349
چهارشنبه، ۱۰ آبان ۱۳۹۶
12
گفت‌وگو با ابوالفضل الله‌دادی، مترجم

ترجمه‌هایی که حالمان را خوب می‌کنند

در زمانه‌ای که برخی از اشباح ترجمه یاد می‌کنند، ترجمه‌های یک جوان، نظر مخاطبان را به خود جلب کرده است. صحبت از آقای ابوالفضل الله‌دادی متولد سال 1361 و فارغ‌التحصیل رشته زبان و ادبیات فرانسه از دانشگاه شهید بهشتی است. نخستین ترجمه او با عنوان «ژان ژنه و معماری خلأ» در نشر نی منتشر شد و «برای این لحظه متشکرم» دومین ترجمه اوست که دی‌ماه 1393 در نشر به‌نگار منتشر شد. تعداد ترجمه‌های الله‌دادی بیشتر شده است و مخاطبانش نیز.

فصل سوم پیاده آمده‌ایم در مسیر پیاده‌روی اربعین

صبح نو

گفت‌وگو با ابوالفضل الله‌دادی، مترجم

ترجمه‌هایی که حالمان را خوب می‌کنند

در زمانه‌ای که برخی از اشباح ترجمه یاد می‌کنند، ترجمه‌های یک جوان، نظر مخاطبان را به خود جلب کرده است. صحبت از آقای ابوالفضل الله‌دادی متولد سال 1361 و فارغ‌التحصیل رشته زبان و ادبیات فرانسه از دانشگاه شهید بهشتی است. نخستین ترجمه او با عنوان «ژان ژنه و معماری خلأ» در نشر نی منتشر شد و «برای این لحظه متشکرم» دومین ترجمه اوست که دی‌ماه 1393 در نشر به‌نگار منتشر شد. تعداد ترجمه‌های الله‌دادی بیشتر شده است و مخاطبانش نیز.

دغل‌بازی در ترجمه
الله‌دادی درباره پدیده ترجمه‌سازی یا ترجمه دزدی این روزها معتقد است که خیلی به مترجم ضربه نمی‌زند و ادامه می‌دهد: بازار کتاب ما متاسفانه قوی نیست که انسان پیش خود تصور کند در بازاری که گردش مالی بالایی دارد یک‌سری از این دغل بازی‌ها انجام می‌شود. این وسط بزرگ‌ترین ضربه را نشر می‌خورد که پیکره نحیفی دارد. در جریان این اتفاق بودم که یک سری از کتاب‌هایی که منتشر کردند و کتاب‌های خوبی هم هستند که قبلاً کار شده‌اند و حتی بعضی‌ها را دو، سه مترجم درآورده‌اند.مهم‌ترین ضربه‌ای که این پدیده می‌زند، جدای از اینکه کتاب‌های قبلاً ترجمه شده، روخوانی و رونویسی می‌شوند و بدون اینکه فکر شود حقوق ناشر قبلی که این کتاب را نوشته است چه می‌شود؟ این است که من خواننده وقتی یک کتابی را برمی‌دارم و با این روبه رو می‌شوم و می‌بینیم که ترجمه آن چنان قوی نیست یا اینکه اصلاً به من می‌گویند این ترجمه نیست و ترجمه‌سازی است، همان اعتماد کمی هم که مانده است از بین می‌رود. وی درباره استقبال از یک کتاب در فضای مجازی و فروش پایینش در بازار می‌گوید: در شبکه‌های اجتماعی می‌بینید که اگر پستی را نشر دهید از کتاب 5000 لایک می‌گیرد اما کتاب تیراژش 6000 هزار نسخه است و 6 ماه طول می‌کشد. این طور نیست که آن 5000 نفری که می‌آیند لایک می‌زنند بروند کتاب را بخرند. یک عده محدودی هستند که از نشر ایران کتاب بگیرند و بخوانند. بی دقتی برخی ناشران، بزرگ‌ترین ضربه‌ای که می زند، به اعتماد خواننده است یعنی پیش خود می‌گوید وقتی در یک نشری این اتفاق می افتد، چه دلیلی دارد که در نشر دیگر این اتفاق نیفتد اما نشرهای خوشنام و مترجمان خوشنامی هم هستند که شناخته شده‌اند و حاضر نیستند به هر قیمتی اعتبار خود را زیر سؤال ببرند.الله‌دادی درباره دلیل این اقدام گفت: به نظرم پشت این ماجرا شهوت دیده شدن وجود دارد. فکر کنید کسی وجود ندارد؛ همان طور که خودشان گفته‌اند مترجم وجود خارجی ندارد و کتابی به اسم ایشان چاپ شده است. این به چه شکل است؟ یعنی پول زیادی در می‌آورند که این‌طور نیست؛ چون آن آدم وجود خارجی ندارد. این چه سودی است که می‌برند؟ یعنی من گزارش شما را هم که خواندم با خودم گفتم این چه کاری است و چه سودی می‌برند و حتی یک سری مترجمان از آنها ضربه خوردند، همان طور که شما در گزارشتان گفته بودید.بنابراین تکرار می‌کنم بزرگ ترین ضربه را به اعتماد خواننده می‌زند که فکر می‌کند ادبیات باید پاک باشد. به عنوان اینکه یک حوزه‌ای است که از فرهنگ می‌آید و ما فرهنگ را همیشه شفاف‌تر و زلال‌تر از سیاست می‌دانیم. کاش راهی پیدا می‌شد که می‌توانستیم جلوی آن را بگیریم که این دغل‌بازی‌ها کمتر شوند؛ چون روز به روز رغبت کتاب گرفتن و کتابخانه رفتن کمتر می‌شود.

