388
یکشنبه، ۱۰ دی ۱۳۹۶
8

خبر

گزارش «صبح نو» از بازار جدیدی که حاشیه‌های زلزله‌های اخیر ساخته است

قیمت گذاری روی گسل

حدود دوهفته‌ای از زلزله تهران و کرج و به وجود آمدن شوک بزرگ می‌گذرد. بعدازاینکه کابوس زلزله برای تهرانی‌ها و مردم رنگ واقعیت گرفت، حالا تب جدیدی پس از زلزله به‌وجود آمده است. حال که زلزله به وقوع پیوسته و گمانه‌زنی‌ها درباره زلزله بزرگ‌تر وجود دارد، تب ایمن‌سازی، انتشار آمارهای ساختمان‌های روی گسل و حتی تب فروش خانه‌هایی که روی گسل قرار دارند، این بار بالا گرفته است. پس زلزله‌های زلزله به شکل‌های مختلف وجود دارند و فکر و ذکر پایتخت‌نشینان را رها نمی‌کنند.

صبح نو

گزارش «صبح نو» از بازار جدیدی که حاشیه‌های زلزله‌های اخیر ساخته است

قیمت گذاری روی گسل

حدود دوهفته‌ای از زلزله تهران و کرج و به وجود آمدن شوک بزرگ می‌گذرد. بعدازاینکه کابوس زلزله برای تهرانی‌ها و مردم رنگ واقعیت گرفت، حالا تب جدیدی پس از زلزله به‌وجود آمده است. حال که زلزله به وقوع پیوسته و گمانه‌زنی‌ها درباره زلزله بزرگ‌تر وجود دارد، تب ایمن‌سازی، انتشار آمارهای ساختمان‌های روی گسل و حتی تب فروش خانه‌هایی که روی گسل قرار دارند، این بار بالا گرفته است. پس زلزله‌های زلزله به شکل‌های مختلف وجود دارند و فکر و ذکر پایتخت‌نشینان را رها نمی‌کنند.

 بعد از وقوع زلزله چهارشنبه 29 آذرماه و سه‌شنبه 5 دی‌ماه و احتمال وجود زلزله‌های دیگر، شکل نگرانی و پریشانی که در ابتدا برای مسوولان و مردم به وجود آمده بود، به شکل دیگری تغییر کرد. شاید به خاطر همین است که مسوولان مدام آمارهای جدیدی را از مناطق ایمن، ساختمان‌های ضد زلزله، ساختمان‌هایی که روی گسل ساخته‌شده‌اند، منتشر می‌کنند و تب خریدوفروش وسایل ضد زلزله به وجود آمده است. با جدی شدن وقوع زلزله در تهران، حالا همه، هم مردم و هم مسوولان به‌طور جدی به فکر ایمن‌سازی هستند.

ساختمان‌های روی گسل
 بعد از زلزله بحث تعداد ساختمان‌هایی که روی گسل قرار دارند، از همه بیشتر شنیده می‌شد، اتفاقی که خواب را از چشم بسیاری از مردم گرفت. قائم‌مقام معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران آقای «تورج فرهادی» در گفت‌وگو با ایسنا، با‌اشاره به اینکه گسل‌های تهران و حریم آن‌ها توسط ستاد بحران و مرکز مطالعات ژئوتکنیک مشخص و به معاونت معماری و شهرسازی شهرداری تهران اعلام‌شده است، گفت: «تمامی این موارد روی سامانه شهرسازی معاونت پیاده‌سازی شده است به این معنی که در هر یک از مناطق اگر شهروندان تقاضای ساخت یک پارسل یا پلاک ثبتی را داشته باشند، مشخص است که این پلاک روی گسل یا در حریم آن قرار دارد یا نه. در حال حاضر در پایتخت حدود 32 هزار پلاک در حریم یا روی گسل قرار دارند. تمامی موارد مربوط به گسل‌ها و حریم آن‌ها روی سامانه شهرسازی کاملاً مشخص و بارگذاری شده است و در دستور نقشه‌هایی که برای مردم صادر می‌شود، معلوم است که وضعیت ملک از حیث گسل به چه صورت است.» البته برای اینکه کسی بفهمد خانه‌ای که خریداری کرده است، روی‌گسل قرار دارد یا خیر، باید به سامانه مراجعه کند: «شهروندان با ورود به سامانه طرح تفصیلی می‌توانند از وضعیت ملک خود از حیث قرار داشتن روی گسل یا در حریم آن مطلع شوند.» فرهادی با‌تأکید بر اینکه درگذشته ضوابطی از سوی سازمان مدیریت بحران تدوین‌شده بود، توضیح داد: «البته ضوابط پیشنهادی به دلایلی موردقبول سیستم قرار نگرفت. در حال حاضر هم مرکز تحقیقات ساختمان وابسته به وزارت راه و شهرسازی ضوابط خاص طراحی ساختمان روی گسل‌ها و حریم آن‌ها را تدوین می‌کند اگرچه این ضوابط هنوز ابلاغ نشده‌اند. ضمن اینکه طبق مصوبه شورای عالی شهرسازی، احداث ساختمان‌های با اهمیت بسیار بالا مانند مدارس، ساختمان‌های مخابرات و خدمات و تأسیسات شهری که در مبحث ششم در آن تأکید شده است، روی گسل‌ها یا در حریم آن‌ها ممنوع اعلام شد.»

