158
شنبه، ۱۸ دی ۱۳۹۵
11
گزارشی از نشست «بازخوانی پارادایم دوفضایی شدن‌ها و آینده فرهنگ در جهان»

هستی در حال هوشمند شدن است

«بازخوانی پارادایم دوفضایی شدن‌ها و آینده فرهنگ در جهان» عنوان سخنرانی نهمین جلسه از سلسله نشست‌های «کرسی یونسکو در فرهنگ و فضای مجازی» بود که سه‌شنبه 14دی در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران با سخنرانی آقای دکتر «سعیدرضا عاملی» عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و به صورت کارگاهی برگزار شد. یونسکو حدود 600 کرسی در جهان دارد و عناوین این کرسی‌ها نیز منحصربفرد هستند. کرسی‌هایی را هم که به یک جایی اختصاص دادند نمونه آن را به‌جای دیگری نمی‌دهند.

خبر

صبح نو

گزارشی از نشست «بازخوانی پارادایم دوفضایی شدن‌ها و آینده فرهنگ در جهان»

هستی در حال هوشمند شدن است

«بازخوانی پارادایم دوفضایی شدن‌ها و آینده فرهنگ در جهان» عنوان سخنرانی نهمین جلسه از سلسله نشست‌های «کرسی یونسکو در فرهنگ و فضای مجازی» بود که سه‌شنبه 14دی در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران با سخنرانی آقای دکتر «سعیدرضا عاملی» عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و به صورت کارگاهی برگزار شد. یونسکو حدود 600 کرسی در جهان دارد و عناوین این کرسی‌ها نیز منحصربفرد هستند. کرسی‌هایی را هم که به یک جایی اختصاص دادند نمونه آن را به‌جای دیگری نمی‌دهند.

حجت‌الاسلام والمسلمین سعیدرضا عاملی در شروع صحبت‌ها، «پارادیم» را یک تغییر «زبان علم» تلقی کرد و گفت: «وقتی از حوزه مطالعات توصیفی به حوزه مطالعات تجربی می‌روید یک تغییر پارادیم رخ داده است زیرا در آنجا هم مدل‌های اثباتی و هم مدل یافته‌های دانشی تغییر می‌کنند. در مطالعات توصیفی بیشتر از یافته‌ها استفاده می‌شود و مطالعات اسنادی است اما در روش تجربی باید آزمایش انجام بدهید.»

فرامحلی شدن آسیب‌های اجتماعی
این پژوهشگر مسائل ارتباطی در بخش دیگری از صحبت‌ها به زمانی اشاره کرد که متوجه تغییر پارادایم در حوزه آسیب‌های اجتماعی شده بود. وی افزود: «وقتی مسائلی نظیر طلاق، چندرگه‌ای‌شدن و سردرگمی هویت‌ها و تغییر و تخفیف ارتباطات اجتماعی را دیدم برای تحلیل آنها به‌دنبال علت گشتم.» او گفت این سؤال را از خود پرسیده که آیا علت را باید در ارتباطات بین اشخاص در فضای واقعی بررسی کند یا دلایل را باید در مسائلی مثل انتقال از روستا به شهر؟ او این پاسخ را مطرح کرد که بسیاری از این عوامل از فرامحل وارد حوزه اجتماعی شده‌اند. یک فرامحلی شدن اتفاق افتاده و باید دنبال مسیر این فرامحلی شدن گشت.
وی، همان زمان در مقاله‌ای با عنوان «دوفضایی شدن‌ها و جامعه جهانی اضطراب» به نقد تئوری ریسک به‌عنوان یکی از عوامل سبب‌ساز اضطراب می‌پردازد. درکنار آن، به علوم گوناگون هم نگاهی می‌اندازد و این مسأله را درآنها جست‌وجو می‌کند که آیا هنوز علوم تک‌فضایی هستند؟ منظور وی از این دو فضا، فضای واقعی درکنار فضای مجازی و سایبری است. طبق یافته‌های وی، فی‌المثل در پزشکی، «پزشکی مداخله‌ای» به‌وجود آمده است و اعمال جراحی از راه دور انجام می‌شوند. حتی تمام اختصاصات بدن واقعی را به بدن مجازی منتقل می‌کنند که عمل‌های پرریسک را اول روی بدن مجازی انجام دهند که ریسک عمل پایین بیاید. در هوانوردی، نقش خلبان به حداقل رسیده است.

