555
دوشنبه، ۲۶ شهریور ۱۳۹۷
1
گفت‌وگوی«صبح‌نو»باتهیه‌کننده‌مجموعه‌مستند«عتبات‌کلمات»

شالوده‌اصلی‌مرثیه،شعر است

مجموعه مستند «عتبات کلمات» به تهیه‌کنندگی آقای سجادنوروزی درایام محرم از شبکه چهارسیما پخش می‌شود. این مجموعه در قالب پرتره نگاهی نو به موضوع شعرعاشورایی دارد.

دکتر مصطفی جمالی در گفت‌وگو با «صبح‌نو» نگاه تمدنی به عاشورا و اربعین را بررسی می‌کند

از عاشورا تا اربعین؛ از انقلاب تا تمدن

اربعین را از یک نگاه می‌توان امتداددهنده عاشورا دانست. امتدادی که سیری معنادار به‌سوی ایجاد یک زندگی جدید بر مبنای ارزش‌های الهی به ذهن متبادر می‌کند و می‌تواند به تحقق آرمان تمدن اسلامی و جامعه مهدوی بینجامد. برای بررسی ابعاد گوناگون «نگاه تمدنی به عاشورا و اربعین» گفت‌وگویی را با دکتر مصطفی جمالی، عضو هیأت علمی فرهنگستان علوم اسلامی قم ترتیب دادیم.

گفت‌وگوی «صبح نو» با علی نجفی پدیده جوان مداحی امسال

رزق مداحی از آسمان می‌آید

در بین دوستان وآشنایان به «حاج علی» معروف است. البته خودش معتقد است این پیشوند جلوی نام او بار را ‌روی دوشش سنگین‌تر می‌کند. آقای علی نجفی متولد6 خرداد 67 است که چند سالی است در عرصه مداحی فعالیت می‌کند. نجفی را این روزها بسیار گوش می‌دهند و بیشتر به‌دنبال هیأت و منبر او می‌گردند. سال 87 به همراه جمعی از دوستانش چراغ هیأتی را روشن کرد که امروز بدون شک یکی از پرشورترین هیات غرب پایتخت است. پرچمی که به‌نام «عبدالله بن حسن‌؟ع؟» برافراشته شد، امروز جوانان و نوجوانان زیادی را با تیپ‌‌ها و ظواهر و عقاید متفاوت دور هم جمع کرده است. نجفی مداحی را از کودکی شروع کرده و امروز نیز به شغل و کار ‌دغدغه اول او تبدیل شده است.

گفت‌وگوی «صبح‌نو» با مؤسس تنها گروه تئاتر ویژه بانوان در ایران

مسلمان شدن بانوی زرتشتی با تئاتر حسینی

جامعه مذهبی ایران سال‌هاست که با تئاتر رابطه زیادی ندارد اما از سال 1386 گروه تئاتر هنر مقدس به کارگردانی خانم مریم شعبانی برای پاسخ به این نیاز و امن کردن محیط تئاتر برای تماشاگران و هنرجویان راه‌اندازی شده است.

«صبح‌نو» از تجربه برپایی هیات در شهر میلان ایتالیا گزارش می‌دهد

خانه فاطمه در غربت

ما بیست نفر بودیم، زن و مرد. غروب جمعه، هر کجای آن شهر غریب بودیم، سوار خط زرد مترو می‌شدیم و خودمان را به آن انباری می‌رساندیم. انباری خانه یکی از مقیمان ایرانی، هیات ما بود. به همت آن خانواده انباری هر هفته فرش می‌شد، چراغ کم‌نوری از سقفش آویزان می‌شد و بساط چای و قند و بیسکویت هم به راه بود. نزدیک غروب، درِ ورودی ساختمان را نیمه‌باز می‌گذاشتند تا یکی یکی و بی‌سروصدا وارد ساختمان شویم و از پله‌های سمت چپ به زیر زمین برویم، کفش‌هایمان را بغل کنیم و وارد هیات کوچک‌مان بشویم.

