262
یکشنبه، ۰۴ تیر ۱۳۹۶
1
تحلیلی بر دیدار کارگزاران نظام با رهبر انقلاب

منافع ملی؛ هویت و تجربه

فرمایشات رهبر معظم انقلاب در دیدار با کارگزاران نظام که همه‌ساله به صورت منظم در ماه مبارک رمضان برگزار می‌شود، جزو سخنرانی‌هایی است که به جهات مختلف ارزش مضاعفی دارد؛ به ویژه از آن جهت که در این دیدار، چارچوب‌های بسیار مهم نظری درباره شیوه حکومت و وظایف حکمرانان مطرح و با مصادیق و استدلال‌های گوناگون درباره آن بحث می‌شود. به نحوی که جمع‌آوری و تدوین این سخنرانی‌ها می‌تواند منبعی بسیار گرانبها و کم‌‌نظیر از مبانی نظری، چارچوب تئوریک و توصیه‌های عملی حکمرانی منطقی و اسلامی، در اختیار علاقمندان این حوزه، از شهروندان عادی گرفته تا پژوهشگران و سیاستمداران و اندیشمندان قرار دهد.

سازمان میراث فرهنگی درباره تبلیغ مسیحیت در تورهای ایرانی هشدار داد

میسیونرها در کمین گردشگران ایرانی

انواع راه‌های مختلف برای گرفتن مهاجرت در کشورهای خارجی از جمله ادعاهای سیاسی، تبعیض جنسیتی و... یکی از راهکارهای سودجویی برخی افراد بود که پیش از این در «صبح نو» به آن پرداخته بودیم. با این حال ابلاغیه اخیر سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری استان تهران نشان می‌دهد که از آن سو نیز خطرات بزرگی در کمین گردشگران ایرانی قرار گرفته است و میسیونرهای مسیحی در چهره‌های جذاب و جدید به دنبال جذب کردن افراد مسلمان‌اند.

ابتکاری که بافت سنتی تهران را دلبرانه‌تر کرده است

عطر خوش غذا روی سنگفرش‌های سی تیر

چشمانتان را ببندید و تصور کنید که نقشه‌ای هوشمند از تهران، روبه‌روی شماست که می‌تواند میزان تراکم جمعیت را در زمان‌های مختلف، به شما نشان دهد. اگر ساعت‌های پایانی شب را در نظر بگیرید، قطعاً خیابان «سی تیر» پایتخت یکی از پرتراکم‌ترین و شلوغ‌ترین محله‌های روی نقشه خواهد بود. محله‌ای تاریخی و خیابانی سنگفرش شده که این روزها، پدیده‌ای جذاب و جالب را هم در دل خود می‌بیند. پدیده‌ای ساده اما بسیار پرطرفدار به‌نام غذاکده خیابانی یا به قول فرنگی‌ها: «استریت فود». گزارش «صبح نو» از شبگردی در خیابان سی تیر تهران را بخوانید.

سرمقاله

سیاست و لجاجت

نگاهی به سیاست‌های بانکی دولت یازدهم

اصلاح یک شبه نظام بانکی و چالش برون ریزی بحران

در ماه‌های اخیر کم و بیش شاهد اعتراض‌های سپرده گذاران و تجمعات هفتگی و بعضاً روزانه آنها در مقابل مؤسسات مالی و اعتباری هستیم. مطرح شدن برخی موضوعات مانند کاهش سود بانکی، بحث ادغام بانک‌ها و همچنین جلوگیری از فعالیت برخی مؤسسات می‌تواند در بروز نگرانی همه سپرده گذاران مؤثر بوده باشد.

سخنگوی شورای صنفی نمایش در گفت‌‍وگو با «صبح‌نو»

کاهش استقبال از سینما گردن تلویزیون افتاد

طرح افطار تا سحر سینماها که در سال‌های گذشته مورد استقبال عموم مردم قرار می‌گرفت امسال شور و حالی نداشت.یکی از مهم‌ترین دلایل این رکود عدم همراهی تلویزیون بود.

