325
سه شنبه، ۰۴ مهر ۱۳۹۶
7
در هیأت انگلیسی زبانان مقیم تهران چه خبر است؟ «صبح نو» گزارش می‌دهد

«یا حسین» با لهجه انگلیسی

«کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» مصادق بارز این شعار، در هیات انگلیسی‌زبانان مقیم تهران معروف به «گروه امت» اتفاق می‌افتد. هیاتی که در آن به زبان انگلیسی برای سالار شهیدان عزاداری می‌شود. مراسم از ساعت 6:30 هر شب برپامی‌شود.

اصول جامعه‌شناسی نوین شهری

صبح نو

اصول جامعه‌شناسی نوین شهری

شهرها، محکوم هستند که شهر باشند و بمانند؛ محکوم به اینکه جزء قطعی از اجتماع روزگار ما باشند و بمانند. آنها ترکیب متنوع و در‌عین‌حال گسترده از کارمندان را در خود دارند و این تنوع بی‌انتها که با تنوع مشاغل و فراغت‌ها همراه است، نحوی ناهمگنی فرهنگی آزار دهنده و غیر معمول و بی‌سابقه در طول تاریخ را موجب می‌شود. زمانی، شهرها شامل انبوهی از کارگران نسبتاً هم‌تقدیر بودند، ولی امروز، شهرها، بیشتر از یقه سپیدهای طورواطور تشکیل شده‌اند. در حقیقت، انقلاب ارتباطات، حیات کاملاً پیچیده و «طور به طور شده‌ای» را به شهرها بخشید. شهر، معدنی از «اطوار» مختلف شده است.
شهرنشینان، منابع مالی به دست می‌آورند تا با آن، سبک زندگی خاص خود را بسازند و بدین ترتیب «طور به طور» شوند. کارمندان در شهرهای بزرگ، در مجموع، درآمدی بسیار بیشتر از کارگران و کشاورزان شهرستان‌ها به دست می‌آورند؛ چیزی لااقل حدود دو برابر. البته، امروز، بالا بودن دستمزدها نشانگر بالا بودن بهره‌وری نیست؛ این کارمندان، سهم متناسبی در اقتصاد ملی ندارند. مفهوم این نکته آن است که آنها این درآمد را صرف بهبود بهره‌وری نمی‌کنند، بلکه آن را مصروف ساخت‌و‌ساز هویت تازه دست و پا شده خود می‌کنند؛ مصروف سبک زندگی.
اصولاً برتری شهری مانند تهران از مشروطه به بعد، به این بود که امکان کسب و پرورش مهارت‌های برتر در آن فراهم‌تر شد، ولی امروز و در شرایط عصر‌اطلاعات، این شهرها چندان از این بابت صاحب مزیت نیستند، چرا که منابع اطلاعات، همه جا در دسترس هستند؛ آن چه در شهرها موقعیت ایجاد می‌کند، عدم تناسب گسترده در فرصت‌های اقتصادی است که ناشی از عدم تطابق سیاست و نظام اجتماعی با شرایط عصر اطلاعات است. امروزه، مؤلفه‌های موفقیت در تهران با آنچه یک قرن پیش و در نخستین دوره مهم شهرنشینی درتهران وجود داشت، کاملاً فرق دارد. تهران، حول بازار بزرگ شکل گرفت و بازار، آن قدر مهم بود که نقش بانک مرکزی کشور را بر عهده گیرد و هزینه سفر ناصر الدین شاه به فرنگ را «چینج» کند. در اطراف شهر، صنایع بزرگی شکل گرفت که دسترسی آنها به بازار، موجب رشد آن‌ها می‌شد. حالا و در عصر اطلاعات، نقاط تمرکز اقتصادی در تهران نقش خود را از دست داده‌اند و تهران به مکان سکونت یقه سپیدها و اقشار متوسط تبدیل شده است. مزایای حاصل از تولید در مقیاس بزرگ کاهش یافته یا کلاً محو شده و آنچه به جای آن مانده، پایگاه‌های اجتماعی است که پا به پای عصر اطلاعات متحول نشده‌اند و همین، موجد ناهمسانی‌های ناعادلانه شده است که خود را در ریخت‌و‌پاش‌های مصرف متظاهرانه جلوه‌گر می‌کند.
