370
دوشنبه، ۱۳ آذر ۱۳۹۶
7
ریزعلی خواجوی هم خاطره شد اما بر سر بقیه شخصیت‌های کتاب‌های درسی چه آمده است

مشعل روشن دهقان فداکار

یک مشعل روشن در دست داشت، دست دیگرش را هم بال گرفته بود و از پیچ کوه در حال دویدن بود. پشتش به سمت خواننده بود و سریع روی ریل در تاریکی شب به سمت قطار در حال دویدن بود. تصویر دهه شصتی‌ها از قهرمان کتاب سوم دبستان‌شان این بود. دهقان فداکار قهرمان داستان آنان بود. قهرمانی که یکی دو روز پیش بر اثر ذات‌الریه درگذشت. بسیاری از دانش‌آموزان دهه شصتی نگاه ویژه‌ای به قهرمانان کتاب‌هایشان داشتند، حال آیا قهرمانان کتاب‌های دانش‌آموزان جدید هم این تأثیر را بر دانش‌آموزان دارند؟

آیا ایرانیان واقعاً بد اخلاق‌اند؟

صبح نو

ریزعلی خواجوی هم خاطره شد اما بر سر بقیه شخصیت‌های کتاب‌های درسی چه آمده است

مشعل روشن دهقان فداکار

یک مشعل روشن در دست داشت، دست دیگرش را هم بال گرفته بود و از پیچ کوه در حال دویدن بود. پشتش به سمت خواننده بود و سریع روی ریل در تاریکی شب به سمت قطار در حال دویدن بود. تصویر دهه شصتی‌ها از قهرمان کتاب سوم دبستان‌شان این بود. دهقان فداکار قهرمان داستان آنان بود. قهرمانی که یکی دو روز پیش بر اثر ذات‌الریه درگذشت. بسیاری از دانش‌آموزان دهه شصتی نگاه ویژه‌ای به قهرمانان کتاب‌هایشان داشتند، حال آیا قهرمانان کتاب‌های دانش‌آموزان جدید هم این تأثیر را بر دانش‌آموزان دارند؟

در چند سال گذشته، حرف تغییر مطالب کتب درسی و قهرمانان ملی، کم‌رنگ شدن رنگ دفاع مقدس و خارجی‌گرایی همیشه وجود داشته است. حال یکی از قهرمانان زنده کتب درسی دانش‌آموزان در گذشته است؛ قهرمانی که در چند سال گذشته از کتب درسی حذف شد اما همیشه در تیتر اخبار و یاد بسیاری از دانش‌آموزانی که با او خاطره داشتند وجود داشته و خواهد داشت. قهرمانان کتب درسی دانش‌آموزان جدید هم قابلیت ماندگاری در ذهن‌ها مانند ریز علی خواجوی را دارند.

این قهرمانان بامزه
 روی کتاب‌های فارسی دوره ابتدایی دهه 60، چند گل از داخل کتاب به بیرون درآمده بود، تعداد گل‌ها با پایه کتاب درسی رابطه مستقیم داشت. تصویرسازی کتاب‌های درسی مانند تصویرسازی روی جلد ساده بودند. در یکی از صفحات کتاب فارسی تصویرسازی از خطوط ساده درمی‌آمدند و تصویر مردی را نشان می‌داد که برای نجات قطاری از سقوط به دره، در زمستان، لباس خود را درمی‌آورد و آنها را نجات می‌دهد. آقای «ازبر علی حاجوی» که به اشتباه به «ریز علی خواجوی» شده بود، قهرمان داستان کلاس سوم بود. قهرمانی که البته بسیاری معتقد بودند خیال‌پردازی است. گزارش خبرنگاران و رونمایی از دهقان فداکار واقعی، اما جنبه دیگری از داستان دهقان فداکار را نشان داد. به‌جز دهقان فداکار، قهرمانان درس فارسی دانش‌آموزان دهه 60 و 70، «پطروس فداکار» هم جزء قهرمانان داستان‌هایی بود که دانش‌آموزان مقطع چهارم ابتدایی با داستان قرار دادن انگشت داخل سوراخ سد همراه می‌شدند. همراهی که البته همیشه با شوخی و خنده همراه بود و صدای خنده ریزریز دانش‌آموزان شیطان سر کلاس در صدای چیک‌چیک قطرات آبی که از سوراخ سدی که پطروس با انگشت جلوی سیل را گرفته بود، گم می‌شد. بعد از چند سال و در سال 1391 البته مشخص شد که داستان پطروس هلندی، زائده تصورات و خیالات نویسنده بوده است و مردم هلند، قهرمانی به‌نام پطروس و انگشت طلایی‌اش ندارند. «حسنک کجایی» و حیوان‌های خانگی‌اش که منتظر بودند تا حسنک پیدا شود و به آنها آب‌ونان دهد هم از قهرمانان کتاب‌های درسی دانش‌آموزان بود که ذهن بسیاری از دانش‌آموزان را درگیر پیدا کردن معمای غیبت طولانی‌مدت و یک‌روزه حسنک کرده بود. از قهرمانان دیگر دانش‌آموزان دهه شصتی و هفتادی، «تصمیم کبری» بود که یک شبانه‌روز کتابش را در زیر باران نگه داشت و در آخر هم بعد از پیدا کردن کتابش، تصمیمی گرفت، تصمیمی که البته هنوز حرفی از آن گفته نشده است و در گوشه ذهن دانش‌آموزان آن دوران هنوز بخش خالی درباره تصمیم کبری باقی ‌مانده است. بین قهرمانان اسم و رسم‌دار کتاب‌های درسی، «خانواده هاشمی» که داستان تاریخ معاصر ایران از زبان آنان روایت می‌شد، از همه برای دانش‌آموزان دل‌پذیرتر بود. خانواده موجهی که البته داستان داشت و تمامی دانش‌آموزان را به بطن تاریخ و ماجرا می‌برد.

