322
شنبه، ۰۱ مهر ۱۳۹۶
14

خبر

نادر گلچین خواننده پیشکسوت درگذشت

جدایی نادر از دنیا

اگر به موسیقی ایرانی علاقه‌مند هم نباشید و پیگیری هم نکرده باشید حتماً یکی از ترانه‌های مرحوم نادر گلچین به گوشتان خورده است.

صبح نو

نادر گلچین خواننده پیشکسوت درگذشت

جدایی نادر از دنیا

اگر به موسیقی ایرانی علاقه‌مند هم نباشید و پیگیری هم نکرده باشید حتماً یکی از ترانه‌های مرحوم نادر گلچین به گوشتان خورده است.

صدایی سوزناک و غمگین که در شادترین ترانه‌هایش هم مخفی نمی‌شد و حالا در سن 81 سالگی خبر فوتش اهالی موسیقی را در غمی عمیق فرو برده است. او از چهارم شهریورماه دربیمارستان گاندی بستری بود و از حدود 10 سال پیش با بیماری سرطان ریه مبارزه می‌کرد و از سال 54 کار هنری ارائه نداد. مراسم تشییع او روز یکشنبه از ساعت 9 تا ده و نیم از مقابل تالار وحدت انجام و در قطعه هنرمندان به خاک
سپرده می‌شود.

هشت دهه موسیقی و عشق
گلچین متولد سال ۱۳۱۵ در شهر رشت است و از کودکی به موسیقی علاقه فراوانی داشت و از ۱۲ سالگی همکاری با رادیو رشت را آغاز کرد و خواننده محلی گیلان شد. وی در سال ۱۳۳۹ به تهران آمد و بی‌درنگ فعالیت‌های هنری خود را در اداره هنرهای زیبا و وزارت فرهنگ و هنر آغاز کرد. نخستین برنامه خود را با ارکستر آقای محمود تاج‌بخش اجرا کرد و تا سال ۱۳۵۴ در این اداره به ترتیب با ارکسترهای آقایان فرامرز پایور، عباس خوشدل، عبدالکریم مهرافشان، عماد رام و مصطفی پورتراب ادامه همکاری داد. او در سال ۱۳۵۰ همکاری خود را با رادیو ایران شروع کرد که تا سال ۱۳۶۲ ادامه یافت. گلچین در برنامه‌های مختلف رادیو، به ویژه برنامه گل‌ها فعالیت چشمگیری داشت و با هنرمندانی چون  آقایان فرامرز پایور، منصور صارمی، پرویز یاحقی، حبیب‌اله بدیعی، علی‌اصغر بهاری، جلیل شهناز، فرهنگ شریف، فضل‌اله توکل، جهانگیر ملک، امیرناصر افتتاح، محمد اسماعیلی، آبتین اجلالی و منصور نریمان همکاری کرد. از کارهای او که بسیار مورد استقبال شنوندگانش واقع شد، اجرای آهنگ «آمد نوبهار» اثر آقای مهدی خالقی بود که به رهبری فرهاد فخرالدینی بازسازی و با گروه کر رادیو اجرا شد. نادر گلچین بر اساس قراردادهای فرهنگی ـ هنری بین ایران و دیگر کشورها، همراه با ارکستر فرامرز پایور، به الجزایر رفت و موسیقی سنتی ایران را به هنردوستان آن کشور معرفی کرد. از دیگر کارهای برجسته این هنرمند، کنسرتی بود که به نفع زلزله‌زدگان بوئین‌زهرا، همراه با ارکستر عماد رام برگزار کرد. نادر گلچین در طول فعالیت‌های هنری خود، متجاوز از ۳۰۰ آواز و آهنگ اجرا کرد و در کنار کار خوانندگی، مدیر مسوول یک شرکت تکثیر نوار مجاز موسیقی نیز بود. در ادمه یادداشت دو تن از اهالی موسیقی و شعر درباره استاد گلچین آورده شده است:

