sobhe-no.ir
1014
یکشنبه، ۲۳ شهریور ۱۳۹۹
2

رهبر انقلاب اسلامی درگذشت آیت‌الله صانعی را تسلیت گفتند

فردا جلسه استماع ایرادات آمریکا و پاسخ‌های ایران درباره نقض عهدنامه «مودت» در مقر دیوان بین‌المللی دادگستری برگزار می‌شود

لاهه؛ اسم رمز انزوای مجدد آمریکا

جلسات استماع برای رسیدگی به ایرادات مقدماتی ایالات متحده و ملاحظات و پاسخ‌های ایران در خصوص صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری در پرونده شکایت ایران از آمریکا، به موجب نقض تعهدات خود در عهدنامه مودت، روابط کنسولی و حقوق کنسولی، در هفته جاری از تاریخ 24‌تا‌31شهریور‌ماه در مقر دیوان واقع در لاهه هلند برگزار خواهد شد. آمریکا در تلاش است تا صلاحیت دیوان لاهه برای رسیدگی به شکایت ایران را مخدوش کند.

صبح نو

فردا جلسه استماع ایرادات آمریکا و پاسخ‌های ایران درباره نقض عهدنامه «مودت» در مقر دیوان بین‌المللی دادگستری برگزار می‌شود

لاهه؛ اسم رمز انزوای مجدد آمریکا

جلسات استماع برای رسیدگی به ایرادات مقدماتی ایالات متحده و ملاحظات و پاسخ‌های ایران در خصوص صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری در پرونده شکایت ایران از آمریکا، به موجب نقض تعهدات خود در عهدنامه مودت، روابط کنسولی و حقوق کنسولی، در هفته جاری از تاریخ 24‌تا‌31شهریور‌ماه در مقر دیوان واقع در لاهه هلند برگزار خواهد شد. آمریکا در تلاش است تا صلاحیت دیوان لاهه برای رسیدگی به شکایت ایران را مخدوش کند.

در عهدنامه موسوم به «مودت» که در سال‌1955 (سوم مرداد سال‌1334) میان مصطفی سمیعی، معاون وقت وزارت امور خارجه دولت ایران و سلدن چیپن، سفیر کبیر فوق‌العاده و مختار دول متحده آمریکا در تهران منعقد شد، دو کشور متعهد شدند از اقدامات تبعیض‌آمیز علیه منافع یکدیگر خودداری کنند. بر همین اساس، ایران چندی پیش شکایتی را علیه آمریکا به دیوان دادگستری بین‌المللی (لاهه) ارائه کرد. موضوع شکایت ایران از آمریکا، اعمال مجدد تحریم‌های یکجانبه اقتصادی و تشدید اقدامات محدودکننده علیه دولت، ملت و شرکت‌های ایرانی و مغایرت آنها با برخی مفاد عهدنامه‌1955 مودت میان دو کشور است. در یکی از مواد عهدنامه مودت آمده است: «هر یک از طرفین معظمین متعاهدین در تمام مواقع نسبت به اتباع و شرکت‌های طرف معظم متعاهد دیگر و اموال مؤسسات ایشان رفتارمنصفانه و عادلانه مرعی خواهد داشت و از اتخاذ اقدامات غیر‌معقول و تبعیض‌آمیزی که به حقوق و منافع مکتسبه قانونی ایشان لطمه وارد آوردخودداری خواهد کرد و برای اجرای حقوق قانونی آنان که در نتیجه قراردادی به دست آمده باشد وسایل مؤثری طبق قوانین مربوطه تهیه و تأمین‌خواهد کرد.» از سویی، ذکر این نکته ضروری است که شکایت ایران از آمریکا ناظر بر اعمال تحریم‌های مغایر با مفاد و اهداف عهدنامه مودت است و ارتباط مستقیمی به نقض برجام از سوی واشنگتن ندارد. جمهوری اسلامی ایران پیش از این نیز بر پایه ادله حقوقی نقض عهدنامه مودت، نسبت به اعمال تحریم‌های آمریکا به دیوان لاهه شکایت برده بود. بر همین اساس، دستور موقت دیوان در تاریخ سوم اکتبر‌2018(11‌مهر‌97) صادر شد و دیوان جهت حفظ حقوق کشورمان، آمریکا را ملزم کرد نسبت به رفع موانع صادرات و نقل و انتقالات مالی در خصوص برخی اقلام نظیر دارو و تجهیزات پزشکی، مواد غذایی و محصولات کشاورزی، وسایل یدکی و خدمات و تجهیزات لازم برای ایمنی هواپیمایی کشوری اقدام کند و هرگونه مانعی که دلیل تحریم‌های نهم ماه مه سال‌2018 (تاریخ خروج یکجانبه آمریکا از برجام) بر سر راه صادرات آزاد کالاهای یادشده وجود دارد را مرتفع کند. همین دستور موقت دیوان لاهه نیز باعث شد تا وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کند که کشورش از عهدنامه مودت خارج خواهد شد.از سویی، بنیان حقوقی دیگری که باعث شده تا ایران مجدداً به طرح دعوی علیه آمریکا اقدام کند، سند ثبت شده در سازمان ملل از سوی تهران، پس از انعقاد برجام در سال‌2015 میلادی است. پس از امضای برجام، سندی از سوی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل ثبت و در آن، مواضع ایران نسبت به برجام اعلام شد. مضمون کلی آن سند این بود که چنانچه برجام به هر روندی دچار شد، نمی‌تواند موجب کنارگذاشته شدن حقوق ایران بر‌اساس پیمان‌ها و عهدنامه‌های دیگر از جمله عهدنامه 
مودت شود.   

