294
یکشنبه، ۲۲ مرداد ۱۳۹۶
6

مردم در انتظار عملکرد مدیران جدید شهر

ماجرای عجیب اعلام آغاز به‌کار رسمی پارلمان‌های شهری و روستایی

شور شروع شوراها درآمد

بالاخره پس از گذشت حدود 85 روز از انتخابات پنجمین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا و تغییر چندباره تاریخ آغاز به کار رسمی این شوراها، جدیدترین و البته احتمالاً قطعی‌ترین تاریخ برای بازشدن درهای شوراهای پنجم به روی منتخبان، اعلام شد تا ماجرای عجیب و غریب تعویض تاریخ شروع شوراها به سوژه‌ای جالب در میان رسانه‌ها تبدیل شود.

صبح نو

مردم در انتظار عملکرد مدیران جدید شهر

اگر مدیریت، به درختی تشبیه شود که شاخه‌های گوناگونی مانند مدیریت صنعتی، مدیریت مالی و چون اینها دارد، یکی از شاخه‌های جدید این درخت، مدیریت شهری است. روشن است که مشخصات و ساختار نهادهای قانونی اداره‌کننده شهر، از کشوری به کشور دیگر، تفاوت دارد و هر جامعه‌ای، با توجه به ساختار اقتصادی، اجتماعی و سیاسی خود، تعریف یا تلقی ویژه‌ای از مدیریت شهری دارد اما آنچه واضح و جهانشمول است، تدبیر و اتخاذ ساز و کارهای مناسب در راستای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان به‌عنوان یکی از اساسی‌ترین اهداف مدیریت شهری است. مدیریت شهری باید بستر زندگی شهریِ شهروندان را ارتقاء دهد. این هدف هم یک خواسته ابتدایی و هم یک مطالبه اساسی شهروندان است. حال سؤال اینجاست آیا با تغییر برنامه‌های یک نهاد شهری به واسطه تغییرات گسترده در بدنه مدیریت شهری چنین هدفی قابل حصول خواهد بود؟ آیا تغییر سیاسی مقدمه‌ای برای رسیدن مردم به یک زندگی آرام‌تر و با کیفیت‌تر‌است؟
تغییر سیاسی یعنی تخریب جبهه‌ای که پیشتر برای شهر برنامه‌سازی و با گام‌های آرام و پیوسته در راستای اهدافی پیشروی می‌کرد، به یکباره تخریب می‌شود تا بنای جدیدی روی خرابه‌های به‌جا‌مانده ساخته شود. چنین حرکتی یعنی سیاسی کردن یک نهاد عمومی- باعث می‌شود تا مردم نسبت به طرح‌ها و برنامه‌های شهری بی‌اعتماد شوند. وقتی از آنان بخواهیم که در طرح‌ریزی یا اجرای یک برنامه شهری مشارکت کنند، از آنجایی که به چشم دیده‌اند تغییرات جناحی و سیاسی باعث از بین رفتن طرح‌های قبلی و آغاز طرح‌های جدید و متفاوت است، دیگر در طرح‌های مشارکت و همدلی نکرده یا به‌صورت حداقلی و در جهت رفع تکلیف مشارکت می‌کنند. در دنیای امروز که بحث طرح‌ها و برنامه‌های شهری روی فهم همدلانه و طراحی با مردم برای مردم است، از دست رفتن چنین سرمایه اجتماعی‌ای هزینه سنگینی دارد. مردم و شهروندان سرمایه‌های اجتماعی اصلی هر مدیریت شهری در هر جای جهان هستند.
شهروندان کسانی هستند که با تصمیم‌های مدیران شهری زندگی و آثار آن را با گوشت و پوست خود احساس می‌کنند؛ حال از بین رفتن اعتماد مردم به تداوم شیوه‌های برنامه‌ریزی و مدیریت شهری خسارتی جبران‌ناپذیر است. از طرف دیگر تغییر یکباره، هزینه‌های اقتصادی سنگینی را بر یک نهاد عمومی تحمیل می‌کند. چرا که تغییر اولویت‌های پیشین مدیریت شهری که تا پیش از تغییر سیاسی هزینه‌های اولیه آن پرداخت شده و در مدیریت جدید نیمه کاره رها می‌شود، یک هزینه از دست رفته است و همچنین آغاز طرح‌های متفاوت و گاهی کاملاً متضاد با برنامه‌های قبلی نیز هزینه پروژه را دو برابر می‌سازد؛ یعنی یک هزینه برای از بین بردن طرح قبلی و یک هزینه برای ایجاد طرح جدید. با این تفاسیر، هم به لحاظ اجتماعی و هم اقتصادی دارای آسیب‌های اساسی است. فراموش نکنیم که توسعه پایدار سه ضلع دارد؛ اقتصاد، اجتماع و محیط زیست. هنگامی که دو ضلع آن در شروع کار آسیب ببیند، انتظار داشتن توسعه پایدار برای شهر با واقعیت زاویه خواهد داشت.
روزهای پیش رو در تمامی شهرهای ایران شوراها دست به انتخاب شهرداران برای یک دوره چهارساله جدید می‌زنند. طبیعی است که نظرها و سوابق مدیریتی هر کاندیدای شهرداری در هر شهری متفاوت است. خوشبختانه یا متاسفانه جناح‌بندی‌های سیاسی در شوراهای شهر نیز در تعیین شهردار اعمال سلیقه می‌کند. این حق قانونی هر شورای شهری در ایران است که بنابر صلاحدید خود شهردار را انتخاب کند، اما باید از شورای شهر پرسید جایگاه کیفیت زندگی شهروندان هنگامی که به شدت متأثر از انتخاب شهردار است، در معیارهای انتخاب شهردار توسط شورای شهر کجاست؟ همانطور که گفته شد می‌توان این حق را برای شوراهای شهرها قائل بود که به انتخاب یک شهردار جدید مبادرت ورزند اما انتظار می‌رود که تغییرات مدیریت شهری با انتخاب شهردار جدید، سیاست‌زده و جناحی نباشد. هزینه تغییرات بر پایه سلایق سیاسی در یک نهاد عمومی شهری به حساب شهروندان گذاشته می‌شود و این شهروندان هستند که خسارت ناشی از تغییرات در برنامه‌ها و بدنه مدیریت شهری را به دوش می‌کشند. امید است با تکیه بر یک چشم انداز اساسی مانند چشم انداز 1404 شهروندان بتوانند در برهه جدید مدیریت شهری در تمامی شهرهای ایران و به‌ویژه کلانشهرهای آن، کیفیت زندگی مطلوبی را تجربه کنند.

  یادداشت    سید نوید مشهدی مقدم
دانشجوی دکترای شهرسازی

captcha
شماره‌های پیشین