371
سه شنبه، ۱۴ آذر ۱۳۹۶
8
در بحران ها از ربات‌های امداد و نجات استفاده نمی‌شود

بیکاری به ربات‌ها رسید

ایران همیشه به‌عنوان یکی از کشورهای حادثه‌خیز شناخته می‌شود. روزی نیست که خبری از وقوع حادثه‌ای در 1648195 کیلومتر مربع کشور منتشر نشود. یک روز سیل در شمال، روزی دیگر اخبار زلزله در غرب کشور و مدتی دیگر پدیده گرد وغبار در جنوب، همیشه وجود داشته است. با رشد روزافزون علم و تکنولوژی و تعریف معنای رباتیک و رشد زیرشاخه‌های متعدد آن، ساخته‌ای به نام ربات امداد و نجات در علم رباتیک معنی پیدا کرده است. شاخه‌ای که می‌تواند سریع و بدون اتلاف وقت و با کمترین تلفات، آمار خسارات جانی یک حادثه را به کمترین حد خود برساند و حتی تا رسیدن امدادگران، کارهای درمانی را هم انجام دهد. با دانستن سابقه حوادث روی داده در ایران، می‌توان از ربات‌های امداد و نجات استفاده کرد.

خبر

صبح نو

در بحران ها از ربات‌های امداد و نجات استفاده نمی‌شود

بیکاری به ربات‌ها رسید

ایران همیشه به‌عنوان یکی از کشورهای حادثه‌خیز شناخته می‌شود. روزی نیست که خبری از وقوع حادثه‌ای در 1648195 کیلومتر مربع کشور منتشر نشود. یک روز سیل در شمال، روزی دیگر اخبار زلزله در غرب کشور و مدتی دیگر پدیده گرد وغبار در جنوب، همیشه وجود داشته است. با رشد روزافزون علم و تکنولوژی و تعریف معنای رباتیک و رشد زیرشاخه‌های متعدد آن، ساخته‌ای به نام ربات امداد و نجات در علم رباتیک معنی پیدا کرده است. شاخه‌ای که می‌تواند سریع و بدون اتلاف وقت و با کمترین تلفات، آمار خسارات جانی یک حادثه را به کمترین حد خود برساند و حتی تا رسیدن امدادگران، کارهای درمانی را هم انجام دهد. با دانستن سابقه حوادث روی داده در ایران، می‌توان از ربات‌های امداد و نجات استفاده کرد.

 حال دیگر در مدرسه و دانشگاه همه می‌توانند ربات بسازند. ربات ساختن برای خیلی‌ها مثل آب خوردن شده است. در صورت وقوع یک سری حوادث غیرمترقبه مانند، زلزله، سیل و آتش‌سوزی، خیلی بهتر است انسان دخیل نباشد بنابراین ربات‌هایی طراحی می‌شوند به نام ربات‌های امدادگر که وظیفه آن‌ها شناسایی مصدومان، زنده بودن از روی دمای بدن، تعیین راه‌های خطر برای امدادگران، انجام کارهای امدادی اولیه، حمل و انتقال مصدوم به بیرون از محل حادثه است. همه این کارها هم به صورت اتوماتیک و هم به صورت دستی و به کمک اپراتور قابل انجام است. درباره سودمند بودن استفاده از ربات‌ها در عملیات امداد و نجات همین بس که در آتش‌سوزی‌ای که در سال2011 در پالایشگاه ژاپن به وقوع پیوست، تمام کارها توسط ربات‌های امدادگر انجام شدند.

