659
چهارشنبه، ۰۱ اسفند ۱۳۹۷
1
پس‌لرزه‌های نشست ورشو

نتانیاهو؛ برنده‌ای که بازنده شد

کنفرانس «صلح و امنیت خاورمیانه» طی روزهای چهارشنبه و پنجشنبه (24 و 25 بهمن‌97) در شهر ورشوی لهستان با محوریت آمریکا و متحدان ضد ایرانی‌اش برگزار شد و به پایان رسید؛ کنفرانسی که به باور بسیاری از ناظران، به‌رغم همه تبلیغات، دستاوردی در راستای مقابله با ایران نداشت. وزیر خارجه لهستان تأکید کرده بود که تمرکز کنفرانس ورشو روی ایران نیست؛ این در حالی است که ایالات متحده آمریکا به‌دنبال ایجاد ائتلافی علیه ایران از طریق این نشست بود. عاقبت کنفرانس اخیر در شهر ورشو، یادآور شکست اجلاس ریاض است که یک سال و 10ماه پیش با حضور دونالد ترامپ برگزار شد؛ اجلاسی که سه روز پس از آغاز به کار، به بروز تنش میان عربستان و قطر و سرانجام اخراج قطر از شورای همکاری خلیج فارس منجر شد. در این گزارش به این دو اجلاس و ناکامی‌های آن خواهیم پرداخت.

آیا سینمای ایران فیلمسازان را بابت پرداختن به گروهک منافقین مجازات می‌کند؟

ریل‌گذاری به ناکجاآباد

جریان سینمایی ایران هیچ‌گاه به مسائل و موضوعات استراتژیک رخ‌داده در جمهوری اسلامی علاقه نشان نداده است. این جریان سعی کرده به همان موضوعات روشنفکری خودش محدود بماند و هر فیلمسازی را که سعی کرده از این چرخه بیرون بیاید با برچسب‌های سفارشی و حکومتی به گوشه رینگ برده است و با استفاده از ابزارهایی چون رسانه و منتقد چنان فضا را بر آن‌ها تنگ می‌کند تا درنهایت از پرداختن به این موضوعات صرف‌نظر کنند.

دیپلماسی ایرانی در پکن برای تحقق بازی برد- برد

تفاهم پشت دیوار چین

پس از سفر حسن روحانی رییس جمهوری کشورمان به چین که خردادماه امسال صورت گرفت، اکنون علی لاریجانی رییس دستگاه مقننه به همراه هیات بلندپایه ای به پکن سفر کرد تا ضمن دیدار با همتایان خود بر توسعه تبادلات اقتصادی و سیاسی به گفت وگو بپردازد.

سر مقاله

موتور محرک انقلاب

در آیین شکرانه ایجاد 41 هزار اشتغال مستقیم از سوی ستاداجرایی فرمان حضرت امام ؟ره؟ مطرح شد

پیش‌بینی ایجاد 70‌هزار اشتغال مستقیم در سال آینده

آیین شکرانه بهره‌برداری از 41‌هزار اشتغال مستقیم که صبح دیروز با حضور رییس دفتر رهبر معظم انقلاب و رییس ستاد اجرایی فرمان حضرت امام؟ره؟ برگزار شد، محلی بود برای اینکه خبرهای خوبی در شرایط فعلی اقتصادی کشور به گوش برسد.

نخستین دادگاه رسیدگی به پرونده برادر رییس‌جمهوری برگزار شد

فریدون در محضر قانون

نخستین جلسه رسیدگی به اتهامات حسین فریدون و 6نفر از مرتبطین وی در پرونده، در شعبه‌۱۰۵۷ مجتمع قضایی کارکنان دولت به ریاست قاضی عالیشاه و به‌صورت علنی برگزار شد؛ جلسه‌ای که دو ساعت و پانزده دقیقه به طول انجامید، پس از تفهیم اتهام از سوی قاضی عالیشاه به دفاع از اتهامات انتسابی مطرح شده در کیفرخواست پرداختند.