با مقاومت 9 ریشتری
 بعد از زلزله، تمام فکر و ذکر مردم به سمت ایمن‌بودن ساختمان رفت. مسأله‌ای که البته روی خریدوفروش خانه در تهران تأثیرگذار بود. حال که زلزله برای تهرانی‌ها احساس شده است، فکر اینکه ساختمانی که در آن سکونت دارند، ایمن است یا نه به جانشان افتاده، همین مسأله باعث شده است که آمار فروش خانه در تهران بالا برود. حالا تهرانی‌ها به دنبال خانه‌هایی هستند که در برابر زلزله‌های 9ریشتری هم مقاومت داشته باشند اما تب فروش خانه و شناسایی خانه‌های ایمن تنها اتفاقی نیست که در این روزها به وقوع می‌پیوندد. این روزها در فضای مجازی پیغام‌های ایمن‌سازی و استفاده از وسایل ایمن دست‌به‌دست می‌شود. مردم هم در پی این پیغام‌ها برای ایمن‌سازی خانه‌های خود دست‌به‌کار شده‌اند. بوفه‌ها و کمدها را به دیوار وصل و تلویزیون را با دیوارکوب ثابت می‌کنند. اما این‌ها تنها ترفندهای ایمن‌سازی نیستند. حال مردم سراغ وسایلی رفته‌اند که ساختمان خود را ایمن کنند. این روزها مردم سراغ خرید دستگاه‌هایی می‌روند که با نصب آن روی ساختمان بعد از هر لرزه به‌طور خودکار، گاز ساختمان بسته می‌شود و دیگر نگرانی از بابت انتشار گاز و انفجار گاز در زمان زلزله به وجود نیاید. حال برندهای متفاوتی از دستگاه‌های خودکار قطع گاز در بازار و فروشگاه‌های مجازی به فروش می‌رسند. قیمت‌های پایه هم از یک‌میلیون و دویست هزار تومان شروع می‌شود و به سه میلیون هم می‌رسد. به‌جز خرید دستگاه‌های ایمن‌سازی، بیمه کردن ساختمان‌های مسکونی هم خیلی باب شده است. حال نمایندگی‌های صدور بیمه حوادث ساختمانی بیش از پیش شلوغ شده‌اند.

