sobhe-no.ir
1014
یکشنبه، ۲۳ شهریور ۱۳۹۹
7
هزاران میلیارد در دریاچه ارومیه خرج شد

تعهد احیا به گردن دولت بعد افتاد

«صبح‌نو» از آتش‌سوزی در 13 ایالت آمریکا گزارش می‌دهد

ضعف ابرقدرت در اطفای حریق

گزارش عارف چراغی / این روزها درحالی 13 ایالت از آمریکا در آتش می‌سوزد که دولت ترامپ کمترین واکنشی نسبت به آن نشان نداده است. رسانه‌های بین‌المللی از آواره شدن بیش از نیم میلیون نفر بر اثر آتش‌سوزی خبر داده‌اند. وقوع بیش از ۱۰۰ آتش‌سوزی عظیم در سطحی به مساحت تقریباً 7هزار مایل مربع باعث مرگ صدها نفر و تخریب هزاران‌ها منزل مسکونی شده است.

صبح نو

هزاران میلیارد در دریاچه ارومیه خرج شد

تعهد احیا به گردن دولت بعد افتاد


سرخ شدن رنگ دریاچه ارومیه در اواخر دولت محمود احمدی‌نژاد که نتیجه سال‌ها برداشت بیش از ظرفیت حوضه آبریز دریاچه بود، زنگ‌های هشدار مرگ دریاچه را به صدا درآورد؛ این چالش از همان روزهای ابتدایی ایده شکل‌گیری یک ستاد ملی برای احیای دریاچه ارومیه را به دنبال داشت؛ ستاد فراقوه‌ای که قرار بود بر عملکرد وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان محیط‌زیست و دیگر نهادهای مرتبط نظارت داشته باشد، تبدیل به یکی از شعارهای انتخاباتی حسن روحانی برای دوره یازدهم ریاست‌‌جمهوری شد. دولت وی با وعده احیای دریاچه ارومیه روی کار آمد و می‌توان گفت وعده احیای دریاچه ارومیه به عنوان بزرگ‌ترین شعار اجتماعی دولت حسن روحانی در ابتدای شکل‌گیری بود که بنا داشت با متوقف ‌کردن رویه سد‌‌سازی‌ها در اطراف حوضه آبریز دریاچه ارومیه و با اعمال پروژه‌هایی همچون طرح نکاشت و کاهش وابستگی شدید به منابع آب و خاک، این دریاچه را از خطر مرگ نجات دهد.
خبرگزاری مهر در گزارشی آورده است: دولت یازدهم و دوازدهم برای رسیدن به این هدف، طی هفت سال گذشته حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان هزینه کرده است و اکنون در واپسین سال فعالیت دولت دوازدهم، رییس سازمان محیط‌زیست که به صورت همزمان مسوولیت دبیری کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه را هم بر عهده دارد، اعلام کرده که سطح آب این دریاچه تا سال ۱۴۰۶ به تراز اکولوژیک خود می‌رسد؛ هرچند در سال‌های ابتدایی فعالیت این ستاد گفته می‌شد دریاچه تا سال ۱۴۰۰ (همزمان با پایان سال فعالیت دولت) به تراز اکولوژیکی خود خواهد رسید.
کلانتری با اشاره به اینکه امسال عملیات سخت‌افزاری احیای دریاچه به اتمام می‌رسد، اظهار داشت که وعده‌ای که رییس‌جمهور در سال ۱۳۹۲ به مردم داده بود محقق خواهد شد؛ البته با توجه به اینکه وعده رسیدن به تراز اکولوژیک دریاچه ۶ سال پس از پایان این دولت است، رییس سازمان محیط‌زیست وعده احیای دریاچه را نه به طور کامل بلکه منوط به همراهی دولت بعدی دانسته و گفته است: نمی‌توانم قول بدهم نتایج حاصله در دولت بعدی حفظ شود.
 
  تبدیل یک مطالبه اجتماعی به یک اقدام سیاسی
برای احیای دریاچه ارومیه، ستاد ملی احیای دریاچه ارومیه ۱۹ پروژه کلان تعریف کرد که بر سه محور کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی، ‌‌آوردن آب جدید از حوضه‌های آبریز ارومیه (انتقال بین‌حوضه‌ای) و استفاده از آب‌های رودهایی بود که قبلاً در حوضه آبریز مورد استفاده قرار می‌گرفت. در گزارش مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌‌جمهوری که براساس عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه منتشر شده است، احیای دریاچه ارومیه از یک مساله اجتماعی به یک اقدام سیاسی از سوی دولت تبدیل شده و به همین دلیل احتمال حاکمیت نظریه‌های کارشناسی در آن از همان سال‌های ابتدایی به حداقل رسید. این مساله باعث شد که تمرکز برای طرح‌های انتقال آب با اشکال سازه‌ای نسبت به اقناع افکار مردم (به ویژه کشاورزان و باغداران دو استان درگیر با مساله) برای تغییر الگوی کشت بیشتر باشد، در حالی که تمرکز برای تقاضای تالاب چالش‌های هیدروپلیتیکی را به همراه دارد که از همان ابتدا از سوی کارشناسان محیط‌زیست مورد انتقاد قرار گرفت.
می‌توان گفت مهم‌ترین و ماندگارترین اقدام ستاد احیا، باید تغییر الگوی کشت در نظر گرفته می‌شد که براساس این طرح، وسعت اراضی کشاورزی و باغی در این حوزه باید به اندازه موجود در دهه ۱۳۸۰ بازمی‌گشت و معیشت جایگزین با قدرت فراوزارتخانه‌ای ستاد احیا دنبال می‌شد، اما در نهایت این ستاد تسلیم فشارهای منطقه‌ای و لابی‌ها شد و هزینه‌های ستاد هم صرف مدیریت‌های سازه‌ای شدند.
مهم‌ترین هدف‌گذاری از نظر کارشناسان محیط‌زیست برای احیای این دریاچه پس از تغییر الگوی کشت، تعادل‌بخشی سطح آب‌های زیرزمینی این حوضه است چون سال‌هاست بهره‌برداران و باغ‌داران با حفر هزاران چاه غیرمجاز تمامی شریان‌های حیاتی دریاچه را از این طریق می‌بلعند. قرار بر این بود که وزارت نیرو با نصب کنتور روی چاه‌های مجاز و پر ‌کردن چاه‌های غیرمجاز میزان مصرف را کنترل کند اما به نظر می‌رسد این برنامه مهم هم فراموش شد.
هرچند به نظر می‌رسد تلاش برای احیای دریاچه نیمه‌جان ارومیه در ابتدا با نگاه‌های زیست‌محیطی و اجتماعی همراه بود، اما با تبدیل این نگاه به یک شعار سیاسی آسیب دید و با وجود صرف بودجه‌های کلانی که به‌واسطه سیاسی شدن مساله احیا خرج شد و ایجاد پروپاگاندای رسانه‌ای برای القای موفقیت دولتی که خود را تنها دولت محیط‌زیستی ایران می‌خواند، شتاب‌زدگی در کسب نتایج ملموس و روی ‌‌آوردن به مدیریت سازه‌ای باعث شد، نقش مؤثر ذی‌نفعان در جهت‌دهی به مصرف و برداشت از منابع آبی نادیده گرفته شود و همانطور که عیسی کلانتری، دبیر اجرایی ستاد احیای دریاچه اذعان كرد؛ تضمینی بر باقی ماندن نتایج هزینه چند هزار میلیاردی احیای این دریاچه در سال‌های آتی وجود ندارد .

captcha
شماره‌های پیشین