تشکیک آمریکا در صلاحیت دیوان لاهه
مساله فقدان مرجع بالادستی دولت‌ها به‌عنوان یکی از خلأهای روابط بین‌الملل، باعث شده تا دولت آمریکا صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری(لاهه) برای بررسی شکایت تهران علیه واشنگتن به‌دلیل نقض عهدنامه مودت را زیر سؤال ببرد. با این حال، دیوان می‌تواند به یکی از سه روش معمول، صلاحیت خود را احراز کند؛ اول، صدور اعلامیه پذیرش صلاحیت اجباری دیوان توسط یک دولت پیش از طرح هرگونه دعوا، دوم، توافق خاص طرف‌های دعوا برای ارجاع یک موضوع به‌خصوص به دیوان و سوم، وجود مبنای صلاحیتی برای دیوان در موافقت‌های بین‌المللی.

دست بالای ایران در مناسبات فی‌مابین با آمریکا
اینکه جمهوری اسلامی ایران در موقعیت کنونی، به اقامه دعوا علیه آمریکا مبادرت کرده، خود حامل پیام مهمی است. امروز برخلاف سال‌های اوج‌گیری صدور قطعنامه‌های سازمان ملل علیه ایران، جمهوری اسلامی از موقعیت سیاسی نسبتاً خوبی نزد نهادهای بین‌المللی از جمله در شورای امنیت و آژانس اتمی برخوردار است و همین امر موجب شده تا تهران با طیب خاطر بیشتری، نزد بازوی قضایی سازمان ملل یعنی دیوان لاهه، علیه واشنگتن شکایت حقوقی ببرد. پس از ناکامی دولت آمریکا در مجاب کردن شورای امنیت سازمان ملل برای تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران و نیز پس از سفر مهم رافائل گروسی، دبیرکل آژانس اتمی به تهران و پیامدهای مثبت آن، واشنگتن در انزوای بی‌سابقه‌ای در عرصه جهانی گرفتار شده به‌گونه‌ای که عمده محافل جهانی جز رژیم اسرائیل، دیگر ایران و فعالیت‌های هسته‌ای آن را مغایر با صلح و امنیت جهانی نمی‌دانند. همین موقعیت خوب نیز موجب شد تا جمهوری اسلامی ایران برای احقاق حقوق حقه خود، دست به شکایت علیه آمریکا بزند. در ادامه این گزارش، به سراغ دکتر مسعود اخوان فرد کارشناس حقوق بین‌الملل رفتیم. او به این سؤال ما پاسخ داد که چرا تلاش‌های آمریکا برای زیر سؤال بردن صلاحیت دیوان لاهه، بی‌اساس است.

چرا ادعای آمریکا پوچ است؟
دکتر مسعود اخوان‌فرد، کارشناس حقوق بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار «صبح‌نو»، با اشاره به تلاش‌های آمریکا برای زیر سؤال بردن صلاحیت دیوان لاهه جهت رسیدگی به شکایت اخیر جمهوری اسلامی ایران، اظهار داشت: بر‌اساس عهدنامه مودت که یکی از قدیمی‌ترین معاهدات فی‌مابین ایران و آمریکاست، رسیدگی شکایات مربوط به این عهدنامه، برعهده دیوان بین‌المللی دادگستری است چون ماهیت شکایت، مربوط به دو دولت است. وی با بیان اینکه شکایت اخیر ایران در رابطه با نقض طرف آمریکایی در قبال تعهدات خود در برجام است، گفت: برجام، یک معاهده بین‌المللی است که درون خود، سازوکار مستقلی دارد؛ البته این بدان معنا نیست که عهدنامه مودت، زیر سؤال برود و حق رسیدگی به آن وجود نداشته باشد. 
دکتر اخوان‌فرد تاکید کرد: در کنار این، معاهده مربوط به بیانیه الجزایر را هم داریم که طبق آن و از حدود 40‌سال پیش، پرونده‌های دعاوی طرفین ایرانی و آمریکایی، آن هم به شکل داوری بین‌المللی، در دیوان لاهه بررسی می‌شود.   وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به لزوم اخذ نتیجه برای ایران از طرح دعاوی علیه آمریکا، گفت: به نظرم آنچه مهم به نظر می‌رسد، نتیجه عملی این پرونده‌هاست. آنچه از مسوولان ذی‌ربط سؤال می‌کنیم و تقاضا داریم، پیگیری هدفمند و منجر به نتیجه مثبت برای جمهوری اسلامی ایران است. دکتر اخوان‌فرد اضافه کرد: به لحاظ اینکه در عرصه بین‌المللی، راه‌های مختلفی برای احقاق حق برای دولت فاتح در پرونده وجود دارد، ما هم می‌توانیم از آن سازوکارها بهره بگیریم. با این حال، نگرانی اینجاست که ما معمولاً گام‌های اول را خوب برمی‌داریم اما متعاقب آن، با تعلل و اما و اگر مواجه می‌شویم. دکتر اخوان‌فرد با اشاره به پیشینه موفقیت‌آمیز یکی از دعاوی ایران از آمریکا، گفت: ما در پرونده‌های داوری ایران و آمریکا، به شکلی دریافت‌کننده مقادیری هم بوده‌ایم که آخرین آن، رقم 1.7‌میلیارد دلاری بود که در اواسط مذاکرات برجام حاصل شد که برخی به غلط تصور کردند، نتیجه برجام است درحالی‌که نتیجه دیوان داوری ایران و آمریکا در لاهه بود.

captcha
شماره‌های پیشین