انتشار مستندات دو نامه امام ؟ره؟ درباره آیت‌الله منتظری

مهر تأیید بر نامه عزل

هر سال با نزدیکی به سالگرد تاریخ عزل آیت‌الله حسینعلی منتظری از جایگاه قائم‌مقام رهبری، اظهارات جسته و گریخته‌ای درباره صحت و سقم نامه عزل حضرت امام خمینی ؟ره؟ مطرح می‌شود. تاکنون کار تا جایی پیش رفته که احمد منتظری فرزند آیت‌الله منتظری، به‌طور مشخص نامه عزل را اقدام توطئه‌آمیزی از سوی حاج احمد خمینی عنوان کرد. امسال نیز تعدادی از رسانه‌ها و چهره‌های سیاسی، به‌طور تلویحی، درباره ماهیت و اصلیت این نامه تشکیک‌هایی را ایجاد کردند. در همین باره، آقای حمید انصاری، قائم‌مقام موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، مستندات جدید در خصوص اصالت نامه‌های امام درباره آیت‌الله منتظری و نهضت آزادی منتشر ساخته است که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

دبیر قرارگاه جهادی امام رضا؟ع؟: اردو‌های جهادی در ۲۰۶شهرستان استان کهگیلویه‌و‌بویراحمد برگزار می‌شوند

جبران ضعف‎ ساختار‌ی با حرکت‌های جهادی

رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار جمعى از دانشجویان، در بخشی از اظهارات خود به بحث اردوهای جهادی اشاره کردند و فرمودند: «اردوهای جهادی را توسعه بدهید، تداوم بدهید. من خوشحال شدم که این جوان آمد اینجا و از اردوی جهادی صحبت کرد و شرح داد. بله، همین حرف‌هایی که ایشان گفت، همه مورد تأیید من است؛ این اردوهای جهادی، هم تمرین است، هم خدمت است، هم خودسازی است، هم آشنایی با فضای جامعه است؛ خیلی چیز باارزشی است. روزبه‌روز این‌ها را بتوانید توسعه بدهید؛ جهاد هم هست، واقعاً جهاد است؛ کار است، جهاد است، تلاش است، خدمت به محرومین است.» به همین مناسبت نشست خبری سومین گردهمایی ملی فعالان حرکت‌های جهادی یادواره شهید امیرمحمد اژدری در قرارگاه سازندگی امام رضا؟ع؟ برگزار شد.

خودروسازان 20‌درصد تولید روزانه خود را به‌صورت فوری عرضه می‌کنند

بازار خودرو در دوربرگردان تعادل

طرح فروش فوری خودرو از سوی دو خودروساز بزرگ کشور که صبح دیروز انجام شد، همانند تجربه‌های قبلی در عرصه پیش‌فروش خودرو در کمتر از نیم‌ساعت به پایان رسید. استقبال ایرانیان از طرح فروش فوری خودرو، غیر از تمام مباحث اقتصادی که مطرح می‌شود، نشان از نقدینگی موجود در جامعه است که خطرناک بوده و تهدیدی برای اقتصاد به حساب می‌آید، چراکه این نقدینگی سرگردان با تمرکز در هر بازاری می‌تواند عواقب خطرناکی داشته باشد.

معرفی دو کتاب از رضا اکبری‌آهنگر درباره تاریخچه و تفکرات انجمن حجتیه

انجمن حجتیه درونت را بشناس

«مرگ‌آباد» لفظی است که امام خمینی؟ره؟ درباره فضای فکری متحجر برخی از روحانیون در حوزه‌های علمیه پیش از انقلاب به کار برده است. امام؟ره؟ در نامه خود به آقای سید حمید روحانی درباره تدوین تاریخ انقلاب تأکید می‌کند که انقلاب اسلامی علیه «ظلم» و «تحجر» بود. امام؟ره؟ می‌نویسد: «شما باید نشان دهید که چگونه مردم، علیه ظلم و بیداد، تحجر و واپس‌گرایی قیام کردند و فکر اسلام ناب محمدی را جایگزین تفکر اسلام سلطنتی، اسلام سرمایه‌داری، اسلام التقاط و در یک کلمه اسلام آمریکایی کردند». در تدوین تاریخ انقلاب اسلامی ما کتاب‌های متعددی درباره سازمان مجاهدین خلق، ساواک، خاندان پهلوی، لیبرال‌ها، چپ‌ها و ... داریم، اما کمتر کتابی در دست است که مبارزه انقلابی‌ها با تفکر متحجر و آخوندهای درباری و تفکر اسلام آمریکایی را نشان دهد. برای مثال درباره یکی از شاخص‌ترین جریان‌های متحجر در تاریخ انقلاب؛ یعنی انجمن حجتیه، شاید به عدد انگشتان یک دست کتاب داشته باشیم. در این میان آقای رضا اکبری آهنگر به تنهایی سه کتاب در این باره نوشته است: کتاب تاریخچه و تفکرات انجمن حجتیه، کتاب تاریخچه و تفکرات جریانات شبه‌حجتیه‌ای و کتاب درسنامه انجمن حجتیه. کتاب «درسنامه انجمن حجتیه» متأسفانه با اتمام چاپ ابتدایی آن اکنون در بازار کتاب موجود نیست اما دو کتاب دیگر که انتشارات سوره مهر آن را منتشر کرده، در دسترس است. آقای آهنگر کانالی هم با نام «حقایقی پیرامون انجمن حجتیه» راه‌اندازی کرده است و مطالب مختلفی در این زمینه منتشر می‌کند. در این گزارش به معرفی دو کتاب او می‌پردازیم.

