sobhe-no.ir
1037
یکشنبه، ۲۷ مهر ۱۳۹۹
4
یادداشت

درباره خصوصی‌سازی دشت مغان

دکتر سیدامیر سیاح

صبح نو در گفت و گو با عضو کمیسیون بودجه مجلس به تفاوت‌های سال آینده می پردازد

اصلاح ساختار بودجه برای 1400

در شرف ارائه لایحه بودجه به مجلس قرار داریم و بار دیگر بحث ها درباره چند و چون ساختار بودجه ریزی کشور، داغ شده است. چندی پیش بود که محمدباقر قالیباف رئیس مجلس در نامه ای به رئیس جمهوری، خواستار ارائه لایحه بودجه سال 1400 متفاوت با لوایح گذشته، متناسب با شرایط اقتصادی امروز کشور و با لحاظ اصلاحات ساختاری مدنظر رهبر انقلاب، شد.

صبح نو

صبح نو در گفت و گو با عضو کمیسیون بودجه مجلس به تفاوت‌های سال آینده می پردازد

اصلاح ساختار بودجه برای 1400

در شرف ارائه لایحه بودجه به مجلس قرار داریم و بار دیگر بحث ها درباره چند و چون ساختار بودجه ریزی کشور، داغ شده است. چندی پیش بود که محمدباقر قالیباف رئیس مجلس در نامه ای به رئیس جمهوری، خواستار ارائه لایحه بودجه سال 1400 متفاوت با لوایح گذشته، متناسب با شرایط اقتصادی امروز کشور و با لحاظ اصلاحات ساختاری مدنظر رهبر انقلاب، شد.

 یکی از اولویت‌‌ها و برنامه‌‌‌های مهم مجلس یازدهم از آغاز کار، تغییر و اصلاح ساختار بودجه بوده؛ مساله‌‌ای که به طور ویژه از نیمه دوم سال 97، یک پای ثابت فرامین و تذکرات رهبر انقلاب بوده است. طبق این فرامین، اقتصاد و ساختار بودجه‌ریزی در کشور ضمن قطع وابستگی به درآمدهای نفتی، باید میزان تحمل‌پذیری خود در برابر دشواری‌‌‌های تحریمی را افزایش دهد. با وجود برخی اقدامات در مجلس قبل، نمایندگان مجلس یازدهم به طور ویژه‌‌تر در جریان اصلاح ساختار بودجه قرار ‌گرفتند. بر همین اساس نیز کارگروهی ویژه در کمیسیون برنامه و بودجه شکل گرفت. روز چهارشنبه، 17 بهمن 97 بود که علی لاریجانی، رییس وقت مجلس شورای اسلامی، در جلسه شورای اداری استان قم از فرمان مقام معظم رهبری برای اصلاح ساختاری در نظام بودجه‌ریزی کشور طی چهار ماه آینده، خبر داد. پس از آن، جلسات مختلفی در مجلس با حضور مسوولان ذی‌ربط از جمله در سازمان برنامه و بودجه، مرکز پژوهش‌‌ها و دیوان محاسبات برگزار شد.
 
