150
دوشنبه، ۰۶ دی ۱۳۹۵
10
الزامات تغییر رویکردها در جنگل‌های شمال در نشستی خبری بررسی شد

«طرح تنفس» آخرین تیر ترکش برای نجات جنگل‌ها

وضعیت جنگل‌های شمال کشور چندان رو به راه نیست. توسعه آتش‌سوزی، آفات و امراض، بهره‌برداری به شیوه‌های گوناگون و وابستگی شدید مساله جنگل با امنیت ملی سبب شده تا مسوولان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور به این نتیجه برسند که بهره‌برداری تجاری از جنگل‌های شمال کشور متوقف شود. این تصمیم در قالب ایده‌ای به‌نام «طرح تنفس» مطرح شد و اکنون به‌طور جدی از سوی دستگاه اجرایی حافظ جنگل، پیگیری می‌شود. به گفته آقای عباسعلی نوبخت، معاون امور جنگلی سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور طرح تنفس، چون قرق مرتع که آخرین تیر ترکش کارشناسان این اکوسیستم است، آخرین تیری است که سازمان جنگل‌ها برای نجات جنگل‌های شمال کشور از چله کمان خود رها خواهد کرد.

صبح نو

الزامات تغییر رویکردها در جنگل‌های شمال در نشستی خبری بررسی شد

«طرح تنفس» آخرین تیر ترکش برای نجات جنگل‌ها

وضعیت جنگل‌های شمال کشور چندان رو به راه نیست. توسعه آتش‌سوزی، آفات و امراض، بهره‌برداری به شیوه‌های گوناگون و وابستگی شدید مساله جنگل با امنیت ملی سبب شده تا مسوولان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور به این نتیجه برسند که بهره‌برداری تجاری از جنگل‌های شمال کشور متوقف شود. این تصمیم در قالب ایده‌ای به‌نام «طرح تنفس» مطرح شد و اکنون به‌طور جدی از سوی دستگاه اجرایی حافظ جنگل، پیگیری می‌شود. به گفته آقای عباسعلی نوبخت، معاون امور جنگلی سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور طرح تنفس، چون قرق مرتع که آخرین تیر ترکش کارشناسان این اکوسیستم است، آخرین تیری است که سازمان جنگل‌ها برای نجات جنگل‌های شمال کشور از چله کمان خود رها خواهد کرد.

ایران خشک فقط نوار باریکی از جنگل‌های هیرکانی را در شمال خود جای داده تا در اقلیمی که بر اساس تصور همه جهانیان، جز ریگ و شن چیز دیگری در آن یافت نمی‌شود، نگین سبزی داشته باشد که برای دانشمندان جهان منشأ یافته‌های جدید شود. این نوار باریک که جنگل‌های هیرکانی نامیده می‌شود امانتی است که در دست نسل امروزی قرار داده شده و باید همان‌گونه که پیشینیان آن را به ما رسانده‌اند، آن را به آیندگان بسپاریم. همین دل نگرانی‌هاست که سبب شده گروهی از کارشناسان جنگل با بررسی مستندات و آمارهای حاصل از تلاش 50 ساله متخصصان علم جنگل، به این جمع‌بندی برسند که جنگل‌های شمال نیاز به استراحت دارند. دیروز در سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور نشستی با عنوان «نحوه اجرایی ساختن طرح استراحت جنگل» برگزار شد تا صاحب‌نظران حاضر در این جمع به سه پرسش اصلی پاسخ دهند. نخستین پرسش این بود که چرا جنگل‌های شمال نیاز به استراحت دارد. پرسش دوم مدل جایگزین چیست و آخرین پرسش الزامات تحقق مدل جدید بود که از سوی حاضران در پنل، مورد بررسی قرار گرفت.