نگاهی به تدبیر بحران پسماندها

مسافران شمال جان جنگل‌ها را گرفته‌اند

پسماند به مواد جامد، مایع و گاز (غیر از فاضلاب) گفته می‌شود که به طور مستقیم یا غیرمستقیم حاصل از فعالیت انسان بوده و از نظر تولید کننده،‌ زاید تلقی می‌شود. پسماندها به گروه‌های زیر تقسیم می‌شوند؛ پسماند خانگی، پسماند کشاورزی، پسماند بیمارستانی و پسماند صنعتی. همه این پسماندها زندگی انسان را تهدید می‌کند ولی همان‌قدر که این تهدید برای هر شهروندی ایرانی مستقیم است برای محیط زیست ایران هم مستقیم است، به ویژه در این ایام پر سفر.

نگاهی به کتاب «با دست‌های خالی» خاطرات شهید طهرانی‌مقدم

مشت پر قدرت موشکی

دانشمند برجسته، سردار عالی‌قدر، پارسای بی‌ادعا، ورزشکاری غیور، کوهنوردی قهرمان، سربازی خدوم و... همه این صفات و بیشتر از اینها متعلق به مردی است که روزگار مجال نداد تا خدمات بیشتری به رهبر، کشور و مردمش ارائه کند. وقتی در آبان 1390 آن صدای مهیب را بیشتر اهالی تهران شنیدند کمتر کسی بود که یکی از سرمایه‌های عظیم انقلاب را بشناسد. مردی که میل دیده شدن نداشت و اتفاق «بیدگنه ملارد» باعث شناختش شد.

صبح نو

عبور از انقلابی‌گری با نظریه‌بازی

در اردوگاه یوروکمونیسم

تئوریسین‌های سیاسی یا روزنامه‌نگاران، معمولاً، از نظریه‌های علوم انسانی، استفاده‌های کاملاً «موردی» و آزاد صورت می‌دهند. این نوع استعمال‌ها، فقط برای طرح ایده‌هایی برای تأمل بیشتر مناسب هستند و فقط دیدها را نسبت به جنبه‌های بدیع موضوع می‌گشایند. ولی، برخی از مخاطبان این نوع تفسیرها، به اشتباه می‌افتند و روی این تحلیل‌ها به عنوان یک تحلیل علمی اصولی و قطعی حساب باز می‌کنند، و این، می‌تواند در پاره‌ای موارد به فاجعه ختم شود.

 