یادداشت

انگیزه قوی تاریخ‌نویسی، روایات عاشورا را دقیق کرده است

دکتر رسول جعفریان

صبح نو

وقتی اعتراضات به بیراهه کشانده شد


دی‌ماه سال 96 کانون تحولات عجیب اجتماعی بود. تحولاتی که کمتر کسی توانست در روزهای ابتدایی درستی ساختار، برنامه هدف و رهبری‌اش را شناسایی کند یا بهتر بگوییم درک کند. انقلاب اسلامی ایران با چند جریان غالب اجتماعی تاکنون مواجه شده که شکل و ظاهر هیچ کدامشان با آشوب دی‌ماه نسبتی نداشت.
جریان معاند یا ضدانقلاب که تکلیف‌شان مشخص و مطالبات‌شان ساختاری و بنیادی است. جریان‌های داخلی اصلاح‌طلبانه که مطالبات‌شان نوعاً اجتماعی و از سنخ آزادی است و با دولت و مجلسی که بر سر کار آورده‌اند، قاعدتاً نیازی به یک برنامه آشوب میدانی ساختارشکنانه ندارند چون باید پاسخگوی وضع موجود باشند. جنس این فعالیت‌ها به جریان اصولگرا و حتی طیف عدالت‌خواهانه این جریان نیز نمی‌تواند نزدیک باشد چرا که مکرر این جریان مطالبات خود را در بدنه حاکمیت پیگیری کرده است و خود را در ساختار نظام اسلامی تعریف می‌کند.
اما آنچه اتفاق افتاد از رنگ‌و‌بوی هیچ کدام از این جریان‌ها نبود حتی احمدی‌نژادی‌هایی که دل خوشی از شرایط موجود ندارند. البته این جریان بدش نمی‌آمد این مطالبات را اگر در ساختار مدنی صورت می‌گرفت نمایندگی کند که چنین فرایندی نیز محقق نشد.
فرق آنچه در دی 96 رخ داد با مطالباتی که پیشتر به عنوان مطالبات اجتماعی رخ داده بود، این است که بخش قابل توجهی از این مطالبات جنبه معیشتی و اقتصادی داشت. مطالباتی که در سال‌های اخیر به‌خاطر وضعیت بدی که در حوزه اقتصاد پدیدار شد، تشدید  و به کانون اعتراضات بدل شد. این اتفاق البته در تاریخ جمهوری اسلامی ایران نمونه مشابه هم دارد؛ شورش‌های اسلامشهر و مشهد در دهه 70 نیز جنسی از جنس این اتفاقات داشت. جنسی که به‌‌رغم واقعیت اقتصادی در دوران ریاست‌جمهوری اکبر‌هاشمی رفسنجانی سیاسی نمایش داده شد تا به جای حل مساله، صورت مساله حذف شود.
وجود این مطالبه جدید اجتماعی به خاطر ایجاد یک بحران جدید در وضعیت اقتصادی ایران است. وضعیتی که هیچ كنشگر اجتماعی جدی و موثری ندارد. نه جریان اصلاح‌طلب قصد و نیت مطالبه جدی این وضعیت اقتصادی را از دولتی که بر سر کار آورده دارد و نه جریان اصولگرا از لاک محافظه‌کاری بیرون آمده و توان ساخت یک مطالبه‌گری اجتماعی از این اتفاق نامیمون را داراست. این در حالی است که چهره‌های سیاسی مستقل هم به دلیل مورد توجه قرار نگرفتن یا حذف‌هایی که قبلاً در مورد آنها رخ داده بود، امکان حضور در این عرصه را برای خود فراهم نمی‌بینند.
پس لاجرم مقابله با فقر، تبعیض، بی‌عدالتی، ناکارآمدی سیستم بوروکراتیک اداری، عدم اهتمام دولت به جوان‌گرایی و اشتغال را برخی کلونی‌های اجتماعی که از این شرایط به خشم آمده بودند و خون‌شان به جوش آمده بود، برعهده گرفتند. در این رابطه کارگران و بیکاران، زنان سرپرست خانوار و جماعتی که پول‌شان به ناحق در سیستم بانکی کشور حیف و میل شده بود، خودشان به میدان آمدند.