صبح نو

دکتر حسن خجسته:

چاره‌ای جز روی‌آوردن به سواد رسانه‌ای نداریم

دکتر حسن خجسته علاوه‌بر عضویت در هیات علمی دانشکده صداوسیما، ریاست پژوهشکده ارتباطات پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات وزارت ارشاد را نیز بر عهده دارد و صاحب آثار و تالیفات گران‌سنگی در حوزه ارتباطات و فضای مجازی و نیز رادیو و رسانه است. او همچنین سال‌ها در سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان معاون صدا، سابقه مدیریتی دارد. در ادامه گفت‌و‌گوی «صبح نو» با وی را در مورد وضعیت فضای مجازی و حواشی آن می‌خوانیم.

روند تغییرات در نحوه پیگیری و مصرف و استفاده از رسانه‌های کشور را چگونه می‌بینید؟
در حوزه رسانه چند اتفاق بزرگ رخ داده که بعضی از آنها پیشران‌های تغییر هستند و موجب تغییرات بعدی هم خواهند بود و بعضی هم در حال تغییرند. نخستین اتفاقی که در مصرف رسانه‌ای خیلی تأثیر داشته است، بلوک‌بندی مخاطب است. در گذشته بلوک سه‌گانه‌ای داشتیم. بلوک رسانه‌های مکتوب شامل روزنامه‌ها و کتاب‌ها بود که فرض کنیم حدود 10 درصد مخاطب داشت. بلوک تلویزیون حدود 90 - 85 درصد مخاطب داشت. بلوک رادیویی هم حدود 50-40 درصد مخاطب داشت. مخاطبان ممکن بود به یک بلوک، 2 یا هر سه بلوک تعلق داشته باشند. مخاطبی که هم شنونده رادیو و تلویزیون و هم رسانه مکتوب بود. یک گروه فقط مخاطب روزنامه و تلویزیون بودند و... اشتراکی حدود 30-20 درصدی بین این گروه‌ها بود. یعنی خواننده رسانه مکتوب فرصت داشت تلویزیون ببیند و... چند سال گذشته یک تغییر بزرگ ایجاد شده است. آن بلوک‌بندی گذشته تغییر کرده است. در این بلوک‌بندی هم تکثر رسانه‌ای و هم تنوع رسانه‌ای ایجاد شده است. در چنین شرایطی تنها سه رسانه وجود ندارد. بیش از 10 تا 12 مورد رسانه وجود دارد. هرکدام از این رسانه‌ها شامل کانال‌های زیادی هستند. برای نمونه تلویزیون در گذشته 5 تا 6 کانال داشت که امروزه فقط نزدیک به 5000 کانال ماهواره‌ای قابل دریافت است. از این رو هم تکثر رخ داده و هم تعداد رسانه‌ها زیاد شده است. همچنین رسانه‌ها متنوع شده‌اند. رادیو، تلویزیون و روزنامه‌های مختلفی وجود دارد. گرایش‌های متفاوتی وجود دارد که مخاطبان را تقسیم کرده است. همچنین رسانه بازی‌های آنلاین رسانه‌ای است که بخش زیادی را به خود اختصاص داده. موسیقی رسانه پرقدرت دیگری است که در گذشته به راحتی در دسترس نبود. بنابراین یک بلوک‌بندی جدیدی پیدا شده است.
 دومین تغییر مهم این است که قبلاً مخاطب داشتیم و الان این مخاطب تبدیل به کاربر شده و توسعه پیدا کرده است. به عبارت دیگر پردیوسر به اضافه یوزر تبدیل به پردیوزر شده است. این‌ها با هم ترکیب شده‌اند. پردیوسر به اضافه کانسیومر شده است پردیسیومر (تولید‌کننده مصرف‌کننده) و تولید‌کننده طراح به‌وجود آمده است. یعنی مخاطب سابق شما الان فعال شده است و خودش تولید دارد یعنی هم نقش رسانه دارد و هم می‌تواند در رسانه شما تولید داشته باشد. اتفاق دیگری که رخ داده این است که خود این یوزر یک سطح زیادی از اطلاعات رسانه را تولید می‌کند. کیفیت این اطلاعات چگونه است، بحث مفصلی است. به‌هر‌حال سطح وسیعی از اطلاعات تولید می‌شود. از طرفی همه کاربران در محاصره حجم انبوهی از اطلاعات هستند. این حجم انبوه از اطلاعات عموماً توسط کاربران تولید شده است. در چنین شرایطی سهم سازمان‌های رسمی رسانه‌ای به اندازه سهم رسانه‌های غیر رسمی نبوده و اصلاً قابل مقایسه نیست. بنابراین مسیر آینده همانطور که الان هم از نشانه‌ها مشخص است حرکت به سمت تولیدات غیر رسمی خواهد بود. علت هم این است که کاربران به‌سرعت می‌توانند خبرهای پیرامونشان را تولید کنند. در‌حالی‌که سازمان‌های رسانه‌ای در صورت تولید، کمی اتلاف زمان برای صحت و دقت آن دارند. بنابراین سازمان‌های رسمی رسانه‌ای اعم از تلویزیون و رادیو از فعالان فضای مجازی به‌طور‌طبیعی عقب‌تر هستند.
هیچ رسانه‌ای اصلاً حذف نمی‌شود فقط ممکن است کمی وضعیت آنها تفاوت پیدا کند. در هر صورت تلویزیون، رادیو و... کارکرد خود را خواهند داشت. این احتمال وجود دارد که نظام برنامه، تولید یا پخش این رسانه‌ها تفاوت پیدا کند. همانطور که روزنامه هم حذف نمی‌شود. روزنامه ممکن است به مرور زمان از شکل و شمایل کاغذی خارج شود، ولی کماکان روزنامه وجود خواهد داشت چرا که در نهایت روزنامه یک کار حرفه‌ای است. کاربران فرصت ارائه چنین کار حرفه‌ای را ندارند. در هر حال بخشی از کارها صورت می‌گیرد و یک سطحی از اطلاعات تولید می‌شود. در نهایت تولید اطلاعات حرفه‌ای پیچیده کار یک سیستم پیچیده است. جایگاه روزنامه، تلویزیون و رادیو حفظ خواهد شد. در صورت پخش تغییراتی به وجود خواهد آمد. ممکن است پادکست گسترش پیدا کند که در نهایت نوعی مدل پخش رادیو است. به‌هر‌حال کارهای حرفه‌ای ناچار در سازمان‌های حرفه‌ای صورت می‌گیرد.

