384
دوشنبه، ۰۴ دی ۱۳۹۶
8

خبر

در سایه غفلت ناظران قانون‌ تصاویر بیماران به فضای مجازی رسید

زنده از اتاق عمل برای فالوئرها

برخی از پزشکان امروزه در فضای مجازی به ویژه اینستاگرام در سایه غفلت مسوولان دست به نمایش عمل‌های جراحی و تصویر بیماران با هدف کسب مخاطب و درآمد می‌زنند، این در حالی است که طبق قانون انجام این‌گونه اعمال خلاف بوده و پیگرد قانونی خواهد داشت. فقط کافی است در اینستاگرام چرخی بزنید تا با حضور پررنگ پزشکان و متخصصان در حوزه‌های مختلف مواجه شوید؛ بازاریابی گوناگون از جراحی زیبایی و جوان سازی پوست گرفته تا تعویض دریچه قلب و مفصل زانو و زیبایی دندان با نازل‌ترین قیمت انجام می‌شود.

صبح نو

در سایه غفلت ناظران قانون‌ تصاویر بیماران به فضای مجازی رسید

زنده از اتاق عمل برای فالوئرها

برخی از پزشکان امروزه در فضای مجازی به ویژه اینستاگرام در سایه غفلت مسوولان دست به نمایش عمل‌های جراحی و تصویر بیماران با هدف کسب مخاطب و درآمد می‌زنند، این در حالی است که طبق قانون انجام این‌گونه اعمال خلاف بوده و پیگرد قانونی خواهد داشت. فقط کافی است در اینستاگرام چرخی بزنید تا با حضور پررنگ پزشکان و متخصصان در حوزه‌های مختلف مواجه شوید؛ بازاریابی گوناگون از جراحی زیبایی و جوان سازی پوست گرفته تا تعویض دریچه قلب و مفصل زانو و زیبایی دندان با نازل‌ترین قیمت انجام می‌شود.

برخی پزشکان فعال در شبکه‌های اجتماعی چون اینستاگرام، تبلیغاتی از جراحی‌هایشان را به نمایش می‌گذارند. همه به دنبال جذب فالوئر، مخاطب و مشتری هستند. یکی با نمایش زنده یک جراحی و دیگری با نشان دادن عکس قبل و بعد جراحی بیمارش.
بعضی از این تبلیغات آن‌چنان وعده و وعیدهایی می‌دهد که فرد بدون اطلاع از صحت و سقم پارامترهای عنوان شده در آگهی اینستاگرامی جذب آن می‌شود. این‌موضوع در جراحی‌های زیبایی بیشتر است به طوری که بسیاری از کاندیداهای عمل جراحی برای اینکه از کیفیت و قیمت عملشان آگاهی یابند دست به گریبان فضای مجازی می‌شوند در حالی که انجمن جراحان زیبایی بارها اعلام کرده که سایت این انجمن و سازمان نظام پزشکی منبع تأیید پزشکان ذی‌صلاح برای انجام اعمال زیبایی است. آنچه مشخص است این که تب زیبایی در کشور بسیار بالا رفته و این موضوع در میان جوانان و نوجوانان مورد توجه قرار گرفته است، به همین دلیل هم بیشترین قربانی این تبلیغات اغواکننده نوجوانان و جوانانی هستند که سودای زیبایی تمام و کمال را دارند.

