221
دوشنبه، ۰۴ اردیبهشت ۱۳۹۶
3
سند بازطراحی رآکتور اراک؛ برجامی دیگری که اجرا نشد

زخم‌های برجام بر قلب اراک

رآکتور اراک از جمله مسائلی بود که در طول مذاکرات هسته‌ای بر سر آن بحث و گفت‌و‌گوهای طولانی صورت گرفت تا جایی‌که برای رسیدن به تفاهم بر سر این سایت هسته‌ای ایران، بارها مذاکرات قطع و مجدد دنبال شد اما در نهایت با توافق طرفین قرار شد رآکتور اراک با مدیریت ایران و همکاری کشورهای 1+5 مدرن و بازطراحی شود.

الگوی سیاست خارجی ترامپ در قبال ایران

صبح نو

الگوی سیاست خارجی ترامپ در قبال ایران

الگوهای رفتار سیاسی و امنیتی آمریکا در برخورد با ایران بر اساس نشانه‌هایی از دیپلماسی اجبار و محدود‌سازی اقتصادی شکل گرفته است.
 هریک از دو عضو یاد شده را می‌توان به‌عنوان بخشی از سیاست قدرت و الگوهایی برای محدودسازی توان راهبردی کشورهای انقلابی یا رادیکال دانست کنش سیاسی ایران در سال‌هایی که معطوف به همکاری گسترده و سازنده با جهان غرب و ایالات متحده بوده، تا حد بسیار زیادی بی‌پاسخ باقی مانده است. مصاحبه مطبوعاتی ترامپ با نخست‌وزیر ایتالیا فرصتی برای سیاست خارجی آمریکا ایجاد کرد که زمینه‌های محدود‌سازی و اولتیماتوم سیاسی غیر‌مستقیم برای کشورهای اروپایی را به‌وجود آورد.
 ترامپ در صدد بود تا به ایتالیا و کشورهای اروپایی این موضوع را تفهیم نماید که ایالات متحده هنوز از سیاست محدودسازی قدرت اقتصادی ایران بهره می‌گیرد وقتی که ترامپ در مصاحبه مطبوعاتی به این موضوع اشاره دارد که ایران روح برجام را نادیده داشته به معنای ارائه نشانه به کشورهای اروپایی است که همکاری‌های اقتصادی با ایران را کاهش دهند درحالی‌که کشورهای اتحادیه اروپا و آمریکا بر این موضوع واقف هستند که هدف اصلی ایران از دیپلماسی هسته‌ای و انعطاف راهبردی را باید پایان دادن به تحریم‌های اقتصادی دانست درحالی‌که هنوز بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکا مراحل و فرایند عادی‌سازی روابط اقتصادی با ایران را آغاز نکرده یا اینکه به نتیجه مطلوب نرسانده است.
رویکرد دونالد ترامپ هشداری به اروپایی محسوب می‌شود در‌حالی‌که تیلرسون وزیر خارجه آمریکا در برابر مجلس نمایندگان به این موضوع اشاره داشت که ایران به تعهدات خود در قالب برجام عمل کرده است چنین رویکردی را باید به‌عنوان انعکاس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ارتباط با همکاری‌های هسته‌ای ایران دانست آژانس در تمامی گزارش‌های خود به این موضوع اشاره داشته که ایران از سیاست همکاری فراگیر بهره گرفته است سیاستی که می‌تواند به منظره پایان دادن به دغدغه‌های راهبردی جهان غرب دانست که زمینه‌های شکل‌گیری  تحریم را به‌وجود آورد.
هم اکنون حدود دو سال  از توافق مربوط به برنامه جامع اقدام مشترک می‌گذرد. در این دوران پیشرفت محدودی در ارتباط با اجرای تعهدات جهان غرب برای پایان دادن به تحریم‌ها مشاهده می‌شود به عبارت دیگر تحریم‌های اقتصادی و راهبردی نه تنها در بسیاری از موارد به قوت خود باقی‌مانده بلکه زمینه شکل‌گیری تحریم‌های جدید را نیز به‌وجود آورده است.
 اتحادیه اروپا تلاش دارد تا زمینه کاهش برخی از تحریم‌ها را به وجود آورد در‌حالی‌که ادبیات تحدید از سوی ترامپ به منزله نادیده گرفتن الگوهای کنش رفتاری جویانه برای اجرای توافق هسته‌ای تلقی می‌شود در چنین فرایندی ایران از یک سو به اجرای تعهدات خود ادامه می‌دهد از سوی دیگر شاهد نادیده گرفتن روز برجام و بسیاری از مفاد مورد توافق است.
واکنش توییتری ظریف نشان می‌دهد که تضمین‌های لازم در توافق هسته‌ای برای وادار سازی آمریکا به روح یا متن برجام وجود نداشته است چنین چالشی را باید به‌عنوان ابزار سیاست خارجی آمریکا برای نادیده گرفتن حقوق اقتصادی و راهبردی ایران دانست.
تفاوت‌های ادراکی تیلرسون و ترامپ را نمی‌توان مربوط به شرایط متفاوت ساختاری دانست. ساختار سیاسی آمریکا از انگاره لازم برای محدود‌سازی قابلیت اقتصادی و راهبردی ایران برخوردار است؛ چنین واقعیتی منجر به تداوم سیاست تحریم در بسیاری از حوزه‌های اقتصادی به‌ویژه در زمینه پولی، بانکی و مالی شده است بنابراین روندهای موجود بیانگر این واقعیت است که الگوی سیاست خارجی ترامپ نیز همانند جورج بوش پسر و باراک اوباما معطوف به الگوهای محدود سازی اقتصادی و راهبردی بوده است.
چنین انگاره‌ای بیانگر تداوم الگوهای محدودکننده اقتصادی و راهبردی ایران توسط ساختار سیاسی و نهادهای تصمیم‌گیری آمریکا خواهد بود.

  یادداشت
    دکتر ابراهیم متقی 

captcha
شماره‌های پیشین