مصون‌‌‌سازی اقتصاد کشور در برابر تحریم‌ها
علاوه بر این فرمان، رهبر انقلاب در سخنان دیگری نیز کما‌فی‌السابق لزوم مصون‌‌‌سازی اقتصاد کشور در برابر تحریم‌‌ها را برای مسوولان امر، تبیین ‌کردند. برای نمونه، ایشان در تاریخ 28 آبان 98 در دیدار جمعی از تولیدکنندگان، کارآفرینان و فعالان اقتصادی با بیان اینکه کار اساسی، مصون‌‌‌سازی اقتصاد کشور از آسیب دیدن از تحریم است، گفتند: دورزدن تحریم یک تاکتیک است و مصون‌‌‌سازی کشور در مقابل تحریم، یک راهبرد است. باید کاری کرد که ما در مقابل تحریم آسیب‌پذیر نباشیم. الان این‌جور نیست، الان اقتصاد ما متکی به نفت است. خب نفت یک چیز آسیب‌پذیر است. ایشان تصریح ‌کردند: وقتی که ما برای بودجه‌ دولت -نه فقط بودجه‌های عمرانی و سازندگی کشور، حتی برای بودجه‌ جاری‌مان- می‌خواهیم از پول نفت استفاده کنیم، همین وضع پیش می‌آید، ما آسیب‌پذیر می‌شویم، ما این را باید علاج کنیم. پس از این، محمدباقر نوبخت رییس سازمان برنامه و بودجه، در نامه‌‌ای به رهبر انقلاب با اشاره به برنامه‌‌‌های این سازمان برای اصلاح ساختار بودجه و ارائه این برنامه‌‌ها به شورای‌عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا گفت: با یک‌سال تلاش شبانه‌روزی و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های کارشناسی این سازمان و گروه‌های متعددی از متخصصان، اندیشمندان و قابلیت‌های موجود در دانشگاه‌ها، پژوهشکده‌های فعال در این حوزه و نیز دستگاه‌های اجرایی،‌ طرح اصلاح ساختاری بودجه و نقشه‌راه آن را آماده كرده و حسب تأکید حضرت‌عالی در موعد مقرر به شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران سه قوه تقدیم کرده‌اند. پس از آن،‌ جزئیات این طرح به صورت مستمر بر اساس برنامه زمان‌بندی‌شده به آن شورای محترم ارائه شد که به ترتیب اولویت در حال بررسی است. با وجود این، همانطور که گفته شد، از زمان آغاز به کار مجلس یازدهم، نمایندگان به طور ویژه‌تری در جریان تغییر و اصلاح ساختار بودجه قرار ‌گرفتند. شفاف‌‌‌سازی منابع و شرکت‌های دولتی از جمله شرکت نفت، مالیات بر عایدی سرمایه یا درآمد، مولد‌‌سازی دارایی‌های دولت و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی، از جمله مهم‌‌ترین محورهایی است که نمایندگان مردم برای اصلاح ساختار بودجه روی آن تاکید دارند. توجه به امر تولید و رفع موانع آن، دیگر رویکردی است که در این امر باید مورد توجه نمایندگان و دولت باشد؛ چه آنکه رهبر انقلاب روز 21 مهر در ارتباط تصویری با مراسم مشترک دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه‌های افسری نیروهای مسلح با اشاره به لزوم توجه هر چه بیشتر به امر تولید و رفع رخنه‌‌ها از جمله مبارزه با قاچاق و واردات بی‌رویه و نیز مبارزه با فساد مالی، خاطرنشان ‌کردند: باید بر مساله‌ تولید و جلوگیری از سقوط پی‌درپی ارزش پول ملی و بستن رخنه‌ها، تکیه کنیم و متمرکز بشویم. رخنه‌هایی وجود دارد که گاهی کارهای خوبی هم که در کشور انجام می‌گیرد، این رخنه‌ها مثل قاچاق، مثل واردات بی‌رویّه و بعضی از فسادهای مالی مانع می‌شوند. این رخنه‌ها مانع می‌شوند از اینکه این کارهایی که انجام می‌گیرد به نتایج خودش برسد. با این حال به نظر می‌رسد دولت آنطور که باید و شاید در اصلاح ساختار بودجه و تغییرات لازم در آن اهتمام لازم را ندارد. در همین‌باره، چندی پیش محسن زنگنه، رییس کارگروه اصلاح ساختار بودجه کمیسیون برنامه و بودجه درباره ماحصل جلسات این کارگروه طی این مدت، گفت: از شواهد اینطور برمی‌آید که دولت نمی‌خواهد لایحه‌ای در خصوص‌ اصلاح ساختار بودجه به مجلس ارائه کند اما دولت در این‌باره نظراتش را به ما داده و نمایندگان دولت در جلساتی که به همین منظور در کارگروه مربوطه در حال برگزاری است، حضور می‌یابند و کار هماهنگی را در این زمینه پیش می‌بریم. برای بررسی بیشتر محورهای طرح اصلاح بودجه در مجلس که چند ماهی می‌شود در کمیسیون برنامه و بودجه به دغدغه اصلی نمایندگان تبدیل شده، به سراغ دکتر جعفر قادری، عضو این کمیسیون رفتیم. او در این گفت‌وگو ضمن برشمردن لازمه‌‌‌های اصلاح بودجه، بر این نکته تاکید كرد که بودجه باید شکل عملیاتی به خود بگیرد. او در این‌باره تاکید کرد: بودجه عملیاتی باید متناسب با نوع فعالیت‌‌ها باشد و دقیقا برای هر فعالیت و به ازای تعداد دفعات و تکرار آن فعالیت‌ها، میزان هزینه‌‌ها تعریف و بودجه پیش‌بینی شود اما معمولا چنین چیزی در بودجه‌‌‌های ما وجود ندارد. در ادامه گفت‌وگوی روزنامه «صبح‌نو» با این نماینده مجلس را از نظر خواهید گذراند.
 