فلانی مُرد
دکتر مهرداد فلاطونی روان‌شناس و کارشناس اجتماعی درباره شیوع پدیده نمایش تصاویر اتاق عمل و جراحی‌های پزشکی به «صبح نو» می‌گوید: «یکی از مسائل مهم تغییر نگرش در جامعه این است که در گذشته اگر کسی فوت می‌کرد افراد و نزدیکان از این موضوع ناراحت می‌شدند اما الان مسائلی مثل ضرب‌و‌جرح، تصادف و جراحت و .. برای همه مردم عادی شده و به راحتی میگویند فلانی مُرد!» او ادامه می‌دهد: «یکی از دلایلی که در این زمینه وجود دارد، تأکید زیاد بر موضوع خشونت بوده است. اگر دقت کنید باز کردن عضوی از بدن به واسطه جراحی می‌تواند همان قدر در بروز خشونت مؤثر باشد که بازی مخربی چون نهنگ آبی تأثیر می‌گذاشت. تبلیغات یعنی هر چیزی را آن‌قدر درباره‌اش حرف بزنیم تا در ذهن خودآگاه مردم جا بگیرد، طبیعی است عملی که دائم تکرار شود عادی خواهد شد.» این روان‌شناس و کارشناس اجتماعی معتقد است: «نمایش فیلم از اتاق جراحی بعد دیگری هم دارد و آن این است که در مقابل برخی از تیپ‌های شخصیتی، انجام ندادن آن عملی که به دفعات تکرار شده افسردگی می‌آورد. به عنوان مثال جراحی بینی آن‌قدر تکرار شده که برخی از افراد فکر می‌کنند چون این‌کار را نکرده‌اند باید خود را سرزنش کنند و این کارشان اشکال دارد! پخش عمل‌های جراحی به ویژه عمل‌های زیبایی در افرادی که توانایی مالی کمتری دارند می‌تواند ایجاد افسردگی کند.»
مخاطب کیست؟
فلاطونی می‌گوید: «زمانی‌که برنامه‌ای ساخته می‌شود، باید مخاطب شناسی شده و جامعه هدف آن به دست آمده باشد. با پخش و نمایش عمل‌های جراحی قرار است چه چیزی را به مردم و مخاطبان آموزش بدهیم؟ در این نمایش‌ها قرار نیست کسی چیزی یاد بگیرد و مسلماً هم همین‌طور است. عمل‌های جراحی مختلف مثل پلک، پانکراس، بینی و حتی تغییر جنسیت و ... چیزهایی نیستند که نیاز باشد عموم مردم آن را ببینند.» او با بیان اینکه عمل‌های جراحی جامعه هدف مشخصی دارد که آن جامعه هدف خودش باید این موضوع را دنبال کند، اضافه می‌کند: «باید در ارتباط با کارهایی که در جامعه انجام می‌دهیم هدف مشخص شده‌ای تبیین شده باشد، اینکه هدفی در برنامه‌ها و کارها دنبال نشود جز ایجاد خشونت و افسردگی نتیجه دیگری نخواهد داشت.»

جامعه نفع نمی‌برد
این روان‌شناس و کارشناس اجتماعی با بیان اینکه، فرض بگیریم جامعه چنین اقدام‌هایی را قبول کند، ادامه می‌دهد: «چه کسی از این موضوع نفع خواهد برد سؤال مهمی است که باید پرسیده شود، این سؤال پاسخ ساده‌ای دارد و آن هم این است که جامعه هیچ نفعی از این موضوع نمی‌برد.» او می‌گوید: «الان اکثر بچه‌ها به گوشی و تبلت دسترسی و به این نیاز دارند که خیلی از چیزها را به آنها یاد بدهیم، اما چطور باید یاد داد. با شناسایی سن، شعور و هوش سیال و متبلور. هوش متبلور از سنین بالا آغاز می‌شود و هوش سیال در کودکان فعال است و زمانی‌که تصاویر جراحی‌ها به راحتی با یک جستجوی ساده در دسترس آنهاست، ناخودآگاه بر ذهن و روحیه کودکان تأثیر بدی می‌گذارد.» فلاطونی اضافه کرد: «این کودکان ممکن است دچار مسائل و مشکلات ضد اجتماعی شود. مصرف دخانیات بین بچه‌ها زیاد شده و این به دلیل تبلیغات منفی غیررسمی‌ای است که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود. عریان کردن عمل‌های جراحی مسلماً می‌تواند خشونت طلبی را در بچه‌ها افزایش دهد.»

