364
یکشنبه، ۰۵ آذر ۱۳۹۶
7
گزارش «صبح نو» از جشنی غیرمنتظره در حاشیه‌ای‌ترین و محروم‌ترین نقاط پایتخت

خنده‌های کودکانه ‌پای کوره‌های سکوت

برگزاری مراسم از گپی دوستانه شروع شد. از این‌که بعضی از بچه‌هایی که در کوره‌های آجرپزی کار می‌کنند، دوست داشتند معروف شوند. همین بهانه هم باعث ‌شد تا جشنی برای شادی بچه‌ها در کوره‌ها برگزار شود؛ جشنی که متولی اصلی آن سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران است.

سونامی فساد و زلزله

صبح نو

سونامی فساد و زلزله

زلزله‌ها پی در پی می‌آیند و نشان می‌دهند که کیفیت ساخت و سازها و نظارت بر آنها در سطح بسیار نازلی قرار گرفته و متأسفانه کمتر کسی است که به‌خاطر اهمال در وظایف یا فساد در ارائه تأییدیه‌ها، مورد بازخواست جدی قرار گیرد. قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان (1374) هم نشان داده کاملاً ناکارآمد است. یعنی به‌رغم اینکه در بند «5» ماده (2) آن در زمره اهداف قانون به «بالا بردن کیفیت خدمات مهندسی و نظارت بر حسن اجرای خدمات» اشاره شده، ولی در عمل نه مجری و نه پیمانکار قانون را جدی نمی‌گیرند. البته در این گردونه، دادستان هم که صیانت از حقوق عمومی را بر عهده داشته، در پیگیری ماده 616 قانون مجازات اسلامی، تردید دارد. طبق این ماده: «در صورتی که قتل غیرعمد به واسطه بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی یا اقدام به امری که مرتکب در آن مهارت نداشته است یا به سبب عدم رعایت نظامات واقع شود، مسبب به حبس از یک سال تا سه سال و نیز پرداخت دیه در صورت مطالبه از اولیای دم محکوم خواهد شد.» در تخریب هزاران واحد مسکونی شهری در زلزله‌های اخیر کرمانشاه و بروجرد و قبل اینها، بی‌مبالاتی در ساخت و سازها به‌طور غیر قابل انکاری مشهود است و به صراحت قانون، افراد مسبب که سبب قتل و جرح غیر عمد را فراهم کرده‌اند باید به حبس و پرداخت دیه و البته مجازات‌های تکمیلی چون لغو پروانه نظام مهندسی محکوم شوند ولی آنچه بعد از وقوع زلزله‌ها شاهد آن هستیم، غفلت‌های صنفی و قضایی موجب تجری و گسترش فساد و نقض قانون است. البته بخشی از این ناکارآمدی و کاستی‌ها نیز متوجه قوانین است. به همین دلیل هم رییس مجلس در بازدید از مناطق زلزله زده، کمیسیون‌های عمران و شوراها و امور داخلی مجلس را ملزم به بررسی و اصلاح قوانین مربوط کرده است.

مفاد نظارت مهندس ناظر
از مهمترین وظایف مهندس ناظر، نظارت بر گودبرداری و اجرای سازه است. گودبرداری‌های غیر اصولی و بدون سازه نگهبان، ممکن است باعث آسیب دیدن ساختمان‌های مجاور و حتی تخریب یا ریزش گود شود. بررسی ساختمان‌های مجاور از لحاظ ترک خوردگی و شرایط مخاطره آمیز از وظایف مهندس ناظر ساختمان است. مهندس ناظر باید مرحله به مرحله ساختمان‌های مجاور را بررسی کند و در صورت مشاهده علائم ترک خوردگی یا نشست سریعاً عملیات را متوقف و اقدامات پیشگیرانه را انجام دهد. به عبارت دیگر ارزیابی مناسبی از وضعیت خاک و گودبرداری داشته باشد. تصمیم گیری در خصوص پایدار سازی گود، منوط به ارزیابی درست وضعیت خاک و گود است. به علاوه آنکه نظارت بر اجرای درست اتصالات از مهم‌ترین وظایف مهندس ناظر ساختمان است. هرقدر در یک سازه تیرها و ستون‌ها قوی باشند، اما اتصالات آن‌ها مناسب نباشد، هیچ فایده‌ای ندارد. اکثر ساختمان‌هایی که در زلزله تخریب می‌شوند به خاطر ضعف در اتصال بین تیرها و ستون‌هاست. به این ترتیب از اهم وظایف مهندس ناظر ساختمان، کنترل اجرای صحیح سازه نگهبان، اتصالات و اجرای سقف‌ها است تا ساختمان از زلزله و سایر بلایا در امان بماند.