سایر کارکردهای جنگل مهم‌تر از تولید چوب
عباسعلی نوبخت که طرح تنفس را آخرین تیر چله کمان سازمان جنگل‌ها برای حفاظت از میراث ارزشمند جنگل‌های شمال می‌داند، بر این باور است که یک اکوسیستم طبیعی برای آنکه تمام کارکردهایش حفظ شود، باید همه اجزایش را در خود داشته باشد، پس ناگزیریم همه اجزای اکوسیستم را حفاظت کنیم.
به گفته نوبخت هر هکتار جنگل 1500 متر مکعب آب در خود ذخیره می‌کند و این آب بر خلاف ذخایر پشت سدها، تبخیر نمی‌شود، جنگل‌های شمال پنج میلیارد و 10 میلیون تن اکسیژن تولید می‌کنند و گرد و غبار را جذب کرده و زندگی را برای انسان‌ها امکان‌پذیر می‌کنند. پس باید به این اکوسیستم فرصت دهیم تا توان از دست رفته خود را بازیابی کند.
دکتر محمد رضا مروی مهاجر، استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران به این نکته تاکید دارد که جنگل‌های شمال سدی در برابر سیلاب‌های خانمان‌برانداز است. وی می‌گوید: اگر اضمحلال جنگل‌های زاگرس بر زندگی مردم غرب اثرات بسیار مخربی نداشت، دلیلش این بود که در این منطقه سالانه 600 میلیمتر بارش داریم اما در شمال که در برخی نواحی 2 هزار میلیمتر بارش داریم، نزول یک‌باره باران، این ناحیه را به‌دلیل وقوع سیلاب‌های مهیب به محلی غیر قابل سکونت تبدیل می‌کند.
آقای هادی کیادلیری، رییس انجمن جنگلبانی ایران نیز از طغیان 45 گونه آفت در 350 هزار هکتار از جنگل‌های شمال سخن به میان می‌آورد که برخی از این آفات برای سلامت انسان‌ها هم مضرند. وی از مرگ 40 میلیون اصله درخت شمشاد 300 ساله در جنگل‌های شمال یاد کرده و به فروپاشی و مرگ‌ومیر دسته جمعی درختان در جنگل‌های شمال اشاره می‌کند. به گفته رییس انجمن جنگل‌بانی 50 درصد از جنگل‌های شمال کشور دچار فرسایش شدیدی است که باید برای آن فکری کرد.

صنایع چوبی بزرگ در شمال جایی ندارند
بزرگ‌ترین دغدغه مخالفان طرح یا ایده تنفس (استراحت جنگل) وابستگی معیشتی مردم شمال ایران به محصولات چوبی جنگل است. صنایع چوب کشور تاکید دارند که با حذف بهره‌برداری چوبی از جنگل‌های شمال قاچاق افزایش یافته و صنایع نیز با مشکل تأمین ماده اولیه مواجه می‌شوند. ناصر مقدسی به این اظهارات مخالفان این‌گونه پاسخ می‌دهد: استقرار صنایع بزرگ در جنگل‌های هیرکانی درست نیست. ما هرگز برای صنایع بزرگ نمی‌توانیم ماهانه 300 هزار متر مکعب چوب تأمین کنیم.
وی تاکید می‌کند: جنگل طبیعی کارکرد حیاتی برای کشور ما دارد. تأمین آب کلانشهر تهران، دامنه جنوبی و شمالی البرز به حیات این جنگل‌ها وابسته است در نتیجه برای تأمین نیاز چوبی صنایع باید برنامه‌های دیگری داشته باشیم. در برنامه آتی سازمان جنگل‌ها، هرگز استقرار صنایع بزرگ وابسته به جنگل‌های شمال، جایی نخواهند داشت. مقدسی البته بر ضعف سازمان جنگل‌ها در زمینه حفاظت از عرصه‌های طبیعی هم اشاره کرده و می‌گوید: باید این مساله جزء مطالبات مردمی باشد زیرا برای هر 65 هزار هکتار عرصه طبیعی یک نیروی حفاظتی داریم که این رویه باید اصلاح شود.
آقای علی اوسط منتظری، مرجع ملی جنگل و مشاور رییس سازمان جنگل‌ها نیز سخنان رییس شورای‌عالی جنگل را درباره بهره‌برداری‌های تجاری از جنگل‌های شمال تأیید می‌کند.
به گفته وی بهره‌برداری صنعتی در جنگل‌های شمال مفهومی ندارد. این شکل از بهره‌برداری خاص جنگل‌های صنعتی و دست کاشت است. با اجرای طرح‌های جنگلداری که برگرفته شده از جنگل‌های صنعتی بوده، اکوسیستم جنگل را ساده کرده‌ایم و این ساده کردن اکوسیستم، سبب شده آسیب‌پذیری جنگل افزایش یابد و جنگل‌های شمال در مناطقی دچار پسروی شوند. وی تاکید می‌کند: یک یا 2 شرکت نکا چوب و چوب و کاغذ مازندران دارای طرح جنگلداری بوده و به تولید چوب جنگل‌های شمال وابسته هستند. بقیه شرکت‌ها پیمانکار بوده و چوب می‌فروشند. برای تأمین نیاز این دو شرکت هم 12 هزار هکتار زراعت چوب در مناطق جلگه‌ای شفارود داریم که طی پنج سال آینده می‌تواند بخشی از نیازهای صنعت را تأمین کند.