دروغگو سازی
او معتقد است: «در شیوه‌های تغییر رفتار، روش‌های تغییر رفتار مشخص شده است، موضوع این است که فقط جریمه کردن افراد متخلف مورد توجه نیست، اگر‌برنامه‌ای پشت جریمه نباشد دروغگویان و پنهان کاران بهتری را خواهیم ساخت که روش‌های دیگری را برای پیشبرد اهداف خود ابداع می‌کنند.» او می‌گوید: «زمانی‌که معضل ماهواره بیان شد این موضوع حل نشد بلکه از دیدها پنهان شد. موضوع این است که باید برنامه ریزی درستی برای برخورد با رفتارهای ناهنجار اجتماعی داشته باشیم. زمانی‌که جریمه قانونی برای تخلفی که انجام می‌شود بازدارنده نباشد، نمی‌تواند جلوی آن تخلف را بگیرد.» فلاطونی اضافه می‌کند: «دستگاه‌های نظارتی باید بزنگاه‌ها حضور داشته باشند تا بتوانند از بروز مسائل دیگری چون رشوه در برخورد با متخلفان، اقدام مناسب را انجام دهند. باید قانون صراحت داشته باشد و جریمه‌ها به حدی باشد که متخلفان شدت آن را به عنوان خطر احساس کنند و در نهایت ناظرانی که برای بررسی این موارد انتخاب می‌شوند باید مسوول و آگاه نسبت به موضوع باشند. برخی از افرادی که در این حوزه به عنوان ناظر وارد می‌شوند آگاهی نسبت به موضوع ندارند.» این روان‌شناس و کارشناس اجتماعی می‌گوید: «نمایش اتاق عمل و جراحی، تنها یک فیلم تبلیغاتی نیست. باید به موضوعاتی که این اتفاق در جامعه رقم می‌زند حساس باشیم. همه ما باید در رابطه با موضوعاتی که در جامعه رخ می‌دهد حساس باشیم.»

مخالفم!
فضای مجازی یکی از محل‌هایی است که می‌تواند هم به نفع جامعه و هم ضد آن فعالیت کند، تأثیرپذیری برخی از این فضا می‌تواند از همین نمایش‌های جراحی درمانی نشأت بگیرد. دیدن صحنه‌های عمل جراحی برای قشری که بی‌هدف در این فضا می‌چرخد می‌تواند زمینه‌ای خشونت طلبی را فراهم سازد. آقای رضا بافتی روان‌شناس، از کارشناسانی است که معتقد است نمایش عمل‌های جراحی نمی‌تواند مشکلی برای جامعه ایجاد کند و به «صبح نو» می‌گوید: «فضای مجازی فضای انتخابی است و افراد می‌توانند انتخاب کنند که به چه قسمتی بروند یا نروند.» او با بیان اینکه من تا حالا پخش زنده عمل جراحی را در فضای مجازی ندیده‌ام، ادامه می‌دهد: «معمولاً وقتی تصویری در این فضا منتشر می‌شود کسی آن را می‌بیند که به دنبال آن باشد، کسانی که این صفحه‌ها را باز می‌کنند حتماً در حوزه پزشکی هم حضور دارند.» این مدرس کلاس‌های خودشناسی می‌گوید: «به نظر نمی‌رسد افرادی غیر از کسانی که مخاطب این نمایش‌ها باشند، وارد چنین صفحاتی شوند. ممکن است کودکان هم این صحنه را ببینند اما این موضوع بسیار خاص است و فکر نمی‌کنم افراد عادی به تماشای این تصاویر بنشینند.»
تبلیغ نه اطلاع رسانی
آقای جهانگیری معاون نظارت و برنامه‌ریزی سازمان نظام پزشکی در ارتباط با تبلیغات پزشکان به ویژه در صفحات اینستاگرام، به فارس گفته است: «به طور کلی در حوزه خدمات سلامت کلمه‌ای به اسم تبلیغات نداریم و اگر هم باشد منظور اطلاع‌رسانی بوده که طبق مصوبه مجلس سازمان نظام پزشکی مسوول نظارت بر این اطلاع‌رسانی و تبلیغات به شمار می‌رود.» او اضافه کرده است: «در این زمینه آیین‌نامه‌ای در شورای عالی نظام پزشکی تصویب و به حوزه‌های ذی‌ربط ابلاغ شده است که براساس آن هر کسی بخواهد در حوزه خدمات سلامت، تجهیزات، مواد خوراکی و آشامیدنی تبلیغی انجام دهد یا اطلاع‌رسانی کند باید از سازمان نظام پزشکی مجوز دریافت کند. همچنین در این آیین‌نامه مشخص کرده‌ایم که در حوزه خدمات سلامت چه عناوینی را می‌توانند استفاده کنند.»  معاون نظارت و برنامه‌ریزی سازمان نظام پزشکی با اشاره به اینکه آنچه مورد تأیید ما و گروه‌های علمی پزشکی بوده در این آیین‌نامه مشخص شده، گفته است: «اینکه برخی از پزشکان عکس قبل و بعد عمل جراحی بیمار خود را نشان دهند از لحاظ اخلاقی درست نیست و ما نیز اجازه‌ای در این زمینه صادر نمی‌کنیم. البته در زمینه نظارت بر تبلیغات در اینستاگرام باید توجه کرد که این مسأله اخیراً شیوع یافته و ما با تعامل با شورای عالی فضای مجازی و وزارت ارشاد تلاش کردیم که نظارت‌ها را در این زمینه بیشتر کنیم. برهمین اساس تماس‌هایی با این سازمان‌ها انجام گرفته است.»

