350
شنبه، ۱۳ آبان ۱۳۹۶
8

خبر

مقاومت برای به حاشیه راندن زنان از سیاست

بر باد رفته‌های زنانه مدیریت زیر سلطه نگاه مردانه!

آخرین گزارش سال ۲۰۱۷ مجمع جهانی اقتصاد درباره شکاف جنسیتی اعلام شد که بر اساس این گزارش، از مجموع ۱۴۴ کشور جهان، ایران رتبه ۱۴۰ را کسب کرده است. طبق این گزارش ایران جزء چهار کشور انتهای جدول است و بالاتر از کشورهای چاد، سوریه، پاکستان و یمن قرار دارد. رتبه ایران در گزارش شکاف جنسیتی رتبه‌ای قابل پیش‌بینی بود، چرا که در طول دولت‌های گذشته استفاده از زنان در پست‌های مدیریتی و کلیدی کشور، مانند چیزی که در کشورهای اروپایی یا حتی همین اطراف اتفاق افتاده، به طرز عجیبی قابل تأمل است.

صبح نو

مقاومت برای به حاشیه راندن زنان از سیاست

بر باد رفته‌های زنانه مدیریت زیر سلطه نگاه مردانه!

آخرین گزارش سال ۲۰۱۷ مجمع جهانی اقتصاد درباره شکاف جنسیتی اعلام شد که بر اساس این گزارش، از مجموع ۱۴۴ کشور جهان، ایران رتبه ۱۴۰ را کسب کرده است. طبق این گزارش ایران جزء چهار کشور انتهای جدول است و بالاتر از کشورهای چاد، سوریه، پاکستان و یمن قرار دارد. رتبه ایران در گزارش شکاف جنسیتی رتبه‌ای قابل پیش‌بینی بود، چرا که در طول دولت‌های گذشته استفاده از زنان در پست‌های مدیریتی و کلیدی کشور، مانند چیزی که در کشورهای اروپایی یا حتی همین اطراف اتفاق افتاده، به طرز عجیبی قابل تأمل است.

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که ثمره انقلاب مردمی است به اشکال گوناگونی به حقوق اساسی مردم و ملت ایران اشاره کرده است. در بررسی قانون اساسی مشخص می‌شود که این قانون بر تعدادی اصول کلی و بنیادین استوار بوده که براساس آن‌ها دیگر اصول و مفاد قانون نگاشته شده‌اند. فصل سوم قانون اساسی به موضوع حقوق مردم پرداخته و نخستین اصل یعنی اصل نوزدهم قانون اساسی هم، چنین بیان می‌کند: «مردم ایران از هر قوم و قبیله‌ای که باشند از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ و نژاد و زبان و مانند این‌ها سبب امتیاز نخواهد بود.» این اصل نشان می‌دهند همه باید از حقوق برابر در جامعه برخوردار باشند که شامل زنان هم می‌شود.

