371
سه شنبه، ۱۴ آذر ۱۳۹۶
7
امروز روز جهانی کار داوطلبانه است و برنامه‌های ویژه‌ای در پایتخت برگزار می‌شود

شهر در دست داوطلبان

پنجم دسامبر روز جهانی کار داوطلبانه است. روزی که بسیاری از مردم بدون هیچ چشمداشت مالی در شهر هر کاری را که بلدند؛ انجام می‌دهند. امسال هم مانند سال‌های قبل، در روز جهانی کار داوطلبانه، مسوولان شهری با پیام «شهر امید، مشارکت و هماهنگی» و با شعار «من هم می‌آیم» دست به کار شده‌اند. اتفاقی که می‌تواند بر کیفیت زندگی شهری تأثیرگذار باشد.

مشارکت شهروندی با هدف ارتقای اجتماعی

صبح نو

مشارکت شهروندی با هدف ارتقای اجتماعی

کار داوطلبانه در بسیاری از کشورها، پایه اصلی برای توسعه فرهنگی است. در واقع توسعه فرهنگی و اجتماعی روی کار داوطلبی انجام می‌شود. در این کشورها، افراد از کودکی آموزش می‌بینند که کار داوطلبی انجام دهند. نگاهی به سایت‌های دانشگاه‌های معتبر دنیا نشان می‌دهد که بسیاری از اساتید این دانشگاه‌ها، در کنار رزومه علمی و تحصیلی خود، رزومه‌ای هم برای فعالیت‌های داوطلبانه دارند. نکته‌ای که اهمیت کار داوطلبانه را نشان می‌دهد. اینکه فرد در کنار کارهای روزانه‌ای که منابع درآمدی او را تأمین می‌کند، زمانی را در طول ماه برای انجام فعالیت‌های داوطلبانه اختصاص می‌دهد، نشانگر آن است که اهمیت این موضوع در میان نخبگان جوامع نیز پذیرفته شده است.
کار داوطلبانه البته در ایران سابقه چندانی ندارد. با وجود اینکه تاریخ سرزمین ما پر است از برگ‌های زرین نیکوکاری و کارهای خیر فردی و جمعی، اما کار داوطلبانه تاکنون هیچ‌گاه به‌صورت نظام‌مند در ایران اتفاق نیفتاده است. برگزاری روز و هفته کار داوطلبانه در همین راستاست. ما در برنامه‌های روز کار داوطلبانه به دنبال آن هستیم که این پدیده نوپا در ایران را فرآیند محور کنیم. به این ترتیب افراد می‌توانند در فرآیندی مشخص، نقش‌های داوطلبانه خود را
ایفا‌‌‌کنند.
اما این کار داوطلبانه چه تأثیری خواهد داشت؟ پاسخ این پرسش را شاید بتوان در چند عبارت کوتاه بیان کرد. از یک طرف می‌توانیم به تأثیری که در جامعه اتفاق می‌افتد اشاره کنیم. فردی که کار داوطلبانه انجام می‌دهد، به ارتقای زندگی سایر شهروندان و بهبود وضعیت زیست شهری مبتنی بر نیازی که فرد در آن زندگی می‌کند، کمک می‌کند. در حوزه‌های مختلف برای اتفاق‌های بهتر تمام حوزه‌ها و محورهای مختلف می‌توان کار داوطلبانه تعریف کرد و این یعنی علاقه‌مندی. مؤلفه‌های سرمایه‌های اجتماعی اعتماد فردی که بین افراد شکل می‌گیرد، منشأ مشارکت اجتماعی است. در واقع از شناخت متقابلی که افراد و گروه‌ها از یکدیگر یا فعالیت تیمی که انجام می‌شود؛ اعتماد فردی افزایش پیدا می‌کند.
اگر بخواهیم به این موضوع نظام‌مند نگاه کنیم، بسیاری از فعالیت‌های کار داوطلبانه توسط سازمان‌های مردم‌نهاد انجام می‌شود. سازمان‌هایی که عملاً افراد را آموزش و رشد می‌دهند و فضای کار داوطلبانه را ایجاد می‌کنند. وقتی که سازمان‌های مردم‌نهاد نقش خود را درست انجام می‌دهند، اعتماد نهادی افراد هم به سازمان‌های غیر دولتی افزایش پیدا می‌کند و جامعه مدنی به آن شکل درستی که باید، شکل
خواهد گرفت.
ضمن اینکه در خود داوطلب هم حس تعلق و مفید بودن به‌وجود می‏آید و رضایت از زندگی و امید به زندگی در او افزایش پیدا می‌کند. هر یک از ما به‌‌صورت عادی مشغول به انجام یک‌سری فعالیت‌های اجتماعی هستیم. معمولاً فعالیت‌هایی که در کار تخصصی انجام می‌دهیم و در حال روزمرگی و در قالب فعالیت‌هایی سرشار از بوروکراسی‌ انجام می‌شود؛ اما این فعالیت‏ها، در بسیاری از موارد شاید حتی خالی از انگیزه‌های درونی و انگیزش‌های ناشی از احساس هویت باشد. اما هر یک از ما، وقتی همراه با انگیزه، مهارت و علاقه‌مندی که داریم و با توجه به تخصص، وارد کار داوطلبانه می‌شویم، در واقع به افزایش انگیزه‌های روانی اجتماعی را که هر یک از ما درگیر آن هستیم کمک می‌کنیم.
 افراد در کار داوطلبانه، حس بهتری به محل زندگی‌شان خواهند داشت. مثلاً تصور کنید پزشکی که روزانه کار می‌کند و درآمدی که در کنار آن دارد، آن پزشک در ماه یا در هفته یک روز را به اینکه نیازمندان را ویزیت کند، به‌صورت رایگان اختصاص می‌دهد؛ آن لبخندی که نیازمند در این برخورد دارد و اینکه پزشک می‌داند کمکی که به بهبود نیازمندان کرده حس خیلی بهتری از کار روزانه دارد. درصورتی‌که کار، همان است. این کار به افزایش حس و حال خوش در فرد و جامعه هم کمک می‌کند. اینکه بگوییم غیر از اینکه حواسمان به خودمان است حواسمان به آدم‌های اطرافمان هم است، بزرگ‌ترین نتیجه کار داوطلبانه است. همه این‌ها یک هم‌افزایی اجتماعی را ایجاد می‌کند که باعث می‌شود حس بهتری را در برابر آدم‌های شهر به زندگی کردن می‌دهد؛ اما لازمه تحقق این فرایند، آن است که سیاست‌گذاران اجتماعی ما نیز به این حوزه ورود پیدا کنند. شاید برگزاری نمادین این روز بتواند به مشارکت بیشتر سیاست‌گذاران اجتماعی ما نیز کمک کند.

  یادداشت   دکتر زینب نصیری
 معاون مشارکت‌های اجتماعی
سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران

 

captcha
شماره‌های پیشین