بایدها و نبایدهای بودجه‌‌ای از زبان یک نماینده مجلس
جعفر قادری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار «صبح‌نو» با اشاره به ویژگی‌‌ها و ملزومات بودجه سال آینده، گفت: بودجه باید ما را از تک‌محصولی و وابستگی به درآمدهای نفتی نجات دهد و تنوع در درآمدهای ارزی به همراه بیاورد. ضمنا بودجه از نظر ریالی نباید متکی به درآمدهای نفتی باشد و بیشتر باید مالیات‌محور باشد. وی با اشاره به سومین ویژگی بودجه‌نویسی گفت: بودجه باید به گونه‌‌ای نوشته شود که دولتی شدن اقتصاد را کم کند تا اقتصاد به سمت مردمی شدن برود. قادری با بیان اینکه بودجه باید عدالت‌محور باشد، تاکید کرد: بودجه باید بتواند بین مناطق، گروه‌‌ها و قشرهای مختلف، عدالت ایجاد کند. قادری همچنین تصریح کرد که بودجه باید موجب افزایش راندمان و بازده در اقتصاد شود. قادری با بیان اینکه دولت باید تصدی‌گری را کنار بگذارد و بودجه و اعتبارات دولتی یک اهرمی برای تحریک فعالیت‌‌‌های اقتصادی بخش غیردولتی باشد، گفت: در کشور باید تحرک مالی و اقتصادی داشته باشیم. به طور مثال، فعالیت‌‌‌های عمرانی به جای اینکه توسط دولت انجام شوند، باید توسط بخش‌‌‌های غیردولتی صورت گیرند و دولت بیشتر تضمین خرید را بدهد. این عضو کمیسیون برنامه و بودجه ادامه داد: بودجه دولت باید در جهت ایجاد توازن منطقه‌‌ای و اجتماعی به کار گرفته شود.
قادری با بیان اینکه بودجه نباید کسری داشته باشد و ایجاد تورم نکند، تاکید کرد: اتفاقی که الان دارد در کشور رخ می‌دهد این است که دولت دارد کسری درآمد و منابع خود را از محل افزایش پایه پولی و اجرای نقدینگی، تامین می‌کند. وی با بیان اینکه دولت نباید نگاه کوتاه‌مدت داشته باشد، گفت: درست است که بودجه سالانه، برش یک‌ساله است اما باید با نگاه به سیاست‌‌ها و اسناد بالادستی، نوع تمشیت امور در سال‌های بعد را نیز در نظر بگیرد.
 