تغییری که تغییر نکرد
با وجود اینکه تعدادی خانم در پست‌های معاونت ریاست جمهوری حضور دارند، اما پشت این حضور می‌توان به نکته‌ای اساسی پی برد و آن این است که خیلی از زنانی که توانسته‌اند به حریم مردانه قدرت سیاسی وارد شوند، در چند دهه اخیر ثابت‌بوده‌اند.
خانم سمیه محمودی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه زنان در انتخابات مشارکت بیشتری دارند، در این رابطه به «صبح نو» می‌گوید: «موضوعی که وجود دارد این است که مشارکت سیاسی خانم‌ها در انتخابات و مراسم سیاسی، بیشتر از آقایان است. البته هنوز در جامعه و کشور پذیرش نشده که زنان هم توانایی دارند و می‌توانند امور را در دست بگیرند. اگر نگاهی هم به پست‌های کلیدی الان بیندازیم، می‌بینیم که از زمان انقلاب تاکنون تغییری در پست‌هایی که زنان در آن حضور داشته‌اند، ایجاد نشده و افراد ثابت بوده‌اند.»  او ادامه می‌دهد: «این موضوع فقط درباره زنان نیست بلکه خیلی از پست‌های به اصلاح مردانه هم تغییر نکرده است. زنان به‌دلیل اینکه در جریان‌های سیاسی نبودند یا کلاً نیستند در حاشیه نمانده‌اند بلکه اگر گروهی که از سال‌ها پیش بوده‌اند یکی یکی کنار بروند و اجازه حضور جوانترها را بدهند، مسلماً سهم حضور زنان بیشتر خواهد شد. این موضوع که کسانی فکر می‌کنند یا به این باور نرسیده‌اند که زنان هم می‌توانند در نهادهای مختلف شرکت و حتی بهتر هم کار کنند، باید از بین برود.»
شایسته سالاری
یکی از مهم‌ترین اتفاقاتی که می‌تواند در بهبود اوضاع مدیریتی کشور در همه عرصه‌ها کمک‌رسان باشد، انتخاب افرادی با تخصص و همچنین توانایی‌های لازم متناسب با پست‌های موجود است اما این اتفاق باید با شایسته سالاری همراه باشد در‌حالی‌که در برخی از پست‌های مدیریتی و رده بالای کشور، به‌ویژه در انتخاب مدیران خانم، این موضوع دیده نمی‌شود.
محمودی در پاسخ به این سؤال که استفاده نکردن از خانم‌ها در پست‌های مدیریتی رده‌بالای کشور، به‌دلیل کمبود نیروی متخصص خانم است، اینطور ادامه می‌دهد: «الان زنانی داریم که در رده‌های میانی مدیریتی حضور دارند و بسیار هم خوب عمل کرده‌اند اما اینها دیده نمی‌شوند، اگر انتخاب‌ها براساس شایسته‌سالاری باشد، مطمئنم در پست‌های کلیدی تعداد خانم‌های زیادی داریم.»
او اضافه می‌کند: «اگر انتخاب‌ها صرفاً سلیقه‌ای باشند شاید بتوان گفت که زنان جایگاه کمتری خواهند داشت چون خانم‌ها به تازگی به حوزه‌های سیاسی وارد شده و می‌شوند، به همین دلیل هنوز پذیرش وجود ندارد.»

شک ندارم
خیلی از کارشناسان حوزه مدیریتی معتقد است حضور زنان در جایگاه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و ... با مشکلات زیادی همراه بوده  و این موضوع تنزل رتبه ایران بین کشورهایی را که آزادی بیشتری در حضور زنان دارند، موجب شده است. در این بین هم برخی معتقدند که تغییر تاکتیک کشورهایی نظیر عربستان در قبال زنان که در ماه‌های اخیر مورد توجه رسانه‌های جهان قرار گرفت، باید در ایران هم مورد توجه بگیرد.
این عضو فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی در این‌باره می‌گوید: «از رسانه می‌خواهم که بیشتر روی واقعیت‌ها کار کنند و حرف عامه مردم را منعکس نکنند. در اینکه وضعیت زنان ایرانی خوب نیست و جایگاه اصلی خود را ندارند و اینکه زنان باید حضور فعال‌تری در عرصه‌های مختلف براساس ماده 20 قانون اساسی که گفته شده همه با هم برابرند داشته باشند، شکی ندارم اما اینکه بخواهیم خود را با کشورهایی نظیر عربستان که اخیراً آزادی‌هایی را برای زنان ایجاد کرده است، مقایسه کنیم درست نیست.» محمودی اضافه می‌کند: «مطمئن هستم پشت این کارها سیاست و استراتژی‌هایی وجود دارد؛ عامه مردم نباید فریب فعالیت‌های عربستان را بخورند. اینکه ما هم بخواهیم مانند افراد عادی فکر کنیم قابل پذیرش نیست و این را هم نمی‌خواهیم بگوییم که حق ما در اینجا رعایت شده است؛ زنان باید در مباحث سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مشارکت خودشان را داشته باشند. با وجود اینکه مشارکت مردم در عرصه‌های مختلف و به‌ویژه سیاسی پررنگ‌تر است، ما باید در همه عرصه‌ها دنبال حق و حقوق خودمان باشیم.»