اینترنت همه چیزها
«اینترنت همه چیزها» موضوع بعدی سخنان این استاد دانشگاه بود. وی گفت: «در بسط مفهوم دوفضایی شدن، شرکت «سیسکو» بحث «اینترنت همه چیزها» را مطرح کرد. این فقط یک تئوری نبود. در تئوری این شرکت، افراد، اشیاء، اطلاعات و فرایندها، چهار موضوع ارتباط با اینترنت تلقی می‌شوند. در بررسی آنها حدود 50تریلیون شیء پیدا شده است که می‌توانند موضوع اتصال به اینترنت باشند و تا الان یک درصد اینها به اینترنت وصل شده‌اند(یعنی حدود 20 میلیارد شیء).
 عضوشورای عالی فضای مجازی درادامه گفت: «یکی از تأثیرات بزرگ پارادایم دوفضایی‌شدن‌ها، دوفضایی شدن نظام حکمرانی است. دولت‌ها اگر این تغییر بزرگ را درک نکنند هزینه‌های گزافی را پرداخت خواهند کرد. قیمت تمام‌شده خدمات را بسیار بالاتر می‌برند و مشکلات اجتماعی ناشی از آن روز به روز افزایش پیدا می‌کند. همچنین فساد در جامعه بیشتر می‌شود. البته منظور از تغییر نظام حکمرانی، تغییر در حوزه محتوایی آن نیست. منظور نحوه اداره یک نظام حکمرانی است که به چه شکل قصد دارد خدماتش را ارائه دهد.»
اشاره به تفاوت‌های حوزه مجازی و واقعی بخش دیگری از صحبت‌های دکتر عاملی بود. وی گفت: «زمان در فضای مجازی به گونه‌ای تغییر می‌کند که مرگ ندارد و آن به آن زنده است. محیط مجازی محیطی پایدار است. در محیط مجازی وقتی داده‌ای بارگذاری و به داده‌های قبلی اضافه شده و چیزی حذف نمی‌شود. همچنین در محیط فیزیکی، صف معناداراست. خدمات مبتنی بر تک خدمات هستند. خدمتی باید به نفر اول داده شود و بعد به نفربعدی و همین‌طور. بزرگ‌ترین ارابه‌های صنعتی، هرچند سرعت تولید بالایی دارند اما تک‌تک تولید می‌کنند. اما در فضای مجازی یک تولید به منزله بی‌نهایت تولید است. یک کتاب که در اینترنت بارگذاری می‌شود می‌تواند بی‌نهایت بار دانلود شود و با مصرف کاربران تمام نمی‌شود. این‌ها مسائل نظری صرف نیست و آثار عملی بسیاری دارد. اگر کسی مفهوم زمان و کار مجازی را درک کند دیگر هر بانکی نمی‌رود برای خودش پلتفرم خدمات بانکی تهیه کند. هر وزارتخانه‌ای نمی‌رود برای خودش پلتفرم ویژه خدمات تهیه کند.»

