگر مردم به سمت اپلیکیشن‏های داخلی مثلاً سروش رفتند، این فیلترینگ ادامه پیدا می‏کند و تلگرام فیلتر می‏ماند اما اگر نه مردم به اپلیکیشن‏های داخلی کوچ نکردند و اپلیکیشن‏های داخلی آن جذابیت لازم را نداشتند، ممکن است در این تصمیم تجدیدنظر شود. من فکر می‏کنم ماجرا به این سادگی که گفته می‏شود، نیست.» کارشناس رسانه معتقد است که جایگزینی اپلیکیشن‏های ایرانی کار خوبی است: «اگر اقبال از طرف مردم به وجود بیاید، خیلی خوب است چرا باید اطلاعات مردم ایران دست کسانی باشند که سرورهایشان در داخل ایران نیستند. مساله‏ای که در این حوزه باید باشد، این است که اعتماد وجود داشته باشد. اول از همه باید اعتماد مردم ایران به وجود بیاید، مهم‌ترین چالش را در این ماجرا اعتماد و بی‎اعتمادی کاربران ایرانی به اپلیکیشن‏های خارجی می‏دانم. ممکن است که آن امکانات اپلیکیشن‏های ایرانی حتی از تلگرام هم بیشتر باشد. مشکل این است که مردم به تلگرام عادت کرده‏اند، به خاطر همین است که 40 میلیون ایرانی عضو تلگرام هستند. دلیلش هم این است که تلگرام زودتر از اپلیکیشن‏های داخلی با این تم ورود پیدا کرده است و مردم به سمت آن اقبال پیدا کرده‏اند.» اکبر نصراللهی معتقد است: «مردم به این اپلیکیشن‏ها عادت کرده‏اند و سیاست‎گذاران حوزه مجازی از این به بعد باید مراقب باشند تا فاصله کم‏تری بین وجود اپلیکیشن‏های خارجی و اقبال مردمی به وجود بیاورند. در گذشته شاید سال‏ها طول می‏کشید تا تکنولوژی به روستاها رسوخ پیدا کند بنابراین اگر می‏خواهند که اپلیکیشن معادل داخل آن را انجام دهند، باید زودتر عمل کنند. اما مساله اینجاست که به نظر می‌رسد  برنامه‌ای برای فیلترینگ وجود نداشته است. مراکز و سازمان‏های دولتی مانند مدیریت بحران، از تلگرام استفاده می‏کنند که این تعارض و تناقضی است که ما داریم. طبق آمار سرعت گستردگی تکنولوژی و پیدا کردن پنجاه میلیون مخاطب برای رادیو حدود 75 سال طول کشیده است و برای تلویزیون 38 سال، برای اینترنت، 13 سال و برای تلگرام تنها 16 ماه. در مورد مخاطبان اینترنت باید گفت که 64 درصد مخاطبان آن، 18 تا 24 سال سن دارند.»  دکتر اکبر نصراللهی معتقد است که در مجموع مصرف رسانه مردم رو به تغییر است و برای فیلتر کردن وسیله ارتباطی مانند تلگرام باید با برنامه‎ریزی و سناریوی بهتری انجام شود.      

captcha
شماره‌های پیشین