واعظی اشتباه می‌کند
حضور بیشتر زنان در عرصه‌های سیاسی با مشکلات زیادی همراه است و همانطور که گفته شد هنوز جامعه آمادگی پذیرش خانم‌ها را ندارد اما موضوعی که شاید بتوان بیشتر به آن توجه کرد این است که به عقیده کارشناسان، جبهه‌گیری برخی از مردان سیاسی به‌خاطر نگاه‌های جنسیتی است. این نگاه‌ها زمانی که در حرف‌های آنان نیز متواتر شود، باید شاهد رشد شکاف جنسیتی در کشور بود.
محمودی با اشاره به صحبت‌های یکی از مسوولان دفتر نهاد ریاست جمهوری درباره زنان می‌گوید: «در جایی آقای محمود واعظی رییس دفتر ریاست جمهوری گفته بود: «زنان برای مدیریت باید آموزش ببینند.» در این شکی نیست که همه باید برای پست‌های مدیریتی آموزش ببیند چراکه ممکن است تا یک دهه دیگر با مشکل کمبود مدیر در کشور روبه‌رو شویم اما اینکه صرفاً خانم‌ها باید آموزش ببینند، این حرف اشتباهی است؛ این حرف یعنی نمی‌خواهیم خانم‌ها را بپذیریم و جایگاهی برای آنها قائل نیستیم.»
او ادامه می‌دهد: «در صورتی که خانم‌های زیادی وجود دارند که واقعاً شایسته‌اند و اگر بخواهند خانم را به عنوان مدیر در جایی انتخاب کنند نباید مشکلی وجود داشته باشد. خود من به‌عنوان یک خانم در زمان ‌ثبت‌نام برای انتخابات مجلس شورای اسلامی 31 سال داشتم و الان هم یک‌سال و نیم از شروع به کارم می‌گذرد. فکر می‌کنم کارهایی را که خیلی‌ها نتوانستند انجام بدهند، انجام داده‌ام.»

تفکر سنتی و دستاورد 5 درصدی
خانم‌ها مسوولیت های خانوادگی بیشتری نسبت به مردان در جامعه دارند و این موضوع در جایی باعث نشده تا خانم‌ها مجبور باشند از مسوولیت‌های‌اجتماعی یا حتی فعالیت‌های سیاسی خود باز بمانند. این تفکر که زنان فقط باید در خانه باشند، تفکری ناپسندی است و تنها ثمری که دارد منزوی‌تر شدن جامعه زنان است. تفکرات سنتی نادرست، بی‌تأثیر در وضعیت امروز و جایگاه ایران در مجمع جهانی اقتصاد درباره شکاف جنسیتی نبوده است. عضو فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی با انتقاد از تفکر نادرست درباره زنان اضافه می‌کند: «چرا می گویند خانم‌ها نمی‌توانند؟ ما تک بعدی نیستیم، خانم‌ها در کنار فعالیت‌های سیاسی به زندگی خانوادگی، نگهداری از فرزند و امورات شخصی خود نیز می‌پردازند. این تفکر سنتی باید برطرف شود.» محمودی حضور پنج درصدی زنان در عرصه‌های سیاسی کشور را دستاورد فراکسیون زنان دانسته و می‌گوید: «در این فراکسیون 13 خانم وجود دارد و سهم پنج درصدی انتصابات زنان در جایگاه‌های دولتی، کار بزرگی بود که این فراکسیون انجام داده است.»
 
