342
دوشنبه، ۰۱ آبان ۱۳۹۶
14

محیط زیست اخلاقی

نگاهی به کتاب «فهم جوانی در مدرنیته متأخر»

جوانی را فهم کنیم

جوانان گاهی از «درک نشدن» توسط پا‌به‌سن گذاشته‌ها شکایت می‌کنند و پیران هم گاهی از ماجراجویی جوانان گله دارند. آنچه در این میان مغفول واقع می‌شود، تلاش برای فهمی متقابل در چارچوب نظام فرهنگی و اجتماعی است. این پابه‌سن گذاشته‌ها گاهی در هیات والدین ظهور می‌کنند و گاهی در قامت سیاست‌مداران و سیاست‌گذاران اجتماعی خود را می‌نمایانند. وقتی سیاست‌گذاران فهم درستی از جوانی نداشته باشند، سو‌ءتفاهم‌ها از شکل کلامی به‌صورت ساختار اجتماعی بازتولید شده و مشکل را دوچندان می‌کند.

صبح نو

نگاهی به کتاب «فهم جوانی در مدرنیته متأخر»

جوانی را فهم کنیم

جوانان گاهی از «درک نشدن» توسط پا‌به‌سن گذاشته‌ها شکایت می‌کنند و پیران هم گاهی از ماجراجویی جوانان گله دارند. آنچه در این میان مغفول واقع می‌شود، تلاش برای فهمی متقابل در چارچوب نظام فرهنگی و اجتماعی است. این پابه‌سن گذاشته‌ها گاهی در هیات والدین ظهور می‌کنند و گاهی در قامت سیاست‌مداران و سیاست‌گذاران اجتماعی خود را می‌نمایانند. وقتی سیاست‌گذاران فهم درستی از جوانی نداشته باشند، سو‌ءتفاهم‌ها از شکل کلامی به‌صورت ساختار اجتماعی بازتولید شده و مشکل را دوچندان می‌کند.

«فهم جوانی در مدرنیته متأخر» نام کتابی است که با نگاهی جامعه‌شناسانه و به زبان دانشگاهی سعی در فهم دوره جوانی دارد. این کتاب را آقای «آلن فرانس» استاد دانشگاه آکلند نیوزیلند تألیف و آقای مصطفی درویشی آن را ترجمه کرده است. ناشر کتاب انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات است. پژوهشگاهی که به‌ویژه پس از مدیریت آقای محمدرضا جوادی‌یگانه، برگزاری نشست‌ها و انتشار تالیفات و ترجمه‌هایی با رویکرد «مساله‌محور» درباره مسائل فرهنگی و اجتماعی را به‌عنوان یکی از ماموریت‌های اصلی خود تعریف کرده است.

یکی از ترجمه‌هایی که این پژوهشگاه با نگاه مساله‌محور آن را منتشر کرده، کتاب «فهم جوانی» است.همان طور که از نام کتاب پیداست، جوانی به‌زعم نویسنده، در شکل جدیدش محصول فرآیندهایی است که در دوره مدرنیته اخیر پدید آمده است و پیش از آن سابقه نداشته است. هر چند به لحاظ زیست‌شناختی و روان‌شناختی می‌توان ویژگی‌های مشترک بسیاری میان جوانان در دوره مدرن و پیشامدرن برشمرد اما فرآیندهای اجتماعی در سال‌های گذشته معنایی جدید به جوانی بخشیده است. از این جهت می‌توان نویسنده را متأثر آرای «آنتونی گیدنز» جامعه‌شناس انگلیسی دانست.
کتاب روی تحولات جامعه انگلستان به‌ویژه در 20 سال اخیر متمرکز شده است و به گفته نویسنده در پیش گفتاری که برای ترجمه فارسی کتاب نوشته است، در صدد تبیین سه استدلال کلی است.
نخست اینکه، تاریخی از چگونگی و چیستی فهم ما از ظهور جوانی در بریتانیا ترسیم کند. در این مسیر از برساخت اجتماعی جوانی، در ارتباط با تحولات سرمایه‌داری و علم سخن می‌گوید. دومین استدلال را آلن فرانس این‌گونه بیان می‌کند: «ما باید ماهیت شدیداً سیاسی جوانی را به رسمیت بشناسیم... این امر در شیوه‌هایی مشهود است که دولت‌های متفاوت پس از جنگ جهانی دوم در بریتانیا به مساله جوانان می‌نگریستند؛ شیوه‌هایی که بر انواع سیاست‌های مورد استفاده دولت‌ها که ابزاری بودند و مسیر زندگی جوانان را شکل می‌دادند، تأثیر برجسته‌ای داشت. از این منظر سیاست و خط مشی اهمیت دارد.»
در واقع نویسنده با این بیان می‌خواهد تأثیر سیاست‌های گذشته بر شکل‌گیری معنای جدید جوانی را نشان دهد اما در سومین محور کتاب تلاش می‌کند گامی برای اصلاح معنای جوانی در نظر سیاست‌گذاران بردارد و از این طریق مساله جوانی را در امر سیاسی دخیل کند. او رابطه بین علوم اجتماعی و سیاست‌گذاری را بازخوانی می‌کند و تأثیر دانشگاهیان در تدوین سیاست‌های اجتماعی را مورد توجه قرار می‌دهد.
این کتاب از 9 فصل تشکیل شده است:
 فصل نخست: ساخت  جوانی مدرن
 فصل دوم: علم و عصر خرد: «کشف دوره جوانی»
 فصل سوم: علوم اجتماعی و سیاسی‏‌سازی مساله جوانان
 فصل چهارم: تحولات جوانی در عصر عدم قطعیت
 فصل پنجم: جوانی، آموزش و سیاست‌های ادغام
 فصل ششم: جوانی تهدیدکننده و آینده‌های پرمخاطره
 فصل هفتم: تجاری شدن و کالایی شدن جوانی
 فصل هشتم: فرهنگ جوانان و رشد «نسل مخاطره‌پذیر»
 فصل نُهم: ماهیت در حال تغییر جوانی در مدرنیته متأخر؟

