sobhe-no.ir
1005
دوشنبه، ۱۰ شهریور ۱۳۹۹
8
نگاهی به تغییر قیمت برخی محصولات كشاورزی در بهار 99

گرانی محصولات كشاورزی

هرچند طی سال‌های اخیر سایه خشکسالی و بحران کم‌آبی روی توسعه کشاورزی ایران سایه افکنده است، اما دارا بودن زمین‌های وسیع و آب و هوایی متنوع و چهارفصل در کشور که امکان کاشت اغلب محصولات کشاورزی را دارد، می‌تواند رقیب قدرتمندی برای سایر صنایع کشور باشد، چه آن‌که در ترازوی تجارت خارجی نیز همواره محصولات کشاورزی و صنایع تبدیلی آن کفه سنگین‌تر را از آن خود کرده‌اند. در همین زمینه کشورهایی هستند که درعین توسعه‌یافتگی با توسعه علمی کشاورزی خود و گسترش صنایع وابسته به آن گام‌های بلندی در جهت فتح بازارهای جهانی برداشته‌اند و محصولات آنها در تمام نقاط جهان بازار دارد. این درحالی است که در کشور ما با وجود پیشینه طولانی کشاورزی و پس از گذشت قرن‌ها و دهه‌ها همچنان کشاورزی ایران برپایه سنت می‌چرخد و بدین‌ترتیب از کاستی‌های بسیاری رنج می‌برد. چندی پیش مركز آمار ایران، گزارشی از متوسط قیمت محصولات و هزینه خدمات کشاورزی در بهار ١٣٩٩را منتشر كرد. ضمن مروری بر این گزارش، نگاهی به وضعیت كشاورزی در كشور داشته‌ایم.

صبح نو

نگاهی به تغییر قیمت برخی محصولات كشاورزی در بهار 99

گرانی محصولات كشاورزی

هرچند طی سال‌های اخیر سایه خشکسالی و بحران کم‌آبی روی توسعه کشاورزی ایران سایه افکنده است، اما دارا بودن زمین‌های وسیع و آب و هوایی متنوع و چهارفصل در کشور که امکان کاشت اغلب محصولات کشاورزی را دارد، می‌تواند رقیب قدرتمندی برای سایر صنایع کشور باشد، چه آن‌که در ترازوی تجارت خارجی نیز همواره محصولات کشاورزی و صنایع تبدیلی آن کفه سنگین‌تر را از آن خود کرده‌اند. در همین زمینه کشورهایی هستند که درعین توسعه‌یافتگی با توسعه علمی کشاورزی خود و گسترش صنایع وابسته به آن گام‌های بلندی در جهت فتح بازارهای جهانی برداشته‌اند و محصولات آنها در تمام نقاط جهان بازار دارد. این درحالی است که در کشور ما با وجود پیشینه طولانی کشاورزی و پس از گذشت قرن‌ها و دهه‌ها همچنان کشاورزی ایران برپایه سنت می‌چرخد و بدین‌ترتیب از کاستی‌های بسیاری رنج می‌برد. چندی پیش مركز آمار ایران، گزارشی از متوسط قیمت محصولات و هزینه خدمات کشاورزی در بهار ١٣٩٩را منتشر كرد. ضمن مروری بر این گزارش، نگاهی به وضعیت كشاورزی در كشور داشته‌ایم.

