sobhe-no.ir
1014
یکشنبه، ۲۳ شهریور ۱۳۹۹
3
یادداشت

به سر دویدن در پی دولتمردی «قاطع و محبوب»

دکتر حامد حاجی‌حیدریعضو هیات علمی دانشگاه تهران

یک روزنامه اصلاح‌طلب خبر از حمایت روحانی از وزیر نیرو داد

اردکانیان برای 1400 از جانب دولت حمایت می‌شود؟

آنطور که از شنیده‌ها بر می‌آید مرد یزدی دولت اعتدال، یکی از چهره‌هایی است که رییس‌جمهوری و رییس دولت اصلاحات، برای اجماع روی او در انتخابات ریاست جمهوری‌1400 برنامه‌هایی را تدارک دیده‌اند. در همین باره، روز گذشته یکی از روزنامه‌های اصلاح‌طلب، طرح برق رایگان از سوی دولت را حربه‌ای سیاسی برای افزایش محبوبیت او در میان توده‌های مردمی و در نتیجه علم‌کردن او به‌عنوان نامزد انتخابات، برشمرد. داریم درباره رضا اردکانیان سخن می‌گوییم؛ وزیر نیروی 63‌ساله دولت تدبیر و امید.

صبح نو

یادداشت

به سر دویدن در پی دولتمردی «قاطع و محبوب»