در جلسه نقد این کتاب که اخیراً در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد، دکتر محمدسعید ذکایی عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی و جامعه‌شناس حوزه مطالعات جوانان، ویژگی متمایز کتاب را رویکرد برساخت‌گرایانه آن عنوان کرد و درباره اهمیت این رویکرد این طور سخن گفت: فهم جوانی به موازات این که مستلزم اتکا به رویکردهای روان‌شناختی و جامعه‌شناخی و اثبات‌گرایانه است، نیازمند تسلط به نگاه برساخت‌گرایانه نیز هست. ما زیر سایه نگاه رئالیستی به فهم جوانی و تجویز درباره مشکلات جوانی هستیم؛ نگاهی عینی‌گرا به مسائل اجتماعی که با فهمی از درون همراه نشده است؛ فهمی که به پیچیدگی‌های زندگی جوانی بپردازد.
ذکایی در این جلسه پیشنهاد داد که به جای نگاه صرفاً آسیب‌شناسانه به جوانان، باید سبک‌های زندگی را به رسمیت بشناسیم و تاریخ فرهنگی جوانی را در ایران بازسازی کنیم.
دکتر علی‌اکبر تاج مزینانی دیگر جامعه‌شناس جوانان و عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در این جلسه ویژگی برجسته کتاب را توجه آن به مسائل سیاست‌گذاری دانست و گفت: کتاب «فهم جوانی» چند مفهوم کلیدی در بعد سیاستی دارد: یکی مفهوم «طرد اجتماعی» یا «کنارگذاری اجتماعی» است که به حوزه‌های سیاستی نظیر آموزش، اشتغال، عدالت کیفری می‌پردازد و به بحث طبقه و نابرابری‌های مرتبط با آن اشاره می‌کند.
نویسنده معتقد است حوزه آموزش، حوزه مستعد نابرابری اجتماعی است و طبقات بالا همواره از مواهب آموزش برخوردارتر هستند.او با ارائه آمارهایی از پژوهش‌های خود درباره آسیب‌های اجتماعی جوانان تاکید کرد که ما امروز با «تورم کیفری» مواجهیم و این‌گونه پیشنهاد داد: باید به‌جای جرم‌انگاری در بسیاری از موارد، جرم‌زدایی کنیم.
حوزه بهداشت و سلامت ما نیز به‌ویژه در بخش جوانان دچار کج‌کارکردی است که باید اصلاح شود.با توجه به بافت تاریخی و فرهنگی سوژه کتاب که متعلق به جامعه انگلستان پس از جنگ جهانی دوم است، قطعاً نمی‌توان مسائل کتاب را به‌طور کامل بر مسائل جامعه ایرانی تطبیق داد اما می‌توان ایده‌های خوبی در شیوه پرداختن به مسائل جوانان از این کتاب گرفت. چنانچه مترجم کتاب هم در پیشگفتار خود بر کتاب فهم جوانی می‌نویسد: «کتاب حاضر منحصراً به تجربه سیاست‌گذاری جوانان در انگلیس می‌پردازد که بیشتر تحت‌تأثیر سرمایه‌داری رفاهی سامان یافته است.
 از این‌رو، به دلایل تاریخی و فرهنگی نمی‌توان از یافته‌های کتاب به تعمیم‌های مستقیم درباره سایر کشورها و از جمله ایران دست زد. ولی در راستای شناخت الگوهای بین‌المللی و در نتیجه تدوین الگوی ملی و خاص، این کتاب می‌تواند بسیار راهگشا باشد.»
«فهم جوانی در مدرنیته اخیر» نخستین چاپش مرداد سال 96 توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات و با همکاری شورای اجتماعی کشور، در 372 صفحه و با قیمت 18 هزار تومان روانه بازار نشر شده است.

 

captcha
شماره‌های پیشین