رشد 7 ساله بخش كشاورزی به روایت وزیر كشاورزی
کاظم خاوازی، وزیر جهاد کشاورزی: در سال ۹۲ مجموع تولیدات بخش کشاورزی ۹۷ میلیون تن بود که در پایان سال ۹۸ به ۱۲۵ میلیون تن رسید و پیش‌بینی امسال ما تولید ۱۳۰ میلیون تن است و پیش‌بینی می‌شود که در پایان این دولت میزان تولید محصولات کشاورزی به ۱۳۲ میلیون تن افزایش یابد.
دولت یازدهم و دوازدهم در بخش آب عملکرد بسیار موفقی داشته، به‌طوری که تا پیش از روی کار آمدن این دولت تنها ۹۲۰ گرم محصول به ازای مصرف هر متر مکعب آب حاصل می‌شد، اما این آمار اکنون به یک‌هزار و ۴۵۰ گرم افزایش یافته است.
جمع تجهیز مزارع و باغات به سیستم آبیاری نوین تا پیش از این دولت یک میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار بود که اکنون به دو میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار افزایش یافته است.
حدود ۴۰۰ هزار هکتار از اراضی کشور، شرایط شور و قلیایی داشته یا نیازمند تجهیز به سیستم‌های نوین آبیاری و تسطیح بوده است که با عنایت رهبر معظم انقلاب و پیگیری‌های رئیس‌جمهوری ۲۹۵ هزار هکتار آن در استان خوزستان، ۴۶ هزار هکتار در استان سیستان و بلوچستان و ۷۷ هزار هکتار دیگر در پروژه بزرگ آب و خاک شمال غرب و غرب کشور تجهیز شده است.
با این حساب راندمان آبیاری در بخش کشاورزی از حدود ۳۵ درصد در ابتدای آغاز به کار دولت، اکنون به ۴۵ درصد افزایش یافته است.
تولید شیر سال ۹۲ به میزان هشت میلیون و ۲۰۰ هزار تن بود که در پایان سال ۹۸ به ۱۱ میلیون تن افزایش یافته است و برای سال ۱۴۰۰ نیز تثبیت این میزان تولید را در برنامه داریم.
تولید ۸۵۰ هزار تنی آبزیان در سال ۹۲ به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن در پایان پارسال افزایش یافته، تولید خاویار در مزارع پرورشی از یک تن به ۱۰ تن، تولید میگو از ۱۲ هزار تن به ۴۶ هزار تن و تولید گندم از 3/9 میلیون تن به بیش از 7/13 میلیون تن در پایان پارسال افزایش داشته و پیش‌بینی تولید امسال در محصول برنج 7/2 میلیون تن است.
از سال ۹۲ تاکنون ۱۱۲ هزار دستگاه تراکتور و ۱۰ هزار کمباین در بخش کشاورزی اضافه شده است، همچنین در بخش گلخانه‌ها از آمار ۵۰۰ هکتاری ابتدای انقلاب، به هشت هزار و ۸۰۰ هکتار تا سال ۹۲ و امروز به ۱۸ هزار و ۵۰۰ هکتار رسیده‌ایم.
البته بخش کشاورزی ظرفیت های بسیار بیشتری از میزان کنونی دارد و این بخش در صورت توسعه می‌تواند محقق‌کننده اقتصاد بدون نفت باشد. ظرفیت‌های بی بدیل دیگری در بسیاری از محصولات وجود دارد که می‌توانند اشتغال‌زا و منشا صادرات باشد.
تولید عسل در کشور در ابتدای آغاز به کار دولت حدود ۷۵ هزار تن بود که اکنون به ۱۱۲ هزار تن افزایش یافته است. همچنین امکان تولید فرآورده‌های دیگری همچون سم زنبور عسل به وجود آمده که برای نخستین بار صادر شده است و همچنین امکان تولید سایر محصولات اشتغال‌زا در این بخش وجود دارد.

نیاز به اصلاح الگوی مصرف
کامبیز بازرگان، رییس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی: در سال ۹۲ تولید بذر گواهی شده ۳۳۰ هزار تن بود و در سال ۹۸ این رقم به ۴۲۶ هزار تن رسید.
همچنین در سال ۹۲ بیش از ۲۵ هزار اصله نهال شناسنامه دار در کشور تولید شد که این رقم در پایان سال ۹۸، به ۷۳۰ هزار اصله نهال رسیده است.اکنون این  رقم به حدود یک میلیون اصله نهال افزایش یافته است.
در سال ۹۲ معادل ۲۷۹ شرکت دانش‌بنیان در حوزه کشاورزی فعال بودند که در سال ۹۸ تعداد این شرکت‌ها به ۸۰۰ مورد رسیده است. با ابلاغ وزیر جهاد کشاورزی، ثبت و کنترل کیفیت کودهای شیمیایی در کشور آغاز شده است. به طوری که اکنون  ۱۲ هزار برند فرمول کودی برای دریافت گواهی ثبت معرفی شده است که ۱۰ هزار مورد گواهی ثبت دریافت کرده اند و دو هزار برند فرمول کودی نیز، نتوانستند این گواهی را اخذ کنند.
در بحث غذا ما باید روی الگوی مصرف کار کنیم در غیر اینصورت بخش کشاورزی جوابگوی نیاز کشور نخواهد بود؛ بنابراین اصلاح الگوی مصرف امری ضروری است. منابع کشور ما کشش تامین غذاهای پرچرب و پر پروتئین را ندارد، ما در حوزه روغن، وابستگی بسیار زیادی داریم، به طوری که در سال ۹۲ درصد خوداتکایی کشور در این زمینه ۱۲ درصد بود و اکنون این رقم به ۱۶ درصد رسیده است. بنابراین همچنان بیش از ۸۰ درصد وابستگی در این زمینه داریم و با این شرایط روا نیست مصرف غذاهای پرچرب را در جامعه ترویج کنیم.
سرانه مصرف روغن در دنیا ۱۲ کیلوگرم و در ایران ۱۹ کیلوگرم است، از اینرو تبلیغ بیش از اندازه کالاهایی که آنها را در کشور کم داریم، ضد خوداتکایی است. در این نوع تقاضا یا بحث ترویج مصرف‌گرایی مطرح است یا غذایی در یک جامعه ترویج می‌شود  که جزو فرهنگ نیست.
با توجه به محدودیت منابع آب و خاک، کشور ما باید از راه دانش برخی کمبودها را جبران کند؛ بنابراین باید در پژوهش بی حد و مرز کار و پیشرفت کنیم که به ویژه در حوزه مهندسی ژنتیک این مساله ضروری است.
تاکنون تولید محصول تراریخته در کشور صورت نگرفته؛ اما این به معنای آن نیست که نباید چنین تولیداتی داشته باشیم. اکنون محققان و کارشناسان ما روی این نوع محصولات کارهای تحقیقاتی انجام می دهند و واردات برخی محصولات تراریخته مانند ذرت و کنجاله سویا تحت کنترل و نظارت انجام می‌شود.در سال ۹۲ مدت آموزش هر بهره‌بردار ۳۲ دقیقه بود، در حالی که در سال ۹۸ این رقم به ۱۲۶ دقیقه رسیده است.