ناکارآمدی دولت در سمت‌و‌سو درادن درست به اقتصاد کشور و حل مشکل اقتصاد درون‌زا با کمک مردم، بی‌ثمری برجام در حوزه مبادلات بانکی و سرمایه‌گذاری خارجی، عدم توان دولت در مدیریت قاچاق کالا و واردات کالای خارجی، از هم گسیختگی وضعیت بانک‌ها و تراژدی ورشکستگی مؤسسات اعتباری که گریبان بانک‌های بزرگ را نیز چسبیده، اولویت نبودن وضعیت معیشت قشر ضعیف همه و همه از مسائلی است که سبب ایجاد این بحران اجتماعی اقتصاد‌محور بود.
همه این موارد البته در کنار فساد و رانت‌خواری بخش‌های مختلف دولت وضعیتی را ایجاد کرده است که بسیاری از طبقه‌های ضعیف و متوسط اجتماعی هیچ  امیدی را در برون‌رفت از مشکلات در این دولت نمی‌دیدند و در روزهای ابتدایی قبل از آشوب‌های خیابانی با این جنبش اعتراضی همراهی کردند.
خوی تجمل‌گرایی و وزیران میلیاردی نیز در به جوش آمدن خون مردم مؤثر بودند. شنیدن خبرهای مختلف از حقوق‌های نجومی و ریخت‌و‌پاش‌های روزافزون دولتی هم مزید بر علت شد. باتوجه به گستردگی فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی کوچک‌ترین خبری در این زمینه به سرعت و وسعت زیاد منتشر می‌شود، از خانه آن آقای وزیر در حومه تهران، تا ماشین آن وزیر دیگر و...
در این میان سیستم ناکارآمد دولتی، فساد سیستماتیک در بدنه بوروکراتیک کشور، فربه بودن ساختار اداری کشور، موازی‌کاری دستگاه‌های مختلف و بعضاً حضور قوه قاهره آنها برای برخورد با برخی از موارد کوچک، تعارض قوانین علی‌الخصوص در زمینه امور قضایی و... مزید بر علت شده است.
حال در این موقعیت بحث حذف یارانه‌ها و گرانی پلکانی حامل‌های انرژی هم توانست آتش زیر خاکستر اجتماعی را شعله‌ورتر کند. از اینجا بود که بعد از شعله‌ور شدن این آتش، فرصت‌طلبانی همچون کانال آمدنیوز، محمد حسینی و... با حاضر شدن در صحنه توانستند سمت‌و‌سوی این مطالبات را به سمت نظام اسلامی، رهبری و نهادهای نظامی و همچنین بودجه فرهنگی کشور سوق دهند.
البته نباید غافل شد که این فرایند محصول چند روز و چند هفته نبود و در این چند سال اخیر ناکارآمدی‌ها و سواری کردن ضدانقلاب بر آنها توانست موجی از اعتراضات بدون لیدر اجتماعی را ایجاد کند که به‌زعم نگارنده با ادامه وضع موجود می‌تواند دوباره  نیز تکرار شود.
تبیین مساله محوری اقتصاد به‌عنوان اولویت اول رهبری در ۹ سال اخیر اهمیت مساله اقتصاد را به خوبی نشان می‌دهد. مساله‌ای که عدم توجه به آن کشور را دچار چالش‌های امنیتی کرده است؛ چالشی که در صورت بی‌توجهی و نیافتن راهکار برای حل آن، مدت‌ها گریبان فضای اجتماعی ایران را خواهد گرفت.