محدوده مشخص شده است
 اما سؤال اینجاست که اوضاع تهران بعد از زلزله تا این حد خراب خواهد شد که همه به فکر ایمن‌سازی افتاده‌اند؟ دکتر امین زاهدی، دکترای مهندسی عمران گرایش مهندسی زلزله از دانشگاه صنعتی درسدن آلمان و استاد دروس دانشگاهی سازه‌های بلند و تحلیل خطر زلزله و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد واحد ملارد در گفت‌وگو با روزنامه «صبح نو» درباره تعداد ساختمان‌هایی که روی گسل ساخته‌شده‌اند توضیح می‌دهد: «اینکه ساختمانی روی گسل ساخته‌شده است یا خیر و این که آیا این ساختمان‌ها در معرض زلزله‌اند، باید بسیار دقیق مورد شناسایی قرار بگیرند. در حال حاضر گسل‌های فعال منطقه شناسایی شده‌اند. من می‌دانم که حریم‌هایی در اطراف این گسل‌ها در حال تعریف است. در‌شهرهای دیگر این کار انجام شده است و در تهران‌ هم این کار در حال انجام است تا ساخت‌وساز در مجاورت گسل را محدود کنیم. شناسایی مناطقی که این خصوصیات را داشته باشد، به‌طور دقیق در حال انجام است.» اما در زمان وقوع زلزله بزرگ‌تر در تهران، چه تعداد سازه آسیب خواهد دید؟ زاهدی توضیح می‌دهد: «این که چه تعداد سازه آسیب‌پذیر هستند باید مطالعه دیگری انجام شود. البته مطالعات انجام شده است اما باید مطالعات دقیق‌تری انجام شود. باید ساختمان‌های آسیب‌پذیر، برآورد آسیب و خساراتی را که در زلزله‌های مختلف وجود خواهد داشت، باید انجام شود. یک مبحثی وجود دارد به نام تحلیل ریسک زلزله، در این تحلیل عدد شناسایی منابع خطر و برآورد آسیب‌ها باید مشخص شود. بسته به بزرگای زلزله، آسیب‌های زلزله تغییر می‌کند؛ اما اینکه یک ساختمان به‌طور مشخص چه قدر آسیب می‌بیند، ما در برآورد زیست انجام می‌دهیم.» مسأله‌ای که این روزها زیاد به گوش می‌رسد، بحث خریدوفروش و لغت مقاوم در برابر زلزله 9 ریشتری است، اما مگر می‌شود که خریداری چشمی بفهمد که خانه‌ای ضد زلزله است یا نه. عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد ملارد توضیح می‌دهد: «تشخیص ضد زلزله بودن یک ساختمان با چشم وجود ندارد. بعد از زلزله این مبحث به‌شدت به وجود آمده است. اینکه تشخیص دهیم که یک ساختمان با یک مشخصات مشخص تحمل چند ریشتر را دارد، عملاً غیرممکن است. ما می‌دانیم که یک زلزله با بزرگای مشخص، در فاصله‌های مختلف می‌تواند، اثرات مختلفی داشته باشد و اصلاً خاکی که ساختمان در آن بنا شده است، آسیبی که ممکن است بر ساختمان برساند، تأثیر بگذارد. میزان ریشتری که زلزله دارد مبنا نیست. ما در آیین‌نامه‌ای هم که برای زلزله تنظیم کرده‌ایم، مبنایمان، شتاب زمین است. این‌ها مبنای علمی ندارد. اینکه مشتری که می‌خواهد یک ساختمان بخرد، باید بفهمد که چه ساختمانی مناسب است و می‌تواند میزان زلزله‌ای را که به وجود می‌آید تحمل کند یا خیر، برایش یک پاسخ مشخص‌تری وجود دارد. خطر برای همه شهرهای کشور برآورد شده و هر منطقه‌ای که قرار است ساختمانی در آن ساخته شود، شتاب آن برآورد شده است و اینکه چه قدر شتاب بر زمین ایجاد می‌کند، سازه را هم متناسب با این شتاب می‌سازیم. البته در اینجا یک خلأ وجود دارد و آن این است که اساساً ما چنین خدماتی را در کشور نداریم و خریداری که می‌خواهد خانه‌ای را بخرد، باید ارزیابی فنی و علمی انجام دهد تا زمانی که چنین خدماتی در کشور به وجود بیاید.»

با 2800 ایمن می‌شویم
زاهدی درباره آیین‌نامه ضد زلزله نیز می‌گوید: «مهم‌ترین و بهترین مرجع، آیین‌نامه زلزله است، یعنی استاندارد 2800 سازه‌ای حداقل طبق نقشه‌ها و بر طبق این آیین‌نامه است، به خوبی باید زلزله را تحمل کند. به نظرم در این صورت با اطمینان باید سراغ آن سازه رفت و خانه را خرید.» اگر ساختمانی طبق این استاندارد ساخته شود، چه درصد تحمل زلزله را خواهد داشت؟ دکترای مهندسی عمران گرایش مهندسی زلزله از دانشگاه صنعتی درسدن آلمان در این باره توضیح می‌دهد: «درصدی نمی‌توان داد؛ اما طی سال‌های مختلف استاندارد ما تغییر کرده است. آخرین ویرایش برای سال 92 است. این که چقدر مطابق با این استاندارد ساخته‌شده است، شما می‌توانید، سال ساخت بنا را مبنا قرار دهید. ساختمانی که از سال 92 به این طرف ساخته‌شده است، قاعدتاً طبق این آیین‌نامه است. قبل‌تر از آن‌هم به همین صورت، این آیین‌نامه وجود داشته است. حدود بیست سال است که ساخت‌وسازها برای اینکه مجوز ساخت بگیرند، باید طبق این آیین‌نامه باشند. قبل‌تر از آن‌هم وجود داشته است، اما به شکل کنونی، حدود بیست سال است.» به‌جز مبحث 19 که درباره ایمنی ساختمان در زمان حریق و آتش‌سوزی است، یک استاندارد 2800 هم درباره ساختمان‌ها باید چک شود. زاهدی تعریف می‌کند که این مبحث 19 ربطی به 2800 ندارد و به‌جز مبحث 19 هر ساختمانی باید استاندارد 2800 نیز داشته باشد: «در دفترچه فنی و محاسباتی که تهیه می‌شود، باید محاسبات بار زلزله بر اساس این آیین‌نامه محاسبه شده باشد تا بتوانیم با اطمینان بگویم که این سازه برای این منطقه خاص که در آن ساخته‌شده است، مشخصاً ویژگی لازم را دارد. البته‌باید بگویم، در آیین‌نامه ذکر شده است که انتظار داریم ساختمان آسیب کمی ببیند و تلفات جانی به حداقل برسد. این تدبیری است که آیین‌نامه داشته است.»