گرایش گسترده فعلی مخاطبان به شبکه‌های اجتماعی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
رسانه‌های رسمی شامل خبرگزاری‌ها و... در تولید اخبار به اندازه سرعت شبکه‌های اجتماعی توانایی ندارند. سازمان‌های رسانه‌ای برای تولید و انتشار خبر اصولی دارند. یکی از این اصول صحت خبر است. برای تحقق صحت خبر نیاز به زمان است. در هر صورت در انتشار خبر از کاربران شبکه‌های اجتماعی عقب می‌مانند. تکمیل اخبار و تفسیر آن، بیشتر کار سازمان‌های حرفه‌ای است. سازمان‌های حرفه‌ای باید ظرفیت خود را در جهت مناسب جدیدی به کار بگیرند و در فکر رقابت با شبکه‌های اجتماعی نباشند. در شبکه‌های اجتماعی از مرحله‌ای به بعد اطلاعات تکمیلی و تفاسیر حرفه‌ای در اختیار کاربر عادی نیست. این مرحله در اختیار سازمان‌های حرفه‌ای است که می‌توانند با ظرفیت‌هایی که دارند از عهده این کار برآیند. رسانه‌های خارجی نسبت به جامعه شما تعهدی ندارند از این‌رو صحت و صداقت خبر خیلی برای آنها مهم نیست. رسانه‌های رسمی داخلی ناچار هستند صحت و دقت اخبار را پیگیری کنند. برای رسانه‌های خارجی موضوع خبر اصالت دارد و صحت و اعتبار خبر اصالت چندانی ندارد. در چنین شرایطی رسانه‌های خارجی از رسانه‌های داخلی جلوتر هستند. چنانچه یک رسانه ارزش‌های صحت و دقت را واگذار کند، شبیه این است که دست به خودزنی بزند. به‌طور طبیعی یک لایه‌ای از خبرهای جاری در شبکه‌های اجتماعی به سرعت و سریع‌تر از سازمان‌های رسمی رسانه‌ای منتشر می‌شود. نه تنها در ایران بلکه در همه‌جای دنیا این‌گونه است. سازمان‌های رسمی رسانه‌ای این توانایی را دارند که این اخبار را به سمتی ببرند که تولید آن حرفه‌ای است و نیاز به دانسته‌های تخصصی‌تری دارد.
این مساله، خیلی عجیب نیست. گاهی ممکن است در انتخاب و تولید خبر اشتباهی صورت بگیرد. این مساله با توجه به حجم بالای اخبار و سرعت و توزیع آن مساله عجیبی نیست.