مسوولیت‌های مهندس ناظر
مطابق ماده 34 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 22/12/74 و نیز تبصره 7 ماده صد قانون شهرداری اصلاحی 27/6/1358 مهندس ناظر ساختمان مکلف به نظارت نسبت به عملیات اجرائی ساختمانی است که به مسوولیت وی احداث می‌شود. به این ترتیب همه چیز بستگی به نظر مهندس ناظر ساختمان دارد و او باید تصمیم بگیرد و مسوولیت تصمیماتش را نیز بپذیرد. او باید با اتخاذ روش صحیح تفکر و تفکر مبتنی بر پیدا کردن راه حل (تفکر مهندسی) بهترین روش را برگزیند. مطابق مقررات ملی ساختمان، اجرای ساختمان باید به دست مجری انجام شود. مهندس ناظر باید بر کار مجری نظارت کند؛ اما متأسفانه، در حال حاضر بسیاری از پروژه‌ها فاقد مجری هستند یا مجری آن‌ها صوری است و در ادامه نظارت کالا هم امری صوری، تشریفاتی و در مواردی ممزوج با فساد شده است که البته در پروژه‌های کوچک نیز تکرار و گستردگی بیشتری دارد. در چنین شرایطی و با تجربه طولانی از عدم برخورد جدی شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی با این اهمال‌های جدی، باید بخش‌هایی از قانون به ویژه ماده (17) قانون اصلاح شود. متأسفانه قانون «چگونگی رسیدگی به تخلفات و طرز تعقیب و تعیین مجازات‌های انضباطی و موارد قابل تجدیدنظر در شورای انتظامی نظام مهندسی» را به آئین نامه اجرایی سپرده است.
موارد اصلاح قانون
نمایندگان مجلس به ویژه نمایندگان کمیسیون عمران و همچنین سرپل ذهاب و سایر شهرهای کرمانشاه لازم است طرحی برای اصلاح قانون نظام مهندسی وکنترل ساختمان، شامل درج اهم موارد «مقررات ملی ساختمان متناسب با شرایط بلایای طبیعی در ایران به‌ویژه زلزله»، اصلاح صلاحیت‌ها و الزام شورای انتظامی سازمان‌های نظام مهندسی استان‌ها برای اعمال تنبیهات صنفی بدون تسامح، درج اهم تخلفات و مجازات‌های صنفی، تصریح به مسوولیت‌های مدنی، صنفی و کیفری مهندسان (کارفرما و ناظر) برخورد کیفری و صنفی بسیار سنگین با هر تأییدیه ناشی از فساد، ایجاد صلاحیت برای دادستان‌ها برای ورود به ساخت‌و‌سازهای غیرقانونی و بی‌کیفیت و اعمال صلاحیت‌های پیشگیرانه و تکلیف به صدور کیفرخواست وفق ماده 616 قانون مجازات اسلامی را برای اهمال در ساخت‌و‌سازها، تهیه و ارائه دهند.

  گفتار
   دکتر سید محمد مهدی غمامی
استادیار دانشگاه امام صادق

captcha
شماره‌های پیشین