369
یکشنبه، ۱۲ آذر ۱۳۹۶
14

دیپلماسی وحدت مهم‌ترین ضرورت پساداعش

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام مسائلی درباره «ایده وحدت» در امت اسلامی

وحدت با اهل سنت؛ تاکتیکی یا حقیقی؟

«ایده وحدت» در امت اسلامی یکی از ایده‌های اصلی در منظومه فکری امام خمینی (ره) است. این ایده در فراز و نشیب‌های تاریخی موفقیت‌ها و آسیب‌هایی را پشت سر گذاشته است. در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام مهدی مسائلی ابعاد تئوریک و عملی این ایده را بررسی کردیم. مسائلی، پژوهشگر عقاید اسلامی است و تاکنون کتاب‌هایی مانند «لعن‌های نامقدس» و «نهم ربیع، جهالت‌ها و خسارت‌ها» از او منتشر شده است.

صبح نو

دیپلماسی وحدت مهم‌ترین ضرورت پساداعش

اهمیت حقیقی پیروزی دولت و ملت سوریه و عراق و درمجموع جبهه مقاومت بر داعش و دیگر گروه‌های تروریستی تکفیری وقتی نمایان می‌شود که بدانیم ریچارد هاس رییس شورای روابط خارجی آمریکا به‌مانند دیگر سیاستمداران کاخ سفید، تکرار جنگ‌های مذهبی در اروپای قرن ۱۷ میان پروتستان‌ها و کاتولیک‌ها را این‌بار در خاورمیانه و در قالب جنگ 30ساله! میان اهل سنت و شیعه، نوید داده بود؛ توهمی عجیب که نشان از عدم شناخت افق‌های مشترک فراوان میان مذاهب اسلامی است، البته نیز دیری نپایید که این توهم در کوتاه‌ترین زمان در هم شکست و رنگ باخت؛ زیرا در عمل جریان مقاومت اعم از شیعه و سنی و دیگر آحاد جامعه عراق و سوریه نه در قالب جنگ‌های مذهبی بلکه تحت عنوان مبارزه با تروریسم با اتحاد و انسجام کامل در مقابله با جریانات تکفیری که از سوی غرب و متحدانش به‌شدت حمایت می‌شد موفق عمل کرده و این جرثومه فساد را پس از ۶ سال به ورطه اضمحلال و فروپاشی کشاند.حال باید در چگونگی تداوم اقتدار جریان مقاومت در فضای پسا داعش اندیشید و به این مسأله راهبردی رهنمون شد که پس از پیروزی نظامی باید در مقابله فکری و علمی با جریان‌های افراطی و تکفیری موفق عمل کرد؛ زیرا تداوم پیروزی‌ها و استمرار اقتدار روزافزون جبهه مقاومت مقوله‌ای نرم‌افزاری است و در کنار نوسازی سخت‌افزاری عراق و سوریه و دیگر کشورهای اسلامی هم چون یمن، باید بر نوسازی علمی و نظری بر مبنای اصل راهبردی وحدت امت اسلامی تأکید کرد.بدیهی است ضرورت شکل‌گیری آینده بر اساس صبر، بصیرت و رویکردهای معرفتی اجتناب‌ناپذیر است در غیر این صورت آینده تاریک با ابزار فتنه اندوزی و بحران‌زایی قدرت‌های استکباری خود را بر ما تحمیل خواهد کرد؛ ازاین‌رو جایگاه بی‌بدیل دانشگاه مذاهب اسلامی در فهم تئوریک جهان و ایجاد حلقه‌های عظیم فکری و معرفتی و ارائه روش‌شناسی وحدت در جهان بر مبنای آینده‌نگری غیرقابل‌انکار است.