اطلاعات و ارتباطات، می‌توانند موجب حیات مجدد شهرستان‌ها شوند، ولی این، مستلزم تغییر ساختارهاست، طوری که فرصت‌های شغلی، منعطف‌تر و خلاقانه‌تر شوند و توزیع فراغت در متن دستور کار ملی جای گیرد و دولت‌ها فعالانه به برنامه‌ریزی آن بپردازند. با این تدبیر دوگانه، یعنی توزیع مجدد فرصت‌های شغلی و توزیع مجدد فرصت‌های فراغت، می‌توانیم آمایش مجدد سرزمین را موجب شویم، ولی این تصمیمات، مستلزم اراده‌های بزرگ و دوری از سهل انگاری است؛ باید عزم‌ها برای شروع تغییر پیوسته جزم شوند. باید به یاد داشته باشیم که موفقیت یا ناکامی در اقتصاد امروزی دلیلی ساده دارد: تحرک و سهولت در انطباق با شرایط، یا رکود و سستی در تبدیل اوضاع و شرایط. ما باید به سرعت مزیت‌های لازم را برای این روزگار پیدا کنیم.
بازارهای کار بزرگ‌تر در متن شبکه و بر وفق موقعیت‌های محلی، پدیده‌ای را استمرار می‌بخشند و گسترش می‌دهند که اقتصاددانان آن را «هماهنگی کار» می‌نامند، به این معنا که تقسیم کار بهینه‌تر را موجب می‌شوند؛ همان چیزی که آدام اسمیت می‌خواست. قدردانی از این موقعیت، هم دشوار است و هم دشوار نیست. دشوار است، چون مستلزم جدا شدن از همه پیش فرض‌هایی است که از آدام اسمیت تا کنون قالب‌های افکار ما در علم اقتصاد و کلیت علوم اجتماعی و رفتاری را تشکیل داده‌اند و دشوار نیست، چون با وجود تکنولوژی اطلاعات، ما مزیت‌های مهمی برای انطباق و شکل دادن به این شرایط خواهیم داشت.  شهر بزرگ لزوماً بد است و فناوری اطلاعات کمک می‌کند تا توزیع مجدد میسر شود و دلیلی برای بزرگ شدن شهرها نباشد. تکنولوژی اطلاعات با به میان کشیدن پای شهرستان‌های دور دست در تقسیم کارهای محلی باعث تحریک و تشویق نوآوری می‌شود. مهم‌ترین ایده‌ها از ترکیب‌های پیش‌بینی نشده‌ای از ایده‌های موجود سر بر می‌آورند و بسترهای شبکه‌ای که این نوآوری‌های خود انگیخته در آنها شکوفا می‌شوند، صرف‌نظر از موقعیت‌های جغرافیایی رشد خواهند کرد. به‌دلیل همین نقش خلاقیت‌های برنامه‌ریزی نشده است که تنوع اقتصادی از چنین اهمیتی در رشد اقتصاد شبکه‌ای برخوردار است. هر چه بازار کار بزرگ‌تر و متنوع‌تر باشد، یافتن شغل و حرفه مناسب وخلاق نیز راحت‌ترخواهد بود. این امر از اهمیتی حیاتی در متغیر محوری «بهره‌وری» برخوردار است که در قلب تحلیل اقتصادی امروز قرار دارد و از دو متغیر رکود و تورم تعیین‌کننده‌تر شده است. حالا، شبکه، یک جایگزین خوب برای شهرهاست. (توأم با اقتباس‌های آزاد از ادوارد گلاسر)

  یادداشت  دکتر حامد حاجی‌حیدری
عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

 

captcha
شماره‌های پیشین