برخورد در انتظار
جهانگیری با بیان اینکه مجلس قانونی در زمینه نظارت بر تبلیغات اینستاگرام دارد، اضافه کرد: «ما هم برهمین اساس تخلفات را پیگیری می‌کنیم.
از طرفی سازمان بازرسی کل کشور تأکید کرده که این موضوع نیازمند رسیدگی است و ما آن را جزو وظایف سازمان نظام پزشکی می‌دانیم. البته باید به سمتی پیش رویم که ابتدا این مسأله را برای همکاران توضیح دهیم و اگر رعایت نکردند برخورد لازم انجام شود.» وی با تأکید براینکه خاطیان در این زمینه به دادسرای انتظامی معرفی می‌شوند، ادامه داد: «البته باید قبول کنیم که نظارت بر این مسأله در فضای مجازی چون صفحات اینستاگرام سخت است ولی به طور کلی تبلیغات و اطلاع‌رسانی اگر اغواکننده باشد و غیر از محل کار و نوع کار اطلاع دیگری انجام گیرد، تخلف صورت گرفته و سازمان نظام پزشکی در این زمینه برخورد لازم را انجام می‌دهد.»

رضایتنامه کتبی و مجوز
دکتر احسان شمسی مشاور رییس کل سازمان نظام پزشکی در حوزه اخلاق پزشکی درباره پدیده نمایش تصاویر بیماران از سوی پزشکان در فضای مجازی به روزنامه «صبح نو» می‌گوید: «حتماً برای ارائه آگهی شامل عکس و هرگونه اطلاعاتی دیگری از بیمار که نیاز است در اختیار بقیه یا دید عموم بگذارد، باید رضایت کتبی بیماران را ثبت کند و بگیرد. این موضوع بحثی کلیدی است و حتی در مواردی که عکس بدون چهره گذاشته می‌شود باز هم باید رضایت بیمار گرفته شود. در غیر این‌صورت پزشک حق ندارد عکس بیمار را در هیچ جایی برای تبلیغ استفاده کند و این اصلی در اخلاق پزشکی است.» او با اشاره به اینکه زمینه برخورد با متخلفان وجود دارد، ادامه می‌دهد: «قاعده این است که پزشکی تخلف نکند اما اگر این اتفاق بیفتد و بیماری فکر می‌کند که این حقش رعایت نشده می‌تواند به سازمان نظام پزشکی، مرجع رسیدگی به تخلفات اعضای رسمی این سازمان است مراجعه کنند ضمن اینکه طبق قانون پزشکان برای تبلیغات باید از این سازمان مجوز بگیرند.» مشاور رییس کل سازمان نظام پزشکی در حوزه اخلاق پزشکی می‌گوید: «خیلی‌وقت‌ها تبلیغات پزشکان خلاف قانون است و قاعدتاً تخلف حرفه‌ای محسوب می‌شود. برای هرگونه تبلیغی چه فضای مجازی و چه جراید و‌... باید مجوز داشته باشند.»