از دریاقلی تا مادر ترزا
 در کتاب فارسی پایه سوم ابتدایی درسی وجود دارد به‌نام «فداکاران» درسی که اختصاص به سه فداکار ملی دارد. شهید سهام خیام، داستان دختر 12‌ساله‌ای در شهر هویزه را روایت می‌کند. دختری که با شروع جنگ تحمیلی و اشغال شهر، به‌نوبه خود با دشمنی که به شهرش حمله کرده بود، می‌جنگد. داستان قهرمان دوم درباره محمدحسین فهمیده، نوجوان فداکاری است که نارنجک به کمر بست و در زیر زنجیر تانک دشمن، جان خود را فدا کرد. داستان بعدی روایت آقای «حسن امیدزاده» معلم فداکاری است که در یک واقعه آتش‌سوزی، جان دانش‌آموزان را نجات داد ولی خود گرفتار آتش شد و داستان بعدی هم داستان دهقان فداکار است. داستان «دریاقلی سورانی» داستان مورد علاقه بسیاری از دانش‌آموزان امروزی است. داستان مردی که یک تنه با دوچرخه‌اش، 20 کیلومتر رکاب می‌زند و تا نیروهای ایرانی بگوید که نیروهای عراقی به فکر حمله به شهر آبادان هستند. اگر سورانی این کار را نمی‌کرد، داستان جنگ تحمیلی طور دیگری رقم می‌خورد. یکی دیگر از قهرمانان کتب درسی امروز که دانش‌آموزان باید از روی آنها روخوانی کنند، مادر ترزاست. مادری که البته هنوز حرف‌وحدیث‌های زیادی درباره او وجود دارد. در قهرمان‌سازی که در کتب درسی شده است، در زبان انگلیسی مقطع پیش‌دانشگاهی، مادر ترزا را به‌عنوان یک منجی در هند فقر‌زده نشان داده است. اتفاقی که البته خلاف نظر اندیشمندان خارجی است. به‌عنوان مثال پایگاه خبری هافینگتون پست از تلاش ترزا برای مسیحی کردن بیماران و اعتراض برخی بنیادهای ملی در هند نوشته است. او نوشته است: «او پول‌های جمع‌آوری‌شده برای درمان بیماران را به‌جای درمان، صرف گشایش صومعه‌های تازه می‌کرده است.» در برخی رسانه‌های غربی از فساد مالی بالا در پول‌های جمع‌آوری‌شده بنیاد ترزا در زمان زنده بودنش خبرداده بودند. تحقیقات سه دانشگاه ژنو، اتاوا و مونترآل کانادا نشان می‌دهد که یک‌سوم افراد فوت‌شده در بیمارستان‌های وابسته به بنیاد مادر ترزا به‌علت رسیدگی نکردن در ایام بیماری فوت کرده‌اند. گفته می‌شده است برخی بیماران بدحال به‌جای رسیدگی درمانی راهی اتاقی می‌شده‌اند که باید در آنجا می‌مرده‌اند. مری لودن یکی از داوطلبانی که در مراکز درمانی وابسته به مادر ترزا حضورداشته، مشاهدات تلخ و تکان‌دهنده‌ای از بیمارانی داشته که به‌علت بی‌توجهی در این مراکز فرشته مرگ را ملاقات کرده‌اند.
به نظر می‌آید با توجه بیشتر روی قهرمانانی که در کتاب‌های درسی دانش‌آموزان انتخاب می‌شوند، می‌توان تأثیر به‌سزایی در زندگی دانش‌آموزان گذاشت. ایجاد فرهنگ الگوبرداری برای دانش‌آموزان، اتفاقی است که می‌تواند بر تربیت دانش‌آموزان تأثیر‌گذار باشد.

 

captcha
شماره‌های پیشین