لازم به یادآوری نیست که پیشتازی ضدانقلاب در مطالبه فساد و ناکارآمدی اقتصادی و اداری در ایران این جریان را به مرجع اجتماعی تبدیل کرده است و این جریان‌های معاند در این بزنگاه‌ها می‌توانند مدیریت فضای اجتماعی را به عهده بگیرند. فضایی که علی‌القاعده باید جریان جوان انقلابی مطالبه‌گری آن را به عهده داشته باشد تا فرصت را از فرصت‌‌طلبان بگیرند. مطالبه‌گری که نباید سیاسی جناحی و شخصی شود و جریان انقلاب برای نشان دادن حسن نیت خود در این عرصه باید علاوه بر مطالبه گری دولتی، مطالبه‌گری از نهادهای حاکمیتی را نیز در حوزه اداری و اقتصادی در دستور کار قرار دهد.
البته آفت این حوزه افتادن از آن طرف بام نیز هست، یعنی کاری که برخی جریان‌های عدالت طلبی می‌کنند و به جای مبارزه صحیح و مؤثر با مساله فساد و ناکارآمدی با تندروی در این مساله نوک پیکان مساله را به جای متمرکز کردن بر مساله و ساختار اداری و اجرایی آن، مساله را روی هویت و ساختار نظام اسلامی متمرکز می‌کنند که راهبرد اصلی ضدانقلاب است.
در این میان جریان‌های عدالت‌طلب خودجوش و هسته‌های کوچکی هم هستند که تلاش‌های فراوانی در زمینه مطالبه درمان و حل این قبیل مشکلات از مسوولان و دست‌اندرکاران دارند اما به دلایل مختلف توجهی به آنها نمی‌شود. این دلایل عبارتند از:
علی‌القاعده مسوولان و صاحب‌منصبان اراده و میلی برای شنیدن این‌گونه انتقادهای سازنده یا پرداختن به این‌گونه موارد تنش‌زا ندارند و نمی‌خواهند فضای (به زعم خود) آرام مدیریتی خود را با این‌گونه موارد دست‌خوش ناآرامی و دچار ضرورت پاسخگویی کنند.
از سوی دیگر گاهی این افراد با مطالبه‌گرانی که نوک پیکان مطالبه خود را به سوی اصل نظام گرفته‌اند، اشتباه گرفته می‌شوند و همه این افراد را مجموعه‌های نظارتی با یک چوب می‌رانند.
در همین حال صدای این افراد به‌دلیل عدم حمایت چهره‌های مطرح کشور از آنها یا نداشتن رسانه فراگیر و لازم، دیده و شنیده نمی‌شود و همین موضوع باعث می‌شود تا جامعه با این نوع از مطالبه و رویکرد صحیح آن هرگز آشنا نشود و به کار نگیرد.
با این حال مشکلی دیگری هم عموماً گریبان‌گیر این طیف عدالت‌خواه می‌شود و آن ناامیدی و مأیوس شدن از پیگیری و مطالبه است که آفت مهمی در این زمینه می‌تواند باشد.
باید به این مساله توجه کرد که تبیین سلامت و پویایی کلان نظام اسلامی به‌خاطر کشف و برخورد قاطع با مفاسد اقتصادی مساله‌ای است که کمتر به آن توجه می‌شود. نباید از این مساله غفلت کرد که در هیچ‌جای دنیا هدف قابل دسترس، نبود مطلق فساد نیست، بلکه  هدف شناسایی و برخورد اساسی با فساد است که کم‌و‌بیش در این حوزه در این سال‌ها موفق‌تر عمل کردیم. البته این موضوع هم کاملاً واضح است که با وضعیت مطلوب در این حوزه هم فاصله زیادی داریم که امید است با هوشیاری و انتخاب رویکرد و شیوه اجرای کارا و مناسب و با جزم کردن عزم و همت همگان، از مسوولان و مردم، به سوی محقق ساختن شرایط مناسب و تراز جمهوری اسلامی گام برداریم.

علی الفت‌پور
کارشناس حقوق

شماره‌های پیشین