sobhe-no.ir
1115
دوشنبه، ۲۰ بهمن ۱۳۹۹
9
سیاست‌های دولت یازدهم و وزیر مستعفی راه و شهرسازی، خسارات بسیاری به خانه‌دارشدن مردم زد

بی‌مهری به مسکن مهر

اعتماد دولت‌های اروپایی به واکسن‌های آمریکایی در بحبوحه شناسایی گونه‌های جهش‌یافته کووید۱۹ و البته فاش‌شدن عوارض این واکسن‌ها سبب شده تا نه‌تنها عمر پیش‌بینی‌های هیجانی استقبال از این واکسن‌ها خیلی زود به پایان برسد بلکه تاخیر در تحویل ویال‌های واکسن و گزارش از عوارض خفیف تا مرگ، از واقعیت‌هایی تازه خبر می‌دهند.

«صبح‌نو» ‌از روند رو به رشد مقالات علمی و روند کاهشی ثبت اختراع در کشور گزارش می‌دهد

سهم ایران در ثبت اختراعات کمتر شد

صبح نو

«صبح‌نو» ‌از روند رو به رشد مقالات علمی و روند کاهشی ثبت اختراع در کشور گزارش می‌دهد

سهم ایران در ثبت اختراعات کمتر شد

با وجود اینکه خبر تعداد مقالات ایرانی‌ها حدود سه درصد از مقالات معتبر جهان را تشکیل می‌دهد اما تعداد اختراعات ثبتی در ایران روند رو به کاهشی را در پیش گرفته است. بخشی از این موضوع به عدم آشنایی نخبه‌های ایرانی با ادبیات بین‌المللی ثبت اختراع و درآمدزایی از آن برمی‌گردد. همچنین به‌نظر می‌رسد نگاه دانشگاه‌های کشور متمرکز بر تولید مقالات علمی است و تبدیل دستاوردهای علمی به اختراع موضوعیت چندانی ندارد.
با رشد اقتصاد مبتنی بر دانش طی سال‌های اخیر در بسیاری از کشورهای جهان، فناوران و صاحبان ایده در کشورهای مختلف به فکر تجاری‌سازی ایده‌های خلاقانه و نوآورانه خود هستند؛ اما این نگرانی همواره وجود دارد که افرادی از این ایده‌ها کپی‌برداری کنند و در نهایت صاحبان اصلی ایده حتی نتوانند زمان، انرژی و هزینه‌هایی که صرف پژوهش بر روی ایده خود کرده‌اند جبران کنند چه رسد به اینکه بخواهند از آن کسب منفعت داشته باشند. به همین دلیل 
در صورتی که نتوان از عواید حاصل از ایده و اختراع به نفع صاحب آن محافظت کرد، انگیزه کافی برای نوآوری وجود نخواهد داشت.
برای رفع این مشکل دفاتر ثبت اختراع 
در ازای افشا کامل ایده برای جامعه، یک حق انحصاری برای مالکیت آن ایده به مدت حداکثر ۲۰سال و در مرزهای کشور ثبت‌کننده، اعطا می‌کنند. با استفاده از این حق تمام حقوق مربوط به نوآوری‌های یک ایده و اختراع به صاحب آن تعلق می‌گیرد و افراد می‌تواند به شکل انحصاری به بهره‌برداری از آن بپردازد. همچنین دارنده گواهی مالکیت می‌تواند حق مالکیت خود را بفروشد یا در ازای دریافت مبلغی، اجازه‌نامه استفاده از ایده را به مشتری اعطا کند. در واقع حق ثبت اختراع یا پتنت می‌تواند ایده‌های نوآورانه را به کالایی تجاری برای معامله تبدیل کند. بسیاری از کشورهای پیشرفته توانسته‌اند با بهره‌گیری از این ساختار علاوه بر سرعت بخشیدن به تولید فناوری‌های جدید، بازار پویایی برای تبادل اختراعات ایجاد کنند.
این روزها بسیاری از بنگاه‌های تجاری با داشتن سیاست‌های مشخص در مالکیت فکری تلاش دارند تا با ثبت اختراع یا خرید اختراعات حوزه فعالیت خود سهم مناسبی از اختراعات ثبت شده آن حوزه را به خود اختصاص دهند. این مالکیت حقوقی به آن‌ها کمک می‌کند جایگاه خود را در بازارهای هدف مستحکم کنند. هم‌اکنون شرکت‌های بزرگ فناوری، بزرگ‌ترین ثبت‌کنندگان اختراع در دنیا هستند و از طریق سازوکارهای حقوقی پتنت توانسته‌اند استیلای خود بر بازارهای تکنولوژی را محقق سازند.در سال‌های اخیر، فعالیت‌های مرتبط با مالکیت فکری، در سطح جهانی به شدت افزایش یافته و شاهد ظهور قدرت‌های جدیدی در این حوزه بوده‌ایم. به زیر کشیده شدن آمریکا توسط چین، فعالیت‌های گسترده اقتصادهای نوظهوری مانند برزیل، استفاده بیش از پیش دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی از ابزار پتنت برای تجاری‌سازی نتایج تحقیقاتی و درآمدزایی و همچنین به‌کارگیری فزاینده ابزارهای فناورانه مانند هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در سیستم‌های جست‌وجو و طبقه‌بندی دانش پیشین، از مهم‌ترین تحولات چندسال اخیر در دنیای مالکیت فکری به حساب می‌آید.
طبق آخرین آمار اعلام شده از سوی دکتر غلامحسین شعرباف، معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم؛ سهم ایران در کل مقالات برتر دنیا از نظر تعداد سه درصد است؛ این در حالی است که جمعیت ایران نسبت به جمعیت کل دنیا یک درصد می‌شود. معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم با بیان این مطلب که تولید علم به چندین مؤلفه وابسته است،گفته است: اولین و مهم‌ترین مؤلفه مقاله و دومین مؤلفه، تولید کتاب‌های معتبر آموزشی و مرجع است. همچنین تعداد محققان و دانشمندان بومی از دیگر مولفه‌هایی است که نشان می‌دهد در کشوری تولید علم صورت می‌گیرد. مؤلفه چهارم، تعداد گزارش‌های علمی و مؤلفه پنجم تعداد اختراعات ثبت شده توسط محققان برتر کشور است. مؤلفه آخر نیز مسأله تحقیق و تدوین استانداردهای بومی است.» با این وجود آمارها نشان می‌دهد که 
در عین افزایش تعداد ملاقات، تعداد ثبت اختراعات رو به کاهش است.