استقبال از آثار
از وی درباره دلایل استقبال از ترجمه‌هایش را پرسیدیم و پاسخ داد: کتاب‌هایی که ترجمه کردم دیده شده‌اند و خیلی شانس و اقبال دخیل در این دیده شدن نبوده است. کتاب اولی که ترجمه کردم «ژان ژنه و معماری خلأ» کتاب تخصصی در حوزه تئاتر بود که نشر نی چاپ کرد که در آن زمان تقریباً هیچ اسمی از من نبود. یک بخشی از این استقبال بر می‌گردد به انتخاب‌های درست یعنی در انتخاب اول. بعد از آن کتاب، کتاب «برای چند لحظه متشکرم» را ترجمه کردم. آن را هم گرفتم که بخوانم. مطلبی برای روزنامه می‌نوشتم که فهمیدم این کتاب هم آمده است و خیلی هم سر و صداکرده در فرانسه. مطلبی می‌نوشتم راجع به این کتاب و داستانش و از آن بخش‌هایی که منتشر کرده بود، خیلی خوشم آمد بنابراین سفارشش دادم و کتاب به دستم رسید. ترجمه آن 4 ماه طول کشید و دو هفته‌ای هم مجوز گرفت. چاپ نخست آن در سال 93 بوده است. بنابراین یک دلیل می‌تواند انتخاب باشد یا این «پسرانی از جنس روی» به چاپ سوم هم رسیده است. این کتاب خیلی من را گرفت؛ در مورد جنگ شوروی بود و من ادبیات جنگ را خیلی دوست دارم. الان سه کتاب در مورد افغانستان ترجمه کرده‌ام که در شرف بیرون آمدن‌اند. این کتاب هم حدود 5 ماه و خرده‌ای زمان برد.

کارهای انجام‌شده
الله‌دادی درباره کارهایش این چنین می‌گوید: الان یک کتابی دارم به‌نام «سفر شگفت‌انگیز مرتاض که در جالباسی آیکیا گیر افتاده است» این در واقع مهاجر غیر قانونی است و یک هفته‌ای به چاپ دوم رسید و الان به چاپ سوم رسیده است.لالایی را قبل از اینکه جایزه بگیرد خوانده بودم. لیلا سلیمانی مراکشی دو کتاب نوشته بود و الان هم یک کتاب دیگر امسال چاپ کرده است. آن کتاب اولش که اصلاً قابل چاپ در ایران نیست بعد این کتاب را خواندم، داستان زنی است که پرستار بچه است و در یک خانه کار می‌کند و دو بچه‌ای را که از آنها پرستاری می‌کند، می‌کشد.یک کتابی ترجمه کردم به‌نام «قاتلی که در آرزوی جایی در بهشت بود» و این داستان یک قاتل سابقه داری است که برحسب اتفاقاتی با دو نفر دیگر همراه می‌شود و اتفاقی یکی از آنها کشیش است که به اصرار پدرش کشیش شده است و این قاتل سابقه‌دار با مسیح آشنا و عوض می‌شود و در قالب مذهب فرو می‌رود و از اتفاقاتی که مسیحیت انجام می‌دهد، در قالب دین انتقاد می‌کند؛ این هم مجوز گرفت و چاپ شد.

آثار یک روان شناس
از الله‌دادی درباره کتاب‌های «آدم‌های خوشبخت کتاب می‌خوانند و قهوه می‌نوشند» و «زندگی آسان است، نگران نباش» پرسیدیم و جواب داد: این دو کتاب متفاوت هستند. همان 50 صفحه نخست «آدم‌های خوشبخت کتاب می‌خوانند و قهوه می‌نوشند» خیلی عجیب و غریب است که دختر و شوهرش در یک تصادف کشته می‌شوند و این زن از زندگی می‌افتد و یک سری اتفاقاتی می‌افتد که به زندگی باز می‌گردد. خانم نویسنده این کتاب روان شناس است اگر دلیل اینکه چرا این کتاب را ترجمه کردم بخواهید، این است که کتابی را در دست ترجمه داشتم که خیلی سنگین بود و هنوزم نصفه مانده است و یک دوست فرانسوی دارم که گفت این خیلی سر و صداکرده است و در آمازون بخشی است که کتاب را با قیمت ارزان برای فروش می‌گذارند و در طول دو، سه هفته پرفروش‌ترین کتاب آن بخش آمازون و بعد چاپ می‌شود.کتاب «‌زندگی آسان است، سخت نگیر» هم ادامه همین کتاب است و با استقبال هم مواجه شده است.


کتاب «برای این لحظه متشکرم» درواقع خاطرات والری تریرویلر بانوی اول سابق فرانسه است. والری تریرویلر خود خبرنگار بود و کتابی هم که نوشته، نثر روان و جذابی دارد چون با یک روایت داستانی نوشته شده است؛ اما عامل اصلی‌ای که این کتاب را جذاب می‌کند، این است که خانم تریرویلر، در آن درباره مباحثی صحبت کرده که نه در فرانسه و نه هیچ جای دیگر دنیا مطرح نشده بودند. این عامل باعث شد که کتاب به‌سرعت مورد توجه قرار بگیرد.

captcha
شماره‌های پیشین