مساله شایعه‌پراکنی و گرایش به شنیدن شایعات در فضای خبری و سرعت بالای انتقال آن را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
این گرایش و تمایل خیلی طبیعی است. همانطور که گفته شد یک لایه از خبر به‌سرعت توسط شبکه‌های اجتماعی توزیع می‌شود. شاید الان در دنیا این امر معمولی باشد. باید بررسی شود که مردم برای پیگیری خبر به کجا مراجعه می‌کنند؟ مردم بیشتر از چه منابعی اخبار تکمیلی و تفسیری را اخذ می‌کنند؟ در این شرایط اگر باز هم مراجعه به شبکه‌های اجتماعی وجود داشته باشد معلوم می‌شود که سازمان‌های حرفه‌ای ما به وظیفه جدیدشان خیلی واقف نیستند و کماکان بر اساس همان سیاست‌های تولید خبری گذشته می‌اندیشند و کار می‌کنند. گسترش شبکه‌های اجتماعی در همه جای دنیا روندی طبیعی است.شایعه دو دلیل دارد: 1- اهمیت موضوع 2- ابهام در موضوع. گاهی اگر در جامعه موضوعی مهم است دستگاه‌های مسوول باید خبرش را تولید کنند. این مساله ضعف فهم رسانه‌ای دستگاه‌های مسوول در شرایط رسانه‌ای فعلی است. از آنجایی که خبری در این خصوص تولید نمی‌شود بنابراین یک ابهام وجود دارد. پس شایعه به‌طور طبیعی حرکت می‌کند. این ضعف در دستگاه‌های مسوول است که روابط عمومی‌ها یا مسوولان آن‌ها درک رسانه‌ای ندارند. ممکن است اخبار به‌صورت مرتب و زنجیره‌ای تولید شود. حتی در صورت نیاز اخبار تکمیلی تولید شود. در این شرایط به‌دلیل وجود ابهام و عدم تولید خبر، محتوایی به‌صورت غیررسمی به‌سرعت منتشر می‌شود.
مشکل، ضعف در درک محیط رسانه‌ای جدید است. اگر این ضعف برطرف شود خبر تولید می‌شود. حتی زمانی که شایعه رواج پیدا کرد بلافاصله با انتشار خبر به آن پایان داده می‌شود. گاهی شاهد هستیم 48 ساعت از رواج شایعه گذشته و دستگاه مسوول هنوز خبری تولید نکرده است.
راه مقابله با شایعه تولید خبر در اسرع وقت است. باید در آن موضوع خبر تولید شود. در شرایطی که موضوع مهم است و ابهام وجود دارد راهی جز تولید خبر صریح و صحیح وجود ندارد. مقام مسوول باید سریع پاسخگو باشد. مسوولان باید بدانند در یک محیط شیشه‌ای دارند عمل می‌کنند. در این محیط شیشه‌ای رفتارشان دیده می‌شود. مشاهده این رفتار چون از پشت شیشه است این احتمال وجود دارد که همراه با نیت‌خوانی باشد. ممکن است رفتار مسوولان با نیت‌شان هماهنگ نباشد که در این شرایط باید توضیح داده شود و دلیل آورده شود.
مردم ممکن است نسبت به این مسائل حساس شده باشند. یکی از ویژگی‌های فضای مجازی ناشناخته بودن کاربران است که مردم این مساله را به خوبی می‌دانند. در فضای مجازی مشخص نیست افراد به چه میزان خبر تولید می‌کنند و چه میزان از این اخبار تولیدی صحت دارد. با ترویج سواد رسانه‌ای در جامعه کمتر از غفلت مردم سوءاستفاده می‌شود. امروز به گسترش سواد رسانه‌ای نیاز داریم تا از غفلت مردم سوءاستفاده نشود. اگر مردم هوشیار باشند هیچ خطری کشور را تهدید نمی‌کند. دشمن زمانی تهدید می‌کند که مردم غافل باشند و به اندازه کافی اطلاعات درست درباره پیرامونشان داده نشود. درصورتی‌که هم به مردم اطلاعات درست داده شود و هم به آنها دانش و معرفت و سواد کار در فضای مجازی داده شود به گونه‌ای که فضای مجازی را به‌طور کامل بشناسند، هیچ تهدیدی خطرساز نخواهد بود. فضای مجازی اگر چه مجاز است اما یک واقعیت قدرتمند است.

شماره‌های پیشین