دکتر حامد حاجی‌حیدریعضو هیات علمی دانشگاه تهران

مردم ما طی این سال‌ها، دولتمردان مختلفی را تجربه کرده‌اند؛ شماری را مورد حمایت پایدار خویش قرار داده‌ و شماری نیز، خیلی زود یا قدری دیرتر، محبوبیت خویش را 
از دست داده‌اند. اتکا و اطمینان به دولتمردان، نقش مهمی در تقویت و تحکیم سایر متغیرهای اجتماعی بازی می‌کند. وقتی مردم چنین اتکایی دارند، فرهنگ و اقتصاد و ممارست‌های مدنی، روند رشد باثباتی را طی می‌کنند و به‌وضوح، هر کس، 
هر جا هست، فارغ از دل‌نگرانی سیاست و قدرت، به ایفای نقش اجتماعی خود همت می‌گمارد؛ این است، نقش اجتماعی یک دولتمرد خوش‌کارکرد.  گذشت آن زمان که مردم از سیاست دوری می‌گزیدند؛ امروزه، تقریباً، هر کس، با سیاست و قدرت سر و کار دارد و شکل و شمایل دور از سیاست، دیگر شکل و شمایل موجهی به شمار نمی‌آید. همه مردم دنیا، بخشی از قلب خود را در سیاست خرج می‌کنند و اگر دولتمردان کار خود را در ثبات این قلب به درستی بازی نکنند، مردمان به دشواری می‌توانند تعادل خود را در سایر امور حفظ کنند. ماهیت و کیفیت سیاست تأثیر بسزایی بر کار و زندگی همه مردم دارد و مردم نیز نسبت به این تأثیر آگاه‌ هستند.  انجام تکالیف اداری، مطلقاً کافی نیست. یک دولتمرد، هر قدر هم بتواند محیط جمعی مطلوب و لذت‌بخشی را برای مردمش به وجود آورد و با آن‌ها در چارچوب روابط حقوقی، پایدار عمل کند، باز از دیدگاه مردم، کافی به شمار نمی‌رود. دولتمرد، باید علاوه بر انجام وظایف اداری خود، دو خصلت را با هم داشته باشد؛ قاطع و در عین حال، پرمحبت باشد. ولی سؤال این است که چگونه دولتمردی می‌تواند اتکا و اطمینان را به قلب مردم خویش ببخشد؟ در یک کلام، دولتمردی که قاطع و در عین حال محبوب باشد. ترکیب هوشمندی از قاطعیت و محبت لازم است و تدارک چنین ترکیبی کار دشواری است که تا حدودی شم و ملکه اخلاقی تیز یک دولتمرد قابل را ایجاب و احضار می‌کند. چطور چنین ترکیب غامضی، خصوصاً در صدر یک دستگاه اداری عظیم دولتی به دست می‌آید؟
 اولین نکته آن است که دولتمرد باید یکسره در خدمت ارتقای ملت باشد و این اطمینان را هم به مردم بدهد که هر اقدام قاطع، در راستای خدمت به ملت است، نه با هیچ ملاحظه دیگر. یک دولتمرد قاطع و بامحبت، نباید به فکر ارتقای خود یا گروه خاصی از مردم باشد؛ او باید همه بستگی‌ها و وابستگی‌ها را از خود دور کند و پیوسته در کار اثبات آن باشد که اعمالی که قاطعانه به آن‌ها دست می‌زند، منافع کلی و پایدار ملت را تضمین می‌کند، نه هیچ شخص و گروه و دسته خاصی را. اثبات این موضوع در ایران با بافت قومی و عشیره‌ای، همواره دشوار بوده است، ولی وقتی یک دولتمرد موفق به اثبات این مطلب شده است، توانسته بخش مهمی از نقطه اتکای ملی را تضمین کند و تأثیری تاریخی از خود بر جای بگذارد. یک راه خوب دولتمرد برای دستیابی به چنین منظوری، اهتمام او به ظرفیت‌ها و توان‌های ملی و محلی است که واقعاً و در باور مردم، در جهت ارتقای ملت حرکت می‌کنند. این ظرفیت‌ها، نقطه‌های راهنمایی برای سیاستمدار هستند که به او مسیر حرکت درست در متن منافع ملی را گوشزد می‌کنند. نکته بعد این است که دولتمرد به گفت‌وگو با مردم و اقشار مختلف آنان اهمیت بدهد و صرفاً غرق در انجام وظایف اداری نشود. او باید سعی کند تا به بهانه‌های مختلف با مردم، گفت‌وگوهای مفید و مثمرثمری داشته باشد و این کار دشوار را می‌توان با نخبگان فرهنگی آغاز کرد. اگر دولتمرد از گفت‌وگوی فراگیر و علنی با مردمی که احتمالاً منافع شخصی را اولویت می‌بخشند و طبیعتاً تصویر روشنی از جهت‌گیری‌های کلی ملی ندارند، هراس و واهمه دارد، بهتر است ابتدا از گفت‌وگو با فعالان فرهنگی وجیه‌المله آغاز کند تا رفته‌رفته زمینه اجتماعی را برای گفت‌وگوهای فراگیر و علنی با مردم بدون آنکه رقابت‌ها افق کلی ملی را تهدید کند، مهیا گرداند. گفت‌وگوهای توأم با تفاهم، بین دولتمردان و مردم به شکل صریح و بدون تعارف، در ابتدا به سختی اتفاق می‌افتد و باید در اجرای آن‌ها صبورانه و با حوصله عمل کرد. هر از‌گاه، صحنه‌هایی از پرخاش مردم به یک دولتمرد را در گوشه‌ای از جهان، بر صفحه‌های تلویزیون می‌بینیم و این نشان از دشواری گفت‌وگوی دولتمرد با مردمی که طبیعتاً خبره و مطلع امر سیاست محسوب نمی‌شوند، است، ولی ممارست و کمک ‌گرفتن از چهره‌های وجیه‌المله، کلید فتح باب گفت‌وگو در چنین موقعیت‌هایی است.
 مطلب مهم و بعدی آن است که سیاستمدار باید اجازه ندهد اقشار مختلف مردم رو‌در روی هم قرار گیرند؛ دولتمرد باید زهر اختلافات را بگیرد و اگر سیاستمداری نتواند یا نخواهد جلوی تضادها و انسدادهای گفت‌وگویی را بگیرد و اجازه دهد تا هر کدام از مردم، دیگران را به وفور متهم کنند، آنگاه نخواهد توانست از ظرفیت‌های ملی به درستی و به نحوی مثمرثمر استفاده کند. عاقلانه‌تر آن است که سیاستمداران، با جلوگیری از شکل‌گیری جو منفی و مملو از بدگویی در میان ملت، ضمن تأمین آرامش و امنیت که بخش مهمی از کارکرد سیاست امروز است، فرصت کافی برای رسیدگی به وظایف مهم‌تر و کلیدی‌تر را به خود بدهند. در همین راستا، سیاستمدار قاطع و محبوب، این توان را دارد تا تک‌تک مردم را با کمک زمینه‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری موجود، به مشاوران صادق خود تبدیل کند. در کشور متنوع و در متن فرهنگ پرتجربه‌ای مانند ایران، دولتمرد باید در همه جا و همه حال به یاد داشته باشد که در هر شرایطی به مشاوره و کمک‌های فکری و غیرفکری مردم در دوردست‌ترین نقاط کشور نیازمند است. با زمینه‌های فنی که دنیای دیجیتال و فناوری فراگیر ارتباطات فراهم آورده است، این نوع بهره‌مندی میسرتر شده و سیاستمدار ایرانی مطلقاً نباید از این امکان صرف‌نظر کند. این زمینه فنی باعث می‌شود تا یک نوع احساس عمومی حمایت شدن و حمایت ‌کردن بین تمام بخش‌های کشور شکل بگیرد. «کشور به یک ۱۱۰ سیاسی احتیاج مبرم دارد».

captcha
شماره‌های پیشین