رییس سازمان بودجه همه‌کاره است
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به تصریح رهبر انقلاب در سال 97 مبنی بر اصلاح ساختار بودجه گفت: دولت سال‌هاست که از بودجه عملیاتی صحبت می‌کند اما هنوز شاید مفهوم بودجه عملیاتی در دولت جا نیفتاده است. بر این اساس، در بودجه‌‌ای که هر سال وضع می‌کنند، فقط یک درصدی به بودجه سال گذشته اضافه می‌شود؛ اینکه نامش بودجه عملیاتی نیست. قادری اضافه کرد: بودجه عملیاتی باید متناسب با نوع فعالیت‌‌ها باشد و دقیقا برای هر فعالیت و به ازای تعداد دفعات و تکرار فعالیت‌ها، میزان هزینه‌‌ها تعریف و بودجه پیش‌بینی شود اما معمولا چنین چیزی در بودجه‌‌‌های ما وجود ندارد. وی با بیان اینکه در بودجه باید پاسخگویی و شفافیت ساختار اداری که هر روز بزرگ‌‌تر و گسترده‌‌تر می‌شود، پیش‌بینی شود، اظهار كرد: چیزی که دولت ما دارد انجام می‌دهد، در واقع دستبرد در یک کیسه خرج است که هر لحظه اراده کند، می‌تواند از آن بردارد. قادری افزود: دولت معمولا سقف بودجه را بالا در نظر می‌گیرد و سپس با مکانیزم تخصیص، مجلس و همه نهادها را دور می‌زند و ما نمایندگان، دل‌مان به این خوش است که برای برنامه‌‌ها و طرح‌‌‌های مدنظرمان، اعتبار گذاشته می‌شود اما همه ما می‌دانیم که آن عاملی که تعیین می‌کند به کدام پروژه اعتبار تخصیص داده شود یا نشود، شخص آقای نوبخت و دولت است و در این میان، مجلس جایگاهی ندارد.
 
باید تلاش کنیم تا بودجه واقعی شود
عضو کمیسیون برنامه و بودجه با بیان اینکه ما باید تلاش کنیم تا بودجه واقعی شود، تاکید کرد: حقیقت این است که دولت‌‌ها معمولا سقف بودجه را آنقدر بالا در نظر می‌گیرند که هیچ‌گاه درآمدها به سقف نمی‌رسد و همیشه درصد محدودی از بودجه مصوب، محقق می‌شود و هیچ‌وقت اتفاق نیفتاده که مازاد بودجه مصوب داشته باشیم و بر این اساس همیشه ناچار می‌شویم که برای بودجه، متمم تدوین کنیم. قادری در این‌باره اضافه کرد: وقتی در قانون، متمم تعریف می‌شود، معنایش این است که بودجه، بودجه واقعی است، نه اینکه بودجه بر اساس آمال و آرزوها بسته شود. این در حالی است که بودجه باید بر اساس تلفیقی از آرمان‌‌ها و واقعیت‌‌ها بسته شود. قادری با اشاره به آخرین وضعیت طرح کمیسیون برنامه و بودجه مجلس برای اصلاح ساختار بودجه گفت: در این طرح روی محورهایی از جمله مالیات بر مصرف و کاهش مالیات بر تولید، حرکت به سمت فناوری اطلاعات و به طور کلی محورهایی که به آنها اشاره کردم، جمع‌بندی صورت گرفته است. برای این طرح، نشست‌هایی میان نمایندگان سازمان مدیریت، سازمان برنامه و بودجه و مرکز پژوهش‌‌ها و نمایندگانی از کمیسیون برنامه و بودجه برگزار شده است. دو، سه جلسه هم در صحن کمیسیون برنامه و بودجه روی آن صحبت شد و وارد فرایند قانون‌گذاری شده‌ایم. امیدواریم که این طرح، زودتر اعلام وصول شده و برای جمع‌بندی، ابتدا به کمیسیون بیاید و سپس به صحن برود. قادری در پاسخ به این سوال که آیا طرح مجلس برای اصلاح بودجه، برای بودجه سال آینده اعمال خواهد شد، گفت: تلاش بر این است که اگر به‌موقع هم مصوب نشود، دولت تلاش کند نکات ذکرشده در بودجه اعمال شود و مجلس نیز اگر به‌موقع مصوب نشد، ملاحظات کلیدی را مدنظر قرار دهد.

captcha
شماره‌های پیشین