اثری در شأن خودش
حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی
یکی از پیش‌شرط‌های مهم در هنر آواز، داشتن ویژگی‌های ذاتی و ظرفیت‌های آوازی است و این چیزی است که نمی‌شود با تجربه  یا آموختن به دست آورد. استاد گلچین ثابت کرد  خواننده‌ای که چنین ویژگی‌هایی را داشته باشد، می‌تواند بدون هیچ‌گونه کلاس آوازی یک آوازخوان تمام‌عیار باشد. چنین توانایی و هوشمندی در هر کسی یافت نمی‌شود. همچنین هوشمندی ایشان در اینجاست که نادر گلچین می‌دانست زیبایی‌های صدایش کجاست. در واقع درک زیبایی‌شناسانه ایشان چنان بود که محدوده زیبایی‌های صدای خویش را می‌شناخت. ضمن اینکه نباید فراموش کرد که ظهور و شکوفایی اساتیدی مانند نادر گلچین، استاد عبدالوهاب شهیدی و بنان، مرهون آمدن و حضور میکروفن و رادیو بود، چرا که چنین پدیده‌ای با امکاناتی که در اختیار خواننده می‌گذاشت به او اجازه می‌داد همه توانایی‌های آوازی خود را به منصه ظهور برساند و شنونده را از ظرایف دیگر آواز بهره‌مند سازد. از دیگر ویژگی‌های استاد گلچین که باعث شد هم بین عوام و هم میان خواص، جایگاه ویژه‌ای داشته باشد، شعور و فرهنگ والا و فرهیختگی ایشان است. چرا که هیچ‌گاه اثری ارائه نداد که دون شأن خودش باشد.

انزوا در کهولت
رضا عبدالهی،  شاعر و ترانه سرا
همچو دندانی که افتد یادشان بادا به خیر/همنشینانی که پهلو خالی از ما کرده‌اند
زنده یاد نادر گلچین از پیشکسوتان موسیقی اصیل ایرانی بود که میزان تأثیر آثارش برای اهل فن و هنر بسیار است. آن سوز و حال جوانی که در گذشته داشته ای دریغا- در فصل کهولت کاهش و او را وادار به انزوا کرد چنانچه خود به این موضوع اشارت داشته است.
بر ظاهر آباد من امید مبند
من خانه ویرانه‌ام از من بگریز
ترانه‌های خیال انگیزش را نه تنها پیشینیان بلکه بعد از انقلاب هم جوانان پر شور زمزمه می‌کردند و به‌خاطر می‌سپردند. استاد گلچین با ترانه‌های یوسف گمگشته، مرغ سحر، قصه شهر عشق، مسبب و من دیگه بچه نمی‌شم و آلبوم «گریز» که کاری است مشترک با استاد فریدون شهبازیان و سایر آهنگسازان نامی کشور چون، عماد رام، یوسف زمانی، عباس خوشدل، همایون خرم، فرامرز پایور و...نام خود را در ردیف هنرمندان اصیل ثبت کرد. این ضایعه دردناک را به اهالی هنر و موسیقی تسلیت عرض می‌کنم و امیدوارم  جوانانی که به موسیقی اصیل پناه می‌آورند از تجارب ارزشمند و اندیشه‌ها و هنر هنرمندان که در احیاء و ترویج موسیقی ایران زمین تلاش کرده‌اند، بهره برده و به نسل‌های آینده انتقال دهند. او رفت و ودیعت حیات را به موکلان قضا و قدر سپرد
به روز مرگ چو تابوت من روان باشد
گمان مبر که مرا درد این جهان باشد
برای من مگری و مگو: وداع وداع
مرا وصال و ملاقات آن زمان باشد
روحش شاد و راهش جاودان باد

نظر مرحوم نادر گلچین
 درباره موسیقی امروز
اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، مردم از آواز بیزار می‌شوند. امروزه اغلب مردم به شنیدن ترانه‌ها و به ویژه ترانه‌هایی که بسیار تند و ریتمیک هستند، تمایل نشان می‌دهند که این موضوع یک فاجعه است. ما باید اساس موسیقی خودمان را حفظ کنیم و بعد به تزئینات آن بپردازیم. اگر گوش شنونده از ریشه‌های آواز ایرانی دور شود، فاجعه رخ می‌دهد؛ از طرفی وقتی مخاطب پیچ رادیو را بچرخاند و بشنود که خواننده دارد درآمد اول و دوم را می‌خواند، سریعاً رادیو را قطع می‌کند و با خود می‌گوید که من برای چه باید این آواز را گوش کنم؟ وقتی شنونده‌ای پای رادیو می‌نشیند، قصد یادگیری آواز ندارد که درآمد اول و دوم و سوم را بخواهد بشنود. من با ردیف آواز ایرانی مخالف نیستم، ردیف پایه و اساس آواز است اما همین آواز باید طوری ادا شود که به سمت تحریرهای تکراری و خسته‌کننده  نرود. همین تحریرهاست که در خیلی از مواقع در مخاطب ایجاد بیزاری می‌کند و او را فراری می‌دهد. تا قبل از آمدن اکبر گلپایگانی، مردم استقبال کمی از آواز می‌کردند اما با آمدن ایشان تازه فهمیدند مثلاً در دستگاه شور، گوشه‌ای هم به اسم مثنوی داریم که ملودی بسیار زیبایی دارد. او شنوندگان را به خود جذب کرد، ما باید کاری کنیم که آواز ایرانی فقط به مخاطبان خاص محدود نشود.

captcha
شماره‌های پیشین