ركوردشكنی صادرات محصولات كشاورزی
مهرداد جمال ارونقی، معاون فنی و امور گمرکی گمرک ایران: صادرات محصولات کشاورزی در ۵ ماهه نخست سال جاری به بیش از ۳ میلیون تن و ارزشی معادل ۲ میلیارد و ۱۱۷ میلیون دلار رسیده که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل که صادرات این محصولات معادل ۲ میلیون و ۴۸۷ هزار تن و ارزش ۱ میلیارد و ۹۲۳ میلیون دلار بوده از نظر وزنی 5/22 درصد و از نظر ارزشی 05/10 درصد رشد داشته است.
عمده محصولات صادره در این بازه زمانی پسته، گوجه‌فرنگی، هندوانه، رب گوجه فرنگی، پنیر، بیسکویت و شیرینی و شکلات بوده و مهم‌ترین کشورهای مقصد این محصولات عراق، افغانستان، امارات متحده عربی، روسیه، پاکستان، چین، ترکیه، آلمان، هنگ کنگ و هند بوده است.
افزایش درصد ارزشی صادرات این محصولات هم از نظر ریالی ۶۴ درصد و هم از نظر دلاری 05/10درصد، رکورد جدیدی در سال ۱۳۹۹ با وجود شرایط کرونا و تحریم های اقتصادی به شمار می آید.

لزوم اجرای الگوی کشت
علی خانمحمدی، مدیرعامل مجمع ملی خبرگان کشاورزی کشور : ٢٥ درصد اشتغال جامعه و ١٨ درصد تولید ناخالص ملی متعلق به بخش کشاورزی است. به دلیل شیوع کرونا و سایر مسائلی که جهان با آن مواجه شده، تولید گندم، ذرت و برنج کاهش یافته است. به همین دلیل باید تولیدات استراتژیک با بهبود بهره وری افزایش یابد، زیرا در شرایط موجود، واردات کار آسانی نخواهد بود.
دولت باید به معیشت کشاورزان و بحث بیمه اجتماعی آنان توجه کند، در این صورت معیشت و امنیت کشاورزان و خانواده آنها تامین  می‌شود و اگر این اتفاق رخ ندهد شاهد مهاجرت کشاورزان به شهرها خواهیم بود که منجر به آسیب تولید می شود. سالانه ١٢٦ میلیون تن محصولات کشاورزی توسط کشاورزان در کشور تولید، فرآوری و عرضه می‌شود.
در شرایط فعلی کشور و دنیا پیشنهاد می دهیم تولیدات کشاورزی جایگزین صادرات نفت شود؛ اگر زنجیره‌های تولید پایدار ایجاد شوند و مدیریت به صورت درست اعمال شود می توانیم این موضوع را تحقق بخشیم. همچنین اگر زیرساخت های بخش کشاورزی به درستی فراهم شود نه تنها در تامین امنیت غذایی مشکل نداریم بلکه امکان صادرات نیز وجود دارد.
اجرای الگوی کشت از سال ٨٨ در مجلس تصویب شده است ولی تاکنون این طرح در کشور اجرا نشده و وزیر جهاد کشاورزی وعده داده که از پاییز امسال این طرح اجرایی شود. اجرای این طرح باید همگام با کشاورزی قراردادی باشد و توسعه کشت قراردادی برای اجرای  طرح الگوی کشت الزامی است.

 

captcha
شماره‌های پیشین