دوره مرکزی‌شدن فرهنگ
وی در ادامه عوامل تقویت‌کننده دوفضایی شدن‌ها را برشمرد. ظهور شرکت‌های بزرگ در تولید محتوا و خدمات، اشتیاق تولید محتوا توسط کاربران 3.5 ‌میلیاردی، ازمجموعه این عوامل بودند. وی همچنین به ویژگی «غیرمرکزی بودن» فضای مجازی هم اشاره کرد. «غیرمرکزی‌بودن» قابلیتی است که امکان مشارکت‌دادن و «کاربر کردن» همه کاربران را فراهم کرده است. به این 3.5 میلیارد کاربر اینترنت، قدرت داده شده است که در این محیط تولید و مشارکت کنند.»
بحث بعدی دکتر عاملی، قوی‌تر شدن فردیت‌ها در دوره جدید بود. وی گفت: «‌امروز ادعای فرهنگ‌شناسان این است که وارد دوره «مرکزی‌شدن فرهنگ» شده‌ایم. یعنی اگر در گذشته اراده‌های سیاسی، مرکزیت داشتند و تصمیم‌گیرندگان اصلی بودند امروز این کار را فرهنگ انجام می‌دهد. دلیل آن را این می‌دانندکه فردیت قوی شده است.فرد امروزی، دسترسی گسترده‌ای به اطلاعات پیدا کرده است. یک مهاجرت ساده باعث تحول فکری یک فرد می‌شود. افزایش آگاهی اجتماعی فراهم شده است. هر چند این آگاهی اجتماعی مشوش است اما بالاخره، دانش افزایش یافته است. مغز بر مبنای دسترسی‌های فناوری سرعت بیشتری پیدا کرده و دسترسی به حاق مطلب امکان‌پذیر شده است.»

نقش مهم گوگل در نزدیک‌کردن فضای مجازی به فضای واقعی
اشاره به نقش گوگل، درنزدیک‌کردن فضای مجازی به فضای واقعی بخش دیگری از صحبت‌های دکتر عاملی بود. وی گفت: «آلفابیت به‌عنوان کمپانی مادر گوگل، در حوزه‌های زیست فناوری و سلامت، سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر، اتاق فکر، هوش مصنوعی، اتوماسیون خانگی، طراحی شهری و زیرساخت‌ها، ورود پیدا کرده است. آلفابت با هدف‌گیری محتوا و زبان ایجاد شده است. گوگل با این همه قدرت ویرایش و افزایش داده فقط یک ظرفیت است برای ورود آلفابت که این شرکت بتواند در آنجا محتوا تولید کند. بتواند سلطه محتوایی زبانی را در سطح جهانی ایجاد کند. گوگل همین الان با 130 زبان، داده ویرایش می‌کند و با چندین زبان زنده دنیا هم ترجمه انجام می‌دهد. طبق گزارش‌های سال 2015 از 61130 نفر پرسنل گوگل، 23 هزار نفر آنها در حوزه تحقیق و پژوهش فعال بودند. 12.5 میلیارد دلار بودجه بخش تحقیق و توسعه این شرکت است که هفت برابر بودجه آموزش عالی ایران است. بزرگ‌ترین پروژه‌های گوگل، تشدید واقعیت در محیط مجازی است. گوگل قصد دارد محیط مجازی را به واقعیت نزدیک کند. از «اینترنت همه چیزها» گرفته تا اتصال همه چیزهای زیست‌بوم زندگی و در واقع همه هستی به اینترنت.» وی با اشاره به قابلیت هوشمندشدن همه هستی خاطرنشان کرد: «وقتی به لحاظ نظری به یک معنایی می‌رسید از تکنولوژی می‌توانید جلو بیفتید. تکنولوژی الان تا «اینترنت همه چیزها» توانسته بیاید ولی بر بنای تعریفی که از مبنای دوفضایی شدن‌ها وجود دارد سیسکو جا مانده است. دوفضایی شدن یعنی هر چیزی که در فضای اول است به فضای دوم بیاید.همه پدیده‌های کره‌زمین و سایر کرات، ظرفیت هوشمندشدن را دارند. اینترنت همه چیزها، آب، خاک و هوا را نمی‌بیند. موجودات دریایی را نمی‌بیند.»
وی در پایان صحبت‌ها گفت: «جهان به سمت بهتر شدن می‌رود و فضای مجازی یکی از بزرگ‌ترین ظرفیت‌ها برای جبران خطاهای انسان در حق خود و حق طبیعت است. ما چون استفاده‌های دیگر را بلد نیستیم کاربر را در معرض دروازه بزرگ و گشوده‌ای گذاشته‌ایم که فقط مصرف سوء انجام می‌دهد. در نتیجه بخش ضررها و آسیب‌ها بزرگ‌تر نشان داده می‌شوند.»

 

captcha
شماره‌های پیشین