اعتماد بر باد رفته
بی‌اعتمادی به توانمندی زنان در واگذاری پست‌های مدیریتی در کشور ریشه دار است اما این نگرش باید عوض شود تا هم زنان از حقوق برابری برخوردار شوند و هم فرصت برابری برای فعالیت داشته باشند و بتوانند خود و توانمندی‌هایشان را به کشور اثبات کنند.
خانم سیده فاطمه ذوالقدر، دیگر عضو فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی نیز درباره مشکلات و موانعی که در راه استفاده از خانم‌ها وجود دارد، به «صبح نو» می‌گوید: «مقاومت‌ها به حضور بانوان در عرصه‌های مدیریتی، سابقاً هم وجود داشته و این موضوع باعث شده تا امروز زنان نتوانند به راحتی فعالیت داشته باشند. متاسفانه در خیلی از مراکز و نهادها و سازمان‌ها شاهد این موضوع هستیم که با وجود حضور زنان توانمند، تحصیلکرده و دارای سابقه کار، اولویت به کارگیری به آقایان داده شده و می‌شود.»
او ادامه می‌دهد: «الان هم حرف از تغییر نگرش به میان آمده، نبود نیروی متخصص خانم را پیش می‌کشند. هفته گذشته با آقای محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه جلسه‌ای در این‌باره داشتم که ایشان عنوان کردند نیروی خانمی ندارند که بتواند به‌عنوان معاون وزیر امور خارجه منسوب کند، چراکه باید رتبه‌های اداری را طی کنند؛ اما مشکل از اینجایی سرچشمه می‌گیرد که از اول به زنان فرصت کار ندادند و به نظرم همه این حرف‌ها بهانه است.» ذوالقدر اضافه می‌کند: «زنان توانمندی داریم که می‌توانند به راحتی پست‌های معاون وزیر و وزیر را بگیرند اما این اجحاف و تبعیض جنسیتی وجود دارد. با این حال از وزرا خواسته شد که از زنان در تعیین معاونان خود استفاده کنند. خوشبختانه الان در وزارتخانه‌های بهداشت، نفت، ورزش و رفاه معاون و قائم مقام خانم، انتخاب شده است.»
این عضو فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی می‌گوید: «امیدواریم بتوانیم با حضور زنان در پست‌های مدیریتی که توانایی آن را دارند، در آمارهای جهانی جایگاه بهتری را داشته باشیم. در حال حضار هم 60 درصد دانشجویان و رتبه‌های اول کنکور خانم‌ها هستند. ما روی اینها سرمایه‌گذاری می‌کنیم و آموزش می‌دهیم که در دهه‌های آینده، شاهد حضور زنان در عرصه‌های سیاسی باشیم.»

ضعف آماری
سیستم آماری کشور حساس به جنسیت نیست و این موضوع باعث شده تا برخی از آمارهایی که درباره فعالیت‌های مردم در جامعه صورت می‌گیرد، کلی اعلام شود. خانم لیلا فلاحتی مدیرکل بین‌الملل معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، در پاسخ به اینکه چرا به‌رغم برنامه‌ها و سیاست‌های دولت به منظور اجرای طرح تحول سلامت و همچنین شناسایی و جذب کودکان بازمانده از تحصیل و فعالیت‌های نهضت سواد آموزی، همچنین در دو شاخص سلامت و آموزش دچار افت شده‌ایم؟ به ایسنا گفته بود: «برخی کشورها با تحولات جدی در شاخص‌ها موفق به کسب امتیاز بالاتر و در نتیجه کسب رتبه بالاتر شده‌اند و این در حالی است که امتیاز ما ثابت مانده و دیگر کشورها از ما عبور کرده‌اند. به عبارت دیگر به رغم اجرای طرح‌های مذکور، مقدار شاخص ایران در بعد آموزش و سلامت تغییری نکرده اما تحولات سایر کشورها در این ابعاد جدی‌تر و چشمگیرتر بوده که باعث شده از ما پیشی گرفته و عبور کنند.»
فلاحتی دلیل دیگر را عدم وجود نظام جامع آماری و محاسبه دقیق شاخص‌های سلامت، آموزش، اقتصاد و مشارکت سیاسی عنوان و در این باره اضافه کرد: «محاسبه چنین شاخص‌هایی نیازمند وجود منابع آماری دقیق و استاندارد است و این در حالی است که در کشور، نظام جامع آماری حساس به موضوع جنسیت نداریم و علاوه‌بر این در بسیاری از برنامه‌های ملی، گزارش‌های حساس به جنسیت نداریم و در عمل نشان نمی‌دهیم در حوزه زنان طرح‌های ملی چه تحولاتی را حاصل آورده است. در مجموع، ضعف در نظام مستندسازی و ارائه شاخص‌های آماری استاندارد باعث می‌شود تا اقدامات صورت‌گرفته چندان دیده نشده و به نظر برسد که در حال درجا زدن هستیم.»
به هرحال وجود نگاه‌های جنسیتی می‌تواند بسیار مخرب باشد و باعث انزوای بیشتر زنان در جامعه شود. زنان شاغل زیادی در کشور وجود دارند که می‌توانند یکی از مدیران رده بالا در وزارتخانه‌ها و نهادها باشند. دست‌ کم گرفتن توانایی زنان و مقاومت در برابر حضور بیشتر آنها در عرصه‌های سیاسی، می‌تواند در آینده مشکلات جدی‌تری را برای سیستم مدیریت کشور ایجاد کند.

captcha
شماره‌های پیشین