می‌توانم بگویم که این اشتباه درباره تحلیل‌های عالی‌مقام دکتر سعید حجاریان، مستمراً روی داده است. خب، دلیل هم دارد؛ چرا که برخی تحلیل‌گران، از نفوذ سیاسی و درباره عالی‌مقام حجاریان، از نفوذ قابل ملاحظه و عظیم امنیتی برخوردار بوده‌اند و این باعث می‌شده است که برخی از تحلیل‌ها، هر چند که از واقع برنیامده بودند، اما به واقعیت تحمیل می‌شدند و این باعث می‌شد تا مخاطب از همه جا بی‌خبر گمان کند که با تحلیل‌گر نافذالبصیرتی مواجه است، در حالی که فی‌الواقع، نفوذهای سیاسی و امنیتی به تحلیل‌گر کمک می‌کرد تا انحرافات تحلیل خود را در عمل، تصحیح کند. مهم و تکرار: گاهی برخی تحلیل‌گران سیاسی و امنیتی، تحلیل‌هایی «تأسیس می‌کنند» که به صورت پسینی بر واقعیت تحمیل می‌شوند و این، از دیدگاه ناظر بیرونی، ممکن است به قدرت تحلیل تحلیل‌گر تعبیر شود. این اشتباه درباره تحلیل‌های عالی‌مقام دکتر سعید حجاریان، مستمراً روی داده است. سه نحو ذائقه نظری را می‌توان در سیر تحلیل‌ها و نوشته‌های دکتر سعید حجاریان تشخیص داد؛ تحلیل راست‌گرای ماکس وبری درباره حکومت پاتریمونیال شرقی، تحلیل راست‌گرا درباره ترجیح نوسازی و مدرنیزاسیون از میان مکاتب توسعه، و این اواخر، بهره‌برداری راست‌گرا از تحلیل عمیقاً چپ‌گرای پولانزاسی از دولت «نرمال» کننده.
همان طور که از گفتار بالا پیداست، تمایز این مرحله آخر از دو مرحله پیشین این است که عالی‌مقام حجاریان، برای نخستین بار از یک سازه نظری چپ برای توضیح یک الگوی نظری راست‌گرا بهره می‌برد. یعنی گرچه سبک و سیاق فکری او عمیقاً راست‌گرا به مفهوم لیبرال کلمه است، ولی برای بیان دیدگاه راست خود، از نحوی اقتباس معکوس از سازه نظری و مفهومی چپ بهره جسته است. مفهوم دستگاه ایدئولوژیک دولت «نرمال»‌ کننده برای پولانزاس، یک ابزار انتقادی است، ولی برای عالی‌مقام حجاریان، یک مفهوم اثباتی میانی و میان‌حال است، که نهایتاً به عبور کامل از «انقلابی‌گری» منجر می‌شود. با این نوع استعمال معکوس از نظریه، پیکر پولانزاس در گور می‌لرزد ...
اصل ماجرای دولت «نرمال»کننده در دیدگاه نیکوس پولانزاس یونانی چیست؟
اصل ماجرا باز می‌گردد به یک دیدگاه اصولی‌تر در مواضع نظری لویی آلتوسر درباره آپاراتوس فرهنگی دولت کارگزار سرمایه‌داری، که یک چرخش فرهنگی و معناشناختی در تحلیل مارکسیستی محسوب می‌شود. نکته آن است که دم‌ودستگاه فرهنگی دولت کارگزاران نظام سرمایه‌داری یک نقش مهم پذیرفته است که عملاً پیش‌بینی‌های مارکس درباره وقوع انقلاب مستضعفان علیه سرمایه‌داران را منتفی می‌سازد. سازمان فرهنگی دولت کارگزار سرمایه‌داری، موفق می‌شود تا نابرابری را به عنوان یک موضوع طبیعی که «آزادانه» توسط خود مستضعفان تأیید شده است، جا بیندازد و تفهیم کند. در واقع، نابرابری و از خود بیگانگی را به عنوان امر «نرمال» و خودخواسته مردم جا می‌اندازد. از این بابت، دموکراسی نمایشی امروز، یک مصیبت و کلاه فرهنگی محسوب می‌شود. پس، اگر از آلتوسر و در پولانزاس بپرسیم که چرا  مستضعفان علیه نابرابری کارگزاران سرمایه‌داری و موضوعی شبیه فیش‌های حقوقی اقدامی نمی‌کنند، پاسخ آنها این است که یک سازمان و سلسله مراتب فرهنگی در دولت کارگزار سرمایه‌داری پدید آمده است که این وضع را به عنوان یک امر «نرمال» یا «معمولی» خودخواسته و دموکراتیک برای مردم جا می‌اندازد، و مستضعفان با خود می‌گویند خودمان کردیم که لعنت بر خودمان باد. به این ترتیب، مستضعفان، دچار نحوی روان‌نژندی می‌شوند که طی آن، پرخاش انقلابی را به جای کارگزاران سرمایه‌داری، به سمت خودشان معطوف می‌سازند. از این قرار، سرمایه‌داری با یک ساز و کار عینی و سلسله مراتبی در نظام فرهنگی خود، انقلاب را عقیم