اوضاعمان این قدرها هم بد نیست
 دستگاه‌هایی که این روزها به منظور ایمنی بیشتر در بازار به فروش می‌رسند تا چه حد به ایمنی ساختمان‌ها کمک‌کننده‌اند؟ زاهدی معتقد است: «درباره این وسایل الحاقی هیچ بحثی در آیین‌نامه وجود ندارد ولی این‌ها اتفاقات خوبی است. تا‌آن‌جایی که من می‌دانم دستگاه قطع خودکار گاز در زمان زلزله است. این که آن دستگاه‌هایی که در بازار است با چه کیفیتی است باید سازمان‌های مخصوصی مانند، پژوهشگاه زلزله یا مرجع تحقیقات مسکن، این دستگاه‌ها را تأیید کرده باشد، من‌نمی‌دانم که کدام یک از آن‌ها این قابلیت‌ها را دارند.» همیشه مسائلی در زمان خرید خانه وجود داشته است و آن این که اگر ساختمان‌هایی که در کنار هم قرار دارند به اندازه چند میلی‌متر با هم فاصله داشته باشند، آن ساختمان ضد زلزله است. زاهدی تعریف می‌کند: «ما در آیین‌نامه 2800 بندی داریم که ذکر می‌کند ساختمان‌ها باید متناسب با آن ارتفاعی که دارند، از هم فاصله داشته باشند تا به ساختمان‌ها ضربه وارد نکنند و یکی باعث آسیب دیگری نشود. اگر ساختمانی به تنهایی توانست در زلزله سرپا بماند، بار اضافی نباید به آن وارد شود. نه الزامی نیست که ساختمانی که فاصله دارد، ضد زلزله است. هر چند که در آیین‌نامه لحاظ شده است و باید هم در ساختمان‌ها لحاظ شود. در ظاهر این فاصله دیده نمی‌شود، با نما پوشش داده می‌شود. با مصالحی حتی پوشانده می‌شود در مواقع زلزله اجازه حرکت دو سازه داده نمی‌شود. تا آن‌جایی که خودم هم مشاهده کرده‌ام، این بند از آیین‌نامه اجرا می‌شود.» به تازگی در فضای مجازی آماری انتشار پیدا شده از طرف وزارت مسکن که تنها 10 درصد از ساختمان‌هایی که ساخته می‌شوند صنعتی‌سازی شده است. امین‌زاهدی در این باره توضیح می‌دهد: «من عدد و رقم ندارم. فکر نمی‌کنم که این قدر بد باشد، اما تا آن‌جایی که اطلاع دارم، اوضاعمان آن‌قدر هم بد نیست. مطمئناً باید درصد ساختمان‌های ایمن باید بالا برود. خطر را نباید دست‌کم گرفت. در شهر تهران، زلزله اثرات بزرگی می‌تواند داشته باشد؛ اما این 10 درصد را نمی‌توانم به‌طور خاص قبول کنم. می‌دانم که ساختمان‌های مقاوم خیلی بیشتر از این‌هاست.» حالا اگر در تهران زلزله بیاید، خسارات زیاد است، استاد سازه دانشگاه آزاد ملارد معتقد است: «اگر زلزله‌ای بیاید، بسته به گستردگی شهر، حجم جمعیت و پیچیدگی‌هایی که در شهر وجود دارد، خطر زلزله خیلی جدی است. خطر قابل‌انکار نیست و حتی ممکن است که بسته به آن میزان و شدتی که وجود دارد، خطر زیاد هم باشد.» حالا که زلزله‌های اخیر تهران را لرزانده است، باید به فکر تکاندن ساختمان‌های ناایمن بود و با امکاناتی که وجود دارند، اقدامی برای ایمن‌سازی ایجاد کرد تا خسارت به حداقل خود برسد.

 

captcha
شماره‌های پیشین