طبابت تجارت نیست
شمسی با اشاره به حساسیت‌های موجود بر تبلیغات پزشکی می‌گوید: «پزشکی یک صنف نیست بلکه یک حرفه است. برای اصناف، محور کار سودبردن است اما محور پزشکی تأمین سلامت جامعه است، نباید کسب سود و تجارت به شکل سایر اصناف در پزشکی وجود داشته باشد، اگر تبلیغات جهت دادن اطلاعات عمومی و آگاه‌سازی باشد شاید ایرادی نداشته باشد اما در مجموع، قانون گفته که تمام این اقدامات در چارچوب قوانین سازمان نظام پزشکی باشد.» او ادامه می‌دهد: «متاسفانه این موضوع از سوی برخی پزشکان رعایت نمی‌شود و شما هر مجله‌ای را که باز کنید حتماً یک آگهی پزشکی وجود دارد. این در شأن حرفه پزشکی نیست و در اذهان مردم این موضوع شکل می‌گیرد که پزشکان در حال تجارت هستند.» او با اشاره به تبعات تجاری کاری پزشکان در جامعه می‌گوید: «با این کار مردم اعتمادشان را به جامعه پزشکی و حرفه پزشکی از دست می‌دهند و گاهی باعث ایجاد رقابت‌های ناسالم و ناراحتی سایر همکاران می‌شود، چون در این تبلیغات حرف‌هایی وجود دارند که یا واقعیت را نشان نمی‌دهند یا بخشی از آن را نشان می‌دهند.»

نقض حقوق بیمار
مشاور رییس کل سازمان نظام پزشکی در حوزه اخلاق پزشکی ادامه می‌دهد: «به کار بردن کلماتی نظیر اولین، برترین و جدیدترین تکنولوژی، نسبی است و الزاماً جدیدترین تکنولوژی ممکن است بعد از استفاده‌ای کوتاه کارایی خود را از دست بدهد.» او با بیان اینکه استفاده از کلمات این چنینی باعث نقض حقوق مردم است، اضافه می‌کند: «به همین دلیل است که قانون‌گذار به درستی از اعضای سازمان نظام پزشکی و حرفه داران پزشکی می‌خواهد که برای تبلیغاتشان مجوز بگیرند و عکسی که می‌گذارند باید نکات لازمه را رعایت کنند.» او اضافه می‌کند: «توصیه می‌کنم جامعه پزشکی به این اصل قانونی احترام بگذارد و به آن پایبند باشند تا در بلند‌مدت اعتماد مردم خدشه‌دار نشود.»  حال باید دید که آیا مسوولان برخورد لازم با پزشکان خاطی را به موقع انجام می‌دهند یا همچنان در سایه غفلت دستگاه‌های مسوول در فضاهای مجازی، مردم به ویژه جوانان قربانی تبلیغات بهداشتی و درمانی خواهند شد و آیا دیدن چنین تصاویر خشن و دلخراشی برای خانواده‌ها و کودکان و حتی بیماران که در شبکه‌های اجتماعی، خواسته یا ناخواسته با آن مواجه می‌شوند لازم است. این رفتار می‌تواند بر روحیه و سلامت مخاطبان این شبکه‌ها تأثیر منفی بگذارد اما چیزی که خیلی در این مورد محسوس است، نبود اتفاق نظر کارشناسان است.

 

captcha
شماره‌های پیشین