در تبیین این مسأله باید گفت خوش‌بینی بدون عقلانیت در مواجهه با جهان و بی‌اعتنایی به مقاومت در گام نخست در برابر چالش‌های منطقه‌ای و نیز غفلت از رویکردهای فکری در ارتباطات میان فرهنگی بر محور عزت، حکمت و مصلحت، مجدداً قدرت‌های شیطانی را در فتنه‌انگیزی در منطقه جری خواهد کرد؛ به‌ویژه آنکه باید دانست واقعیت تأکید بی‌حدوحصر قدرت‌های غربی بر اصل مذاکره با کشورهای اسلامی به‌ویژه پس از شکست در سوریه و عراق، در بستر تئوری بازی‌های زبانی شکل‌گرفته است که بیش از آنکه به واقعیت بپیوندد در قالب شعار و ادعای رسانه‌ای باقی خواهد ماند و صرفاً شعار آن طرح می‌شود و درواقع و عمل هیچ اراده‌ای برای رفع چالش‌ها و رفع مشکلات و موانع امت اسلامی مشاهده نمی‌شود.در تبیین مفهوم بازی‌های زبانی می‌توان گفت متن پهنه بازی‌های زبانی بی‌شمار است. معنا در این بازی‌ها نقش سازنده‌ای ندارد، قاعده‌ای است که هر بازی ارائه می‌کند. یک بازی متن آن است که مؤلف خواسته و پیش‌کشیده، بازی دیگر آن است که مخاطبی مطرح می‌کند، بازی سوم را مخاطب سوم پیش می‌کشد که نیتی فرضی را به مؤلف نسبت می‌دهد، ازاین‌رو نه بازی مؤلف به معنا می‌رسد و نه بازی متن به معنا می‌رسد. نه بازی مخاطب و نه هیچ بازی دیگری. ازاین‌رو نباید آن معنا را جدی گرفت و نباید به آن بسنده کرد. نباید آن را به‌راستی معنا پنداشت… زیرا زبان‌مان شفاف نیست، ما فقط می‌خواهیم و می‌توانیم با مفاهیم و زبان‌بازی کنیم و معناها را بسازیم؛ اما نباید آنها را آن‌قدر جدی بگیریم.حال با این تفاسیر نباید به وعده‌ووعیدهای قدرت‌های غربی در فضای پسا داعش که خود حامیان اصلی تروریسم به‌شمار می‌آیند دل‌خوش بود؛ زیرا اختلاف‌افکنی در میان جوامع اسلامی راهبرد ثابت این قدرت‌های شیطانی است، لذا باید با عنصر علوم انسانی اسلامی به سراغ جهان اسلام رفت که در این زمینه جایگاه دانشگاه مذاهب اسلامی در تقویت دیپلماسی وحدت برای برون‌رفت از فتنه‌انگیزی دشمنان وحدت امت اسلامی راهبردی است. از سوی دیگر نباید فراموش کرد ضرورت بهره‌گیری از آموزه‌های وحدت‌بخش فقه مذاهب اسلامی برای جلوگیری از نفوذ آموزه‌های سلفی و تکفیری (اسلام جنگ‌طلب) در امت اسلامی به‌شدت احساس می‌شود.ازاین‌رو رسالت دانشگاه مذاهب اسلامی در عصر پسا داعش، بسط و گسترش عقلانیت سیاسی و تبیین مردم‌سالاری دینی و مردم محوری است که درنهایت به عقلانیت عرفی در چارچوب محبت و همگرایی امت اسلامی و نفی سکولاریسم و لائیسم منتهی خواهد شد.همچنین تبیین چارچوب فقهی امربه‌معروف و نهی از منکر با رویکرد مقارن در جوامع اسلامی بی‌تفاوتی نسبت به ارزش‌های انسانی را برنمی‌تابد و این‌گونه اصل ارتباطات دانشی میان مذاهب اسلامی، از هنجارشکنی و رادیکالیسم اجتماعی (جریانات تکفیری) در امت اسلامی جلوگیری می‌کند.بدین ترتیب رسالت حقیقی دانشگاه مذاهب اسلامی با رویکردهای مختلف ارتباطات دانشی و فقه میان مذهبی تحقق‌یافته و افراط (هنجارشکنی وهابیت) و تفریط (ظلم‌پذیری) را ریشه‌کن خواهد کرد و شکوه وحدت امت اسلامی را دربرهه زمانی پساداعش محقق خواهد ساخت.

  یادداشت
  حجت‌الاسلام دکتر محمدحسین مختاری
 رییس دانشگاه مذاهب اسلامی

منبع: mehrnews.com

captcha
شماره‌های پیشین