سهم کم ایران در ثبت اختراع
مطابق آمار ارائه شده در سایت سازمان جهانی مالکیت فکری، کشور ما سهم اندکی از پتنت‌های بین‌المللی را در اختیار دارد. ایران با وجود رشد شتابان علمی در سال‌های اخیر و سهم سه درصدی از انتشارات مقالات علمی جهان، کمتر از یک دهم درصد از درخواست‌های بین‌المللی ثبت اختراع دنیا را به خود اختصاص داده است.
خبرگزاری فارس اخیرا  در یک تصویر مقایسه‌ای بین ایران و چهار کشور ایران، ترکیه، عربستان و رژیم صهیونیستی، میزان پتنت‌های ثبت شده در دفاتر خارجی طی سال‌های‌۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸ را نشان داده است. در این نمودار آمده است که پتنت های ایرانی ثبت شده در دفاتر ثبت اختراع خارج از کشور کمتر از ۱۰‌درصد آمار مشابه کشور ترکیه است. همچنین این تعداد فاصله بسیار زیادی با آمار دو دولت عربستان و رژیم صهیونیستی دارد. این درحالی است که مطابق آمار بانک جهانی ایران با در اختیار داشتن رتبه ۲۵فهرست جهانی تولید علم، ظرفیت‌های بیشتری نسبت به کشورهای ترکیه(رتبه‌۴۰) و عربستان(رتبه‌۶۴) داراست.
در ایران بیشترین سهم درخواست اختراعات بین‌المللی از سوی اشخاص حقیقی بوده و شرکت‌ّهای ایرانی سهم ناچیزی از درخواست‌های ثبت اختراعات بین‌المللی دارند. به نظر می‌رسد ثبت اختراع در ایران با چالش‌های زیادی روبه‌رو است. به‌طور مثال نگاه دانشگاه‌های کشور متمرکز بر تولید مقالات علمی است و تبدیل دستاوردهای علمی به پتنت موضوعیت چندانی ندارد. از طرفی دیگر آموزش‌ها و دوره‌های مشاوره به‌منظور تبیین ماهیت اختراع و چگونگی ثبت آن بسیار محدود بوده و تنها تعداد کمی از پژوهشگران و فناوران ایرانی با ادبیات بین‌المللی ثبت پتنت و چگونگی درآمدزایی از آن آشنایی دارند.

captcha
شماره‌های پیشین