می‌سازد و خود را به عنوان امر «طبیعی» و نیروهای انقلابی را به عنوان ستیزندگان عصبی و غیرطبیعی جلوه می‌دهد. این است سر و رمز باقی ماندن کارگزاران سرمایه‌داری، به‌رغم اعمال نابرابری‌های بی‌سابقه تاریخی. خب؛ برای بازگرداندن همه چیز به مسیر درست، ملهم از این دیدگاه پولانزاس، باید خودباوری انقلابی یا همان «انقلابی‌گری» را از طریق افشای این آپاراتوس فرهنگی سرمایه‌دارانه، به مستضعفان بازگرداند، چرا که، وضع انسانی راستین، همان وضع «انقلابی‌گری» مستمر، از طریق انکار این وضعیت‌های «نرمال» شده به دست می‌آید. انسان انقلابی، هیچ گاه خود را در مقابل، نیروهای سرمایه‌داری ناتوان نمی‌بیند و اغواگری‌های دولت کارگزار سرمایه‌داری برای جا انداختن اینکه یک وضع طبیعی در این نابرابری‌ها در جریان است پذیرا نمی‌شود. برای انسان انقلابی، جایی برای انفعال و بی‌عملی و سکوت و مصلحت‌اندیشی نیست. در مقابل، استدلال عالی‌مقام حجاریان، آن طور که از مقاله مندرج در شماره 28 ماهنامه «اندیشه پویا» استنباط می‌شود، این است که ما از یک انقلابی‌گری استثنایی که باور به تحقق آرمانی انقلاب اسلامی به مثابه معجزه هزاره سوم را در دولت‌های نهم و دهم احیا می‌کند، «باید» به سمت یک معمولی‌سازی یا «نرمال»سازی حرکت کنیم. دولت یازدهم، این نرمال‌سازی را در فاز دیپلماتیک و اقتصادی صورت می‌دهد، ولی، از پیگیری نرمال‌سازی در عمق فرهنگی و سیاست داخلی و دولت، قاصر است. این، کاری است که مکمل اصلاح‌طلب دولت یازدهم، باید در دولت دوازدهم انجام دهد. در واقع، در جریان این طرح که گویی به مثابه یک پروژه برای آن دسته از «بچه‌های بالا» که هنوز مرید عالی‌مقام حجاریان هستند تدوین شده است، انقلاب با گذر از سه مرحله دولت استثنایی نهم و دهم، دولت نرمال‌ساز یازدهم در زمینه سیاست خارجی و اقتصاد، و دولت نرمال‌ساز اصلاح‌طلب در زمینه سیاست داخلی و فرهنگ، از «انقلابی‌گری» عبور خواهیم کرد و به قاعده «طبیعی» زیست انسانی باز خواهیم گشت.
واضح است که عالی‌مقام حجاریان، به‌رغم استفاده بازی‌گوشانه و ابزاری از سازه نظری پولانزاس، وانمود می‌کند که از اعتبار سازه‌ای نام بزرگی به نام نیکوس پولانزاس بهره می‌برد. مخاطب غیر حرفه‌ای این تأملات با شنیدن نام پولانزاس و اصطلاحاتی مانند «نرمالیزاسیون» متقاعد می‌شود که با یک تحلیل «عمیق» مواجه است، ولی برای مخاطب حرفه‌ای واضح است که این مواضع عالی‌مقام حجاریان، هر چه داشته باشد، اعتبار سازه‌ای پولانزاسی را با خود به همراه ندارد، چرا که گفتار عالی‌مقام حجاریان، درست در جهت عکس پیش‌فرض‌های اعتباربخش این نظریه، از آن استفاده ابزاری می‌کند. در واقع پولانزاس، یکی از نخستین منتقدان طرز برداشت عالی‌مقام حجاریان است و نشان می‌دهد که این دست افراد، تا چه اندازه برای گفتن «باید» برای جامعه بشری ناصالح هستند.
پولانزاس، درست در جهت عکس عالی‌مقام حجاریان، معتقد است که باید شعبده کارگزاران سرمایه‌داری را از طریق یک آگاه‌سازی درباره ظرفیت تاریخ‌ساز انقلابی انسان‌ها زنده کرد، در حالی که به نظر می‌رسد که عالی‌مقام حجاریان، به دنبال کشتن این باور انقلابی و رام کردن مستضعفان برای پذیرش شعبده کارگزاران سرمایه‌داری است. از این گذشته، دقت در سازه نظری آموزنده پولانزاس نشان می‌دهد که عمیق شدن منطق آپاراتوسی کارگزاران سرمایه‌داری در سطح فرهنگی و دولت، عمق فاجعه است، نه غایت توسعه و وظیفه هر مصلح اجتماعی است تا از نابودی «انقلابی‌گری» به مثابه ایمان به ظرفیت تاریخ‌ساز انسانی در مقابل، نیروهای بیگانه‌کننده موهومی چون کارگزاران سرمایه‌داری دفاع کند. این کاری است که ما باید انجام بدهیم.

    تحلیل  دکتر حامد حاجی‌حیدری

شماره‌های پیشین