328
سه شنبه، ۱۱ مهر ۱۳۹۶
4

خبر

اصلی‌ترین شعاری که رأی‌دهندگان کاتالان در مقابل پلیس فریاد می‌زدند

خیابان‌ها همیشه مال ماست

روز اول اکتبر، بارسلونا و دیگر شهرهای ایالت کاتالونیا نقطه برخورد دو روایت مختلف از یک ایده سیاسی (همه‌پرسی استقلال کاتالونیا از اسپانیا) بود.

صبح نو

اصلی‌ترین شعاری که رأی‌دهندگان کاتالان در مقابل پلیس فریاد می‌زدند

خیابان‌ها همیشه مال ماست

روز اول اکتبر، بارسلونا و دیگر شهرهای ایالت کاتالونیا نقطه برخورد دو روایت مختلف از یک ایده سیاسی (همه‌پرسی استقلال کاتالونیا از اسپانیا) بود.

مواجهه «کار شما غیر قانونی است و بنابراین نباید انجام شود» (روایت دولت اسپانیا) در مقابل
«ما فقط می‌خواهیم بر اساس اصول دموکراسی یک انتخابات برگزار کنیم و رأی بدهیم». هر دوی این روایت‌ها، سابقه طولانی دارند. هیچ یک در اسپانیا تازه نیستند و سال‌هاست که در جریان‌اند. آخرین‌بار سه سال پیش بود. وقتی در سپتامبر ۲۰۱۴ دولت محلی کاتالونیا (به رهبری حزب دست راستی کاتالونیا که با وعده استقلال به قدرت رسیده بود) اعلام کرد که همه‌پرسی‌ای برای استقلال از اسپانیا برگزار خواهد کرد و با تبلیغات فراوان از مردم خواست که به جدایی رأی آری بدهند. در آن رویارویی، دولت اسپانیا (که در اختیار حزب راست سنتی اسپانیا به رهبری ماریانو راخوی است) از دادگاه قانون اساسی اسپانیا که بالاترین مرجع قانونی و قضایی است درخواست کرد در این مورد اظهار نظر کند. دادگاه، رفراندوم را خلاف قانون اساسی تشخیص داد و آن را غیرقانونی اعلام کرد. بعد از این رأی بود که کاتالونیا همه‌پرسی را یک «نظرسنجی» اعلام و به هرحال آن را برگزار کرد. امسال بعد از سه سال، دولت جدید کاتالونیا -که همچنان در اختیار راستی‌هاست- دوباره اعلام کرد که همه‌پرسی برگزار خواهد کرد.
تصاویری که از روز اول اکتبر یعنی روز انتخابات، از بارسلونا به همه جهان مخابره شد، به این ترتیب دو سطح مختلف داشت. در سطح عمیق‌تر، محل نزاع خواست غیرقانونی استقلال از سوی کاتالان‌ها و مقاومت دولت اسپانیا در برابر این خواسته و تلاش برای حفظ تمامیت ارضی کشور بر اساس
قانون اساسی بود اما در سطح سیاسی و رسانه‌ای، جایی بود که دو نوع تفکر سیاسی در مقابل هم قرار گرفتند؛ نگاه سنتی و محافظه‌کار دولت اسپانیا که تصمیم گرفت با زور و قدرت‌نمایی و خشونت از قانون دفاع کند و نگاه به‌روز و مجهز به ابزارهای روز رسانه‌ای و خلاق کاتالان‌ها که تنها هدفشان به‌دست آوردن آن چیزی بود که سال‌هاست به دنبال آن هستند و اهمیتی به قانونی یا غیر قانونی بودنش نمی‌دهند.
اتفاقی که در عمل افتاد این بود؛ دولت اسپانیا تعداد زیادی از پلیس‌های کشور را به کاتالونیا اعزام کرد تا در روز انتخابات مأموریت مهمشان یعنی ممانعت از برگزاری انتخابات غیرقانونی را به انجام برسانند. همه آنهایی که در بارسلونا بودند، از یک هفته پیش می‌توانستند آن دو کشتی بزرگ پهلوگرفته در کنار مدیترانه را ببینند که پر از پلیس‌های گارد بود. پلیس‌ها حتی توی شهر اسکان نیافته بودند. جایشان توی کشتی بود تا وقتش برسد. روز انتخابات، از صبح زود پلیس‌ها وارد شهر شدند. نقشه‌شان رفتن به حوزه‌های رأی‌گیری و برداشتن صندوق‌های رأی و ضبط برگه‌های رأی بود. در واقع به‌دلیل تعداد زیاد پلیس‌ها و فیزیکی بودن مطلق برنامه دولت اسپانیا برای جلوگیری از رأی دادن کاتالان‌ها، این نقشه هیچ پیچیدگی و انعطافی نداشت. من از نزدیک شاهد عملیات پلیس در دو حوزه رأی‌گیری بودم.
ماشین‌های بزرگ پلیس در تعداد زیاد، در خیابان مستقر می‌شدند، پلیس‌ها بیرون می‌آمدند، وارد حوزه رأی‌گیری می‌شدند و تجهیزات رأی‌گیری را توقیف می‌کردند و می‌رفتند. این عملیات در بهترین حالت حداقل نیم‌ساعت طول می‌کشید. در طول این عملیات مردمی که جمع شده یا در صف رأی دادن بودند، علیه‌شان شعار می‌دادند و اعتراض می‌کردند.
در مقابل نقشه بسیار ساده و مبتنی بر زور دولت اسپانیا، کاتالان‌ها یک سازماندهی اجتماعی پیچیده و منظم ترتیب دادند. درست شب انتخابات، تعداد حوزه‌های رأی‌گیری را چند برابر کردند و محل‌ها را تغییر دادند (جابه‌جا کردن سریع چند صندوق رأی و برگه‌های رأی‌گیری نه وقت زیادی می‌برد و نه نیروی انسانی چندانی می‌خواهد). از نیمه‌های شب، تعداد زیادی از مردم وارد حوزه‌های رأی‌گیری شدند و همانجا ماندند تا سپری انسانی باشند در برابر هجوم نیروهای پلیس اسپانیا. جابه‌جا کردن صندوق‌ها و محافظت از آنها، حتی در طول روز رأی‌گیری هم ادامه داشت و همین چابکی، برنامه پلیس را با تأخیر مواجه می‌کرد. استراتژی کاتالان‌ها یک استراتژی برد-برد بود. اگر انتخاباتشان را برگزار می‌کردند، برده بودند و اگر هم برگزاری انتخابات با مشکل مواجه می‌شد، حضور مردم در حوزه‌ها، هم پلیس را خسته و درگیر می‌کرد و هم، از همه‌چیز مهم‌تر، تصویر شرم‌آوری از دولت و پلیس اسپانیا به جهان نشان می‌داد. افراد یونیفورم‌پوش خشنی که صندوق‌های رأی را جمع می‌کنند، شیشه‌ها و درها را می‌شکنند و مردم را (برای اینکه راهشان را به سوی حوزه رأی‌گیری باز کنند) کتک می‌زنند.
در این مواجهه، برنده مطلق کاتالان‌ها بودند. آنها به هر دو هدف با هم رسیدند. در پایان روز رأی‌گیری وزارت کشور اسپانیا اعلام کرد که در عملیات پلیس، حدود ۱۰۰ حوزه رأی‌گیری پلمب و از رأی‌دادن مردم جلوگیری شده است. می‌دانید تعداد حوزه‌های رأی‌گیری در کاتالونیا چند تا بود؟ بیش از ۲۳۰۰ حوزه. دستاورد پلیس و دولت از عملیاتی که با خشونت تمام در کل روز جریان داشت، تقریباً هیچ بود. کاتالونیا
نه تنها توانست همه‌پرسی‌اش را که غیرقانونی بود برگزار کند، که توانست صحنه را جوری مدیریت کند تا برای آنهایی که خبرها را می‌شنوند و تصویرها را می‌بینند و اطلاع چندانی از تاریخ این درگیری‌ها ندارند، طرف «خوب» و «مظلوم» جلوه کنند و البته که پلیس اسپانیا با خشونتی که به خرج داد، به راحتی گرفتار این بازی شد.
بازی کاتالان‌ها البته از ماه‌ها پیش آغاز شده بود. خیلی استادان دانشگاه و روشنفکران و فعالان استقلال‌طلب، از ماه‌ها پیش به این استراتژی فکر کرده بودند. آنها می‌دانستند که یک جنگ رسانه‌ای و اطلاعاتی بزرگ در پیش دارند و اگر آن را ببرند، روی زمین هم برنده‌اند. نام همه‌پرسی غیرقانونی‌شان را گذاشتند دموکراسی و مدام رویش تبلیغ کردند. از هر فرصتی که پیش آمد برای نشان‌دادن خواسته‌شان و حضور در اخبار جهان استفاده کردند. بارسلونا یکی از بزرگ‌ترین تجمع‌های انسانی تاریخش را در یازده سپتامبر (روز ملی کاتالونیا) امسال تجربه کرد. کمی بعد نوبت به جشن‌های «لا مرسه» که یک فستیوال چند روزه بزرگ در آخرهای سپتامبر است رسید و بعد هم تجمع‌های «خودجوش» در گوشه و کنار شهر برای تمرین سازماندهی اجتماعی، روحیه گرفتن و البته توزیع برگه‌های رأیی که پلیس اسپانیا همه‌جا دنبال آنها می‌گشت.
روز اول اکتبر امسال، با آن همه تصویر و ویدئوی خبری که در همه‌جای جهان دیده شد، کاتالونیا و روایت‌اش از ایده سیاسی برگزاری همه‌پرسی استقلال را برنده این نزاع کرد. حالا فضای سیاسی به‌شدت تغییر کرده و این تغییر بر همه ارکان سیاسی اسپانیا تأثیر خواهد گذاشت. قدم بعدی برای کاتالونیا، اعلام رسمی استقلال است و این دوباره باعث رویارویی اسپانیا/کاتالونیا خواهد شد. یک رویارویی دیگر، که بعد از خشونت پلیس شکل شدیدتری به خود خواهد گرفت. آیا اسپانیا درس‌های لازم را از شکست بزرگی که خورد خواهد گرفت؟ در مواجهه با اعلام استقلال احتمالی کاتالونیا چه واکنشی نشان خواهد داد؟ داستان تازه شروع شده است.

  گزارش
 سید جواد رسولی
دانشجوی دکترای رسانه، ارتباطات و فرهنگ- بارسلونا

captcha
شماره‌های پیشین