327
دوشنبه، ۱۰ مهر ۱۳۹۶
14

بحران‌های غرب آسیا و وضعیت علم در جهان اسلام

روایتی از زندگی فقیه مبارز، آیت‌الله راستی کاشانی، در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام پارسانیا

آیت‌الله راستی سلوک اخلاقی را مقدم می‌دانست

آیت‌الله حسین راستی کاشانی چند روز پیش بعد از سال‌‌ها تحمل رنج و بیماری و پس از 9 دهه عمری پر از مجاهدت و همراهی با نهضت اسلامی و امام خمینی (ره) در عرصه سیاسی و علمی، دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت ویژه نامه حریم امام گفت‌وگویی با حجت‌الاسلام دکتر حمید پارسانیا انجام داده که در زیر می‌خوانید.

صبح نو

روایتی از زندگی فقیه مبارز، آیت‌الله راستی کاشانی، در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام پارسانیا

آیت‌الله راستی سلوک اخلاقی را مقدم می‌دانست

آیت‌الله حسین راستی کاشانی چند روز پیش بعد از سال‌‌ها تحمل رنج و بیماری و پس از 9 دهه عمری پر از مجاهدت و همراهی با نهضت اسلامی و امام خمینی (ره) در عرصه سیاسی و علمی، دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت ویژه نامه حریم امام گفت‌وگویی با حجت‌الاسلام دکتر حمید پارسانیا انجام داده که در زیر می‌خوانید.

اگر در مورد مقاطع مختلف زندگی ایشان مطالبی دارید، بیان بفرمایید.
زندگی مرحوم آیت‌الله راستی را می‌توان در چند مقطع مورد بررسی قرار داد؛ مقطع اول دوران طلبگی است که به کاشان، قم و نجف می‌روند. مقطع دوم مقطعی است که از همراهی با امام در نجف آغاز می‌شود و تا انقلاب اسلامی ایران ادامه دارد. مقطع سوم همزمان با انقلاب است تا هنگامی‌که ریاست شورای عالی حوزه‌های علمیه را دارند. مقطع چهارم مربوط به ریاست ایشان در شورای عالی حوزه و نحوه مدیریت ایشان است و مقطع نهایی هم دوران طولانی نقاهت است که نتوانستند حضور اجتماعی فعال داشته باشند.
ویژگی قسمت نخست مقطع زندگی ایشان این است که در نجف اساتید فقه و اصول را به مدت 25 سال درک کرد. با حوزه‌ها و روش‌های درسی متکثر نجف کاملاً آشنا شد و از فضلای برجسته‌ای بود که حوزه درس خارج فعالی را داشت به‌گونه‌ای که به‌عنوان یک چهره فقهی و اصولی نجفی شناخته می‌شود.
مقطع بعدی همزمان با حضور امام در نجف بود و آیت‌الله راستی با امام همراه بود و به ایشان پیوست. وقتی امام وارد نجف می‌شوند آیت‌الله راستی درس خارج فعالی داشتند که با شاگردان خویش درس را تعطیل کردند و به حلقه درس امام پیوستند. در جلسه‌ای که برخی  فضلا حضور داشتند، یکی از اساتید برجسته نجف در مقام تعریض به آیت‌الله راستی  که درس خود را تعطیل کرده بود و به درس امام پیوسته بود، می‌گوید برخی سیادت و محوریت درس نجف را مورد خدشه قرار دادند و ایشان درهمان مجلس پاسخ می‌دهد که بنده دو سال بود نسبت به دروس موجود احساس استغنا می‌کردم، اما با دیدن درس حضرت امام احساس کردم نیازمند استفاده از ایشان هستم و دیگرانی هم که تعریض دارند اگر درس ایشان را می‌دیدند، احساس نیاز می‌کردند. حضور امام در نجف با همراهی جمعی که به ایشان پیوستند نقطه عطفی را ایجاد کرد.  بعد از انقلاب مشروطه در حوزه نجف نوعی بدبینی نسبت به  فعالیت ایجابی مثبت اجتماعی ایجاد شده بود و مراجع با سیاست‌های سلبی منفی در ارتباط با حاکمیت‌های موجود عمل می‌کردند اما امام در ایران در جهت مقابل آن بدبینی قدم در میدان گذاشت. آیت‌الله راستی در محور این نقطه عطف قرار داشت. مقطع سوم زندگی آیت‌الله راستی با شروع انقلاب اسلامی همراه است، ایشان عمده وقت خود را صرف  فعالیت‌های اجتماعی‌ای ‌کرد که انقلاب نیاز داشت. در آستانه انقلاب برخی گروه‌های سیاسی نظامی فعال با رویکرد اسلامی  متوجه التقاط در حرکت‌های سیاسی قبل شده بودند و آیت‌الله راستی با برخی از این گروه‌ها در ارتباط بود و این گروه‌ها عملیات و فعالیت‌های خودشان را تحت اشراف فقهی و احکام ایشان انجام می‌دادند. در حوادث بعد از کودتای نوژه محکم و مستقیم به میدان آمد و با مصاحبه‌ای سریع و صریح  علیه برخی از عقبه‌های حوزوی آن، تمام توان و منزلت خود را در خدمت حضرت امام قرار داد.
 در زمان انقلاب از طرف حضرت امام، به عنوان نماینده ایشان در جریان اعتصاب کارکنان صنعت نفت جنوب تعیین شدند و بعداً هم در مجلس خبرگان اول و دوم حضور داشتند و نمایندگی امام را در مجموعه‌ای از گروه‌های سیاسی انقلابی بر عهده گرفتند.