سرمایه‌گذاری برای جنگل ضروری است
دولت تاکنون از تمام خدمات جنگل به رایگان بهره برده و این روزها که کف‌گیر به ته دیگ منابع طبیعی خورده، باید قبل از ورود خسارات جبران‌ناپذیر برای کشور، هزینه‌هایی را برای حفاظت و احیای جنگل پرداخت کند. آقای ناصر مقدسی، رییس شورای‌عالی جنگل، در نشست دیروز تاکید می‌کند: کشور فیلپین با تمام فقر و وابستگی که به جنگل داشت، به‌دلیل چند سیل خانمان برانداز ناگزیر شد به قیمت از دست رفتن 500 هزار شغل، تنفس را اجرایی کند. وی البته به این پرسش که آیا دولت برای اجرای طرح تنفس بودجه‌ای در اختیار سازمان جنگل‌ها قرار داده، پاسخی کلی ارائه می‌کند. به گفته رییس شورای‌عالی جنگل اعتبارات و منابعی که برای جنگل می‌گذاریم سرمایه است و اعتباراتی که برای اجرای تنفس در نظر گرفته شده، در کلان اعتبارات عمرانی دولت، عددی نیست.
وی ادامه می‌دهد: سازمان جنگل‌ها تلاش می‌کند و امیدوار است که بتواند این اعتبارات را دریافت کند و تصمیمات مجلس به گونه‌ای باشد که اقدامی تحول‌آمیز برای جنگل آغاز شود.
اکنون سازمان جنگل‌ها به‌عنوان دستگاه اجرایی حافظ جنگل‌های کشور در آستانه تحولی عظیم و تدوین طرحی نو برای جنگل‌های شمال قرار گرفته اما نجات جنگل‌های ایران از وضعیت نامناسب فعلی، وظیفه‌ای عمومی است؛ بنابراین برای تحقق اهداف تعیین‌شده توسط کارشناسان، نیاز به عزمی ملی داریم؛ یعنی نه فقط مردم نباید در جنگل‌ها بدون ضابطه اتراق کنند، شهرداری نباید زباله‌های خود را در این اکوسیستم‌ها رها کند، ویلاسازی، عبور خطوط نفت و گاز و سدسازی باید در جنگل‌ها متوقف شود، دستگاه‌هایی نظیر نیروی انتظامی و قوه قضاییه باید دست به دست هم دهند تا جنگل‌ها از خطراتی که نسل حاضر برای این اکوسیستم به‌وجود آورده‌اند، جان سالم به در ببرند. اگرچه سازمان جنگل‌ها تلاش می‌کند این عزم عمومی را در بین همه ایجاد کند اما در دیگر دستگاه‌ها، نشانی از تلاش برای دست‌یابی به اهداف این تصمیم بزرگ به چشم نمی‌خورد.

captcha
شماره‌های پیشین