ما امیدواریم
 تیم دانشجویی «وی آر آی» دانشگاه یزد یکی از گروه‌هایی است که در زمینه ساخت ربات‌های امدادگر فعالیت جدی دارد و مقام‌های بومی و بین‌المللی زیادی را برای ربات‌هایی که ساخته دریافت کرده است. بهترین ربات جابه‌جایی اجسام بین ربات‌های امدادگر در سال 2011 مسابقات جهانی ترکیه، مقام سومی مسابقات جهانی رباتیک در 2012 کشور مکزیک، دو مقام اولی در جابه‌جایی اجسام و امدادی در مسابقات جهانی 2014 برزیل، سومی 2015 در مسابقات جهانی چین و مقام اولی مسابقات جهانی 2017 که در کشور ژاپن برگزار شد، تنها بخشی از افتخارات بین‌المللی گروه رباتیک دانشگاه یزد است. آقای «آرشام بلیگانی» یکی از اعضای گروه رباتیک دانشگاه یزد، درباره کاربردی کردن، بهره‌برداری و استفاده ربات امدادرسان‌شان توسط یک سازمان امداد رسان، در گفت‌وگو با روزنامه صبح نو تعریف می‌کند: «همیشه این طور است که همکاری با سازمان‌ها و نهادها، تا محدوده‌ای پیشرفت می‌کند. به‌عنوان مثال ما با سازمان امداد و نجات هلال احمر صحبت کردیم و اتفاقاً یک سری از کمک‌ها را هم به ما دادند، اما زمانی که ربات ما صنعتی و قابل بهره‌برداری شد، همراهی انجام نشد. ما حتی تا مرحله قرارداد هم پیش رفته بودیم ولی متأسفانه همراهی نمی‌کنند.» او توضیح می‌دهد: «به‌عنوان مثال یکی از سازمان‌های نظامی، یک ربات داشت به نام میا که همه کارهایش انجام شد و حتی به پای قرارداد هم رسید، اما بعد با بهانه‌ای از قرارداد صرف‌نظر کردند.» عضو گروه تیم دانشجویی «وی آر آی» دانشگاه یزد دلیل بی‌میلی ارگان‌های دولتی به ربات‌های امدادرسان داخلی را این طور عنوان می‌کند: «آن‌ها معتقدند که نمونه خارجی وجود دارد و دیگر نیازی نیست که از نمونه‌های ایرانی استفاده شود. سازمان امداد و نجات به‌عنوان مثال زنده یاب دارند ولی یک امدادگر باید آن ربات را بردارد و به دنبال مصدومان بگردد. همین کار را به‌راحتی می‌توان با رباتی که روی زنده یاب وصل می‌شود، انجام داد. به‌راحتی می‌توان ربات‌ها را در سایزهای متنوع ساخت.» بلیگانی توضیح می‌دهد که تنها دو کشور در جهان هستند که به دنبال ربات‌های امدادگرند: «کشور آمریکا و ژاپن دو کشوری هستند که به دنبال ربات‌های امدادگر یا آی ربات‌ها هستند. آن‌ها از ربات‌ها هم در مناطق نظامی و هم در حوادث غیرمترقبه استفاده می‌کنند. در مسابقات جهانی تیم‌هایی که از ژاپن شرکت می‌کنند، برایشان مهم نیست که مقامی را کسب کنند. آن‌ها فقط در مسابقات شرکت می‌کنند تا از ایده‌های کشورهای دیگر استفاده کنند. کشور ما جز پنج تیم برتر در زمینه ساخت ربات‌های امدادی است. این ایده‌ها را آن‌ها از ما برمی‌دارند و ربات خود را می‌سازند. این هم به این دلیل است که از ما حمایتی نمی‌شود.» آرشام درباره علاقه مخترعان به ساخت ربات‌ها و در عین حال حمایت نکردن مسوولان توضیح می‌دهد: «به نظر من بالاخره مسوولان و ارگان‌ها سراغ مخترعان می‌آیند. فکر نمی‌کنم که زمان روی خوش نشان دادن آن‌ها به رباتیک و امدادگری خیلی طول بکشد. فکر می‌کنم که این زمان، زمان کوتاهی است. در صنعت و کارخانه‌ها بسیاری از کارها توسط ربات‌ها انجام می‌شود و کم‌کم در ایران هم به ربات‌های امدادگر توجه می‌شود.»

غریبانه‌های ربات17 میلیون تومانی
مقام دومی در مسابقات امدادی کشور سوئد از افتخاراتی است که گروه آموزشی رباتیک اسپارتاک به دست آورده است. آقای «محمدمهدی آقاجانی اصفهانی» مسوول گروه است. او در گفت وگو با روزنامه صبح نو، درباره ربات امداد و نجاتی که ساخته‌اند توضیح می‌دهد: «ربات ما میزان فشار خون و میزان گلبول‌هایی را که در رگ‌ها وجود دارد اندازه‌گیری می‌کند، ذخیره کرده و در اختیار امدادگران دیگر قرار می‌دهد. با این کار می‌توان سریع‌تر به حال مصدومان رسیدگی کرد. البته ربات قابلیت ارتقا هم دارد.» آقاجانی توضیح می‌دهد که ایجاد شوک الکترونیکی و بند آوردن خونریزی از کارهایی است که می‌توان با انجام آن، قابلیت ارتقا و پیشرفته کردن ربات را انجام داد. او دلیل ارتقا نیافتن رباتشان را این طور توضیح می‌دهد: «به دلیل مسائل مالی ما ترجیح دادیم تا ربات را ارتقا ندهیم. این رباتی که ما ساختیم، 17 میلیون برایمان هزینه‌ داشته است. هزینه را هم خودمان و اعضای گروه تقبل کرده‌اند. این مقدار هزینه بر اعضای گروه تقسیم شده است و با حمایت مالی خودمان این کار را جمع‌وجور کردیم و ربات را
ساختیم.»
 او درباره جذب اسپانسر توضیح می‌دهد: «در ایران بحث اسپانسر معنی ندارد، همه شرکت‌ها می‌گویند که تو اول ربات را بساز و اگر به درد بخور بود، ما از شما ربات را می‌خریم. شرکت‌ها هزینه تحقیقات را هم تقبل نمی‌کنند.» او دلیل حمایت نکردن ارگان‌های دولتی را نیز این طور توضیح می‌دهد: «به دلیل بالا بودن قیمت ربات و اضافه کردن خدمات بیشتر به ربات، هزینه‌ها بالا می‌رود. خود من شخصاً با اورژانس استان اصفهان که در آن زندگی می‌کنیم صحبت کردم و به آن‌ها توضیح دادم که مثلاً با سی میلیون تومان می‌توان ربات ارتقا یافته‌ای که کارهای اولیه درمانی را هم انجام می‌دهد در اختیارتان قرار دهیم. جواب آن‌ها منفی بود و گفتند که ما با 30 میلیون تومان یک آمبولانس می‌خریم. در صورتی که آمبولانس یک کارایی دارد و ربات ما کارایی دیگری و سرعتی که در امدادرسانی دارد، قابل قیاس با امدادگر انسانی نیست. مسوول ما دیدگاهش این طور است.» مسوول گروه ربایتک اسپارتاک با اشاره به بکارگیری ربات‌ها و کاهش تلفات بر مناطق آسیب‌دیده نیز توضیح می‌دهد: «اولین نسخه از ربات ما روی یک ساختمان نصب می‌شد؛ ربات الان ما، قابلیت پرواز دارد. آن نسخه اولیه ربات ما کاملاً به درد همین اتفاقات و حوادث غیرمترقبه می‌خورد. به درد زلزله، آتش و سیل، در هر مکانی یک سنسور نصب و به وسیله آن هر اطلاعاتی به ربات فرستاده می‌شد. از طریق این اطلاعات ما می‌فهمیدیم که به‌عنوان مثال در زیرزمین یک نفر فوت شده و یک نفر هم مصدوم است. اول مصدومان اولویت‌دار و کارهای امدادی نیز انجام می‌شد. اگر این امکان وجود داشت که ربات جامع و کامل اولیه را به بهره‌برداری برسانیم، در روند کاری آواربرداری و امدادرسانی کمک خیلی زیادی انجام می‌شد. امدادرسانی هدفمندتر انجام می‌شد اگر می‌توانستیم اسپانسر خوبی پیدا کنیم و از آن کمک بگیریم، می‌توانستیم در زلزله‌ها هم از آن استفاده کنیم و بسیاری از تلفات را کاهش بدهیم.» او درباره علاقه گروهش به ربات‌سازی نیز توضیح می‌دهد: «ربات‌سازی یک علاقه است. با ساختن ربات علم بالاتر می‌رود و همین قضیه باعث می‌شود که بچه‌ها به فکر ساختن ربات باشند. وگرنه ازنظر مالی سودی ندارد. هزینه پرداخت می‌کنند و بعد از مدتی به زندگی عادی خود برمی‌گردند و چیزی هم دست‌شان را نمی‌گیرد؛ اگر بحث اسپانسر و حمایت از شرکت‌های استارت‌آپی حل می‌شد، فرایند سیستم اداری را جلو می‌انداختیم، ربات‌سازی و استفاده از ربات امدادگر در کشور جا می‌افتاد. حتماً جواب مثبتی از مسوولان کشور می‌شنویم.»

حمایت به شرط
 تعداد دانشمندان و دوستداران رباتیک زیاد است. امروز دیگر حتی دانش‌آموزان دبستانی هم در مدرسه کارگاه‌های رباتیک دارند و در مسابقات بین‌المللی و داخلی هم به وفور صاحب رتبه می‌شوند. این روزها دیگر ربات ساختن جز بازی و تفریح کودکان است. هر روز یک گروه نخبه، ایده‌ها و نوآوری‌های خود را تبدیل به ربات امدادگر می‌کند، چون اعتقاد دارد که ساخت و استفاده ربات، یک روز در کشور حادثه خیزی مانند ایران
جواب می‌دهد.
آقای «مرتضی سلیمی» رییس امداد و نجات سازمان هلال و احمر است. او در گفت وگو با روزنامه صبح نو، درباره استفاده از ایده‌ها و ربات‌های امدادگر در عملیات امداد و نجات توضیح می‌دهد: «در عملیات امداد و نجات سازمان، استفاده از ربات‌های امدادگر هنوز در پروتکل‌های عملیاتی و در میدان عمل در حوادث، جز اجزای اصلی عملیات نیستند. البته ما سابقه استفاده مناسب و بهینه از آن‌ها را در گذشته دیده‌ایم. در حادثه برج‌های دوقلو آمریکا در یازده سپتامبر، ربات‌های امدادی در بحث جست‌وجو کارکردهای مثبتی از خودشان نشان دادند و عملکرد قابل قبولی داشتند.» در ایران اما اولین بار در حادثه آتش‌سوزی پلاسکو بود که به طور جدی طرح استفاده از ربات‌های امداد و نجات مطرح شد. همان موقع بسیاری از مردم از دولت برای استفاده نکردن از ربات‌های امدادی و کاهش تلفات انتقاد کرده بودند. سلیمی با اشاره به حادثه پلاسکو درباره استفاده از ربات‌ها توضیح می‌دهد: «بعد از حادثه پلاسکو، سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر، پیشنهادهای زیادی برای استفاده از ربات‌ها در تخریب‌هایی اینچنینی و حوادث مترقبه دریافت کرد ولی تاکنون رباتی که بتواند در شرایط واقعی کارکرد مؤثری داشته باشد از سوی نخبگان معرفی نشده است. مسأله این است که بیشتر ربات‌ها و ایده‌ها در سطح آزمایشگاهی کارکرد داشته‌اند.» رییس سازمان امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر البته تعریف می‌کند که از ایده‌های خوب استقبال می‌کنیم. او توضیح می‌دهد: «بدون شک سازمان امداد و نجات از طرح‌های عملیاتی استقبال می‌کند ولی این سازمان یک سازمان اجرایی است و در عملیات می‌تواند از ابزاری استفاده کند که تمامی مراحل استاندارد و راستی آزمایی را طی کرده باشد. به‌عنوان مثال در زلزله اخیر و در کرمانشاه، ما از پهپاد استفاده کردیم.» مرتضی سلیمی درباره راضی کننده بودن استفاده از پهپاد در زلزله کرمانشاه توضیح می‌دهد: «هنوز نتایج و کارکردهای استفاده از پهپاد به طور کامل مورد بررسی قرار نگرفته است تا بفهمیم که می‌توان به‌عنوان یک ابزار رایج و قابل‌استفاده در سطح امدادگری از آن‌ها استفاده کنیم و یا نه. باید توجه داشته باشیم که پایه تیم‌های جمعیت هلال احمر داوطلبی است و لزوم آشنایی امدادگران برای به کارگیری مؤثر ابزارها و دانش آن‌ها در عملیات امدادرسانی لازم و مهم است.»
رییس سازمان امداد و نجات کشور درباره آینده به کارگیری ربات‌ها در حوادثی مانند، زلزله، سیل و آتش‌سوزی نیز توضیح می‌دهد: «بخش پژوهش و فناوری جمعیت هلال احمر پذیرای ابتکارات و نوآوری است ولی در سطح اجرایی شدن آن‌ها باید آزمون‌ها و خطاها انجام شود. آن ایده و ربات به‌عنوان مثال باید به استانداردهای لازم و مورد قبول سازمان امداد و نجات برسد.» باید قبول داشت که استفاده از ربات‌های امدادگر در حوادث غیرمترقبه، می‌تواند به یک برد- برد هم برای دانشمندان کشور و هم برای نهادهای امدادرسانی تبدیل شود. برد استفاده از تکنولوژی و پیشرفت علمی در زمینه رباتیک و به کارگیری این تکنولوژی در کشور، پیشرفت علم برای دانشمندان و برد برای نهادهای امدادرسانی مانند سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر که هم تلفات انسانی را کاهش می‌دهد و هم این‌که زودتر و با سرعت بیشتری می‌تواند وظیفه امدادرسانی و نجات جان انسان‌ها را به سرانجام برساند.

 

captcha
شماره‌های پیشین