فعالیت آموزشی و درسی آیت‌الله راستی در این دوره چگونه بود؟ چرا وقتی به قم آمدند شروع به تدریس سطح کردند؟
 درس اخلاق برای طلاب داشتند و برخی از دروس دیگر را هم شروع کردند؛ ایشان چهره اخلاقی بودند و سیاق درس‌ اخلاق حضرت آیت‌الله راستی این بود که روایات را بیشتر از رو می‌خواند و خود ایشان تحت تأثیر روایت منقلب می‌شد و مستمعان را منقلب می‌ساخت. سبک و روش ایشان خیلی شبیه روش مرحوم آیت‌الله مدنی بود و رفاقت بین این دو بزرگوار در نجف و در همراهی با امام نیز پیشینه داشت.
آیت‌الله راستی قائل نبود که طلبه  قبل از اینکه سلوک اخلاق و تربیت اخلاقی داشته باشد، به مباحث نظری اخلاق بپردازد. مستقیم سراغ حدیث می‌رفت و به یک مساله اخلاقی می‌پرداخت. بحث‌های نظری در درس‌های ایشان کمتر بود؛ نه اینکه با مباحث نظری مخالف باشند بلکه از این جنبه که به لحاظ تربیتی نباید مباحث نظری نسبت به سلوک اخلاقی سبقت بگیرد.
ایشان درس خارج فعالی در نجف داشت، اما نسبت به اینکه طلاب قم سطح را خوب نمی‌خوانند و قوت ندارند نگران بودند و از همین رو سطوح مقدماتی یعنی لمعه و قوانین را تدریس کردند. از ایشان توقع می‌رفت که درس خارج را برگزار کنند اما این کار را نکردند و این نشان‌دهنده سلوک اخلاقی و تواضع ایشان بود.

در فعالیت‌های اجتماعی آیت‌الله راستی چه مواردی برجسته است؟
آن چه که در دهه 60 برجسته بود حضور ایشان به عنوان نماینده امام در سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی بود. سازمان مجاهدین انقلاب از گروه‌هایی به وجود آمد که پس از تغییر ایدئولوژی و مارکسیست شدن سازمان مجاهدین خلق  شکل گرفته بودند.
درون سازمان مجاهدین انقلاب اختلافاتی پیش آمد که بعد تقریباً این اختلافات  درون حزب هم شکل گرفت. چگونگی برخورد با فقه و خصوصاً احکام اقتصادی اسلام، در آن شرایط که بر خلاف امروز با غلبه جریان‌های روشنفکری چپ همراه بود و همچنین جایگاهی که نماینده امام در درون یک سازمان سیاسی می‌تواند داشته باشد، ازجمله مسائل مورد اختلاف بود. آیت‌الله راستی نقشی قوی و ماندگار را در آن‌ مقطع ایفا کرد و عملکرد ایشان در فضای سیاسی آن دهه نقش‌آفرین و تأثیرگذار بود.

بعد از ارتحال امام همراهی ایشان با مقام معظم رهبری چگونه بود؟
بعد از ارتحال حضرت امام با صرف نظر از همه مسائلی که در درون مجلس خبرگان مطرح شد، پس از اینکه مقام معظم رهبری به عنوان منتخب تعیین شدند، آیت‌الله راستی کاری را  که بر اساس اعتقاد خویش کردند  کمتر از کاری نبود که درخدمت به امام انجام دادند و آن کار این بود که باهمه قدرت و توان علمی خود، وارد دفتر استفتاء مقام معظم رهبری شدند و این نشان دهنده این بود که رهبری را به‌عنوان محور اقتدار نظام جمهوری اسلامی می‌بیند و همه شأن و توان خود را در خدمت ارتقاء این مقام قرار می‌دهد. ای کاش ایشان فرصت می‌یافت تا ابعاد نظری و فقهی مشی و سلوکی را که با امام رضوان‌الله تعالی علیه آغاز کرده بود نیز تدریس، تدوین و تنظیم کند.

حضرت‌عالی ویژگی  ایشان را درمقام دبیری شورای عالی حوزه چگونه دیدید؟
آیت‌الله راستی خیلی وقت می‌گذاشتند و با یک صبوری فراوان در جلسات مسائل را گوش می‌کردند و نیروهای جوان را که در این عرصه صاحب رأی بودند دعوت به همکاری می‌کردند و میدان می‌دادند و این ویژگی ایشان که برای جوانان وقت می‌گذاشتند قبل از این سمت هم پر رنگ بود. قبلاً در منزل‌ افراد را می‌پذیرفتند و با وجود دغدغه و مشغله علمی و تحقیقاتی خودشان پذیرایی